469
Nam frigus
q. priuatio
est caloris,
qui est tan¬
quam for¬
ma cumqua
generatio, i¬
bi corruptio
potius.
116
LIB. II. ALCHEMIAE TRACT. I.
tur, aut etiam in ipsis incenditur aqua ardens. Alia per commistionem
exaltantur calore. Alia per abstractionem caloris actum impedientium.
Itaque & extractiones huc inclinant, nisi quod suo in loco sint relinquendae.
Procuratur calor vberior in plantis & animalibus nonnunquam per nutri¬
tionem, & locorum delectum, & quibus calor inualescit.
Magisterium refrigerationis interius quidem peragitur dissipatione
spirituum calidiorum in reuerberio, & postea elutione crebra rei commi¬
nutae in aqua frigida. Ita non calor tantum, sed & acrimonia tollitur, euadit¬
que res frigidior. Sic veteres calcinabant aut vrebant metallica, & alia mi¬
neralia, vt cadmiam, aeruginem, &c. postea eluebant.
Sed hoc magisterium ratione vsus duntaxat rem exaltat: id quod spe¬
ctatur etiam in his quae gulae gratia, aut aliàs actu externo refrigerantur, ve¬
luti vinum niuibus, glaciei, frigidissimis fontibus, aquae solutionis salis pe¬
trę, &c. Per vasa immissum. Valet & hic commistio frigidorum per imbibitio¬
nes, compositiones, &c. Quibus cognata est nutritio per frigida moderata.
Quae per naturam frigida sunt, extractione ad exercendum actum su¬
um euadunt agiliora. Sed & his sua est classis.
Humiditas extollitur in viuentibus quidem per nutritionem ex hume¬
ctantium copia: atque ita naturae opere interdum abutitur artifex: in alijs ve¬
rò per vaporationem, incerationem, imbibitionem, quin & extinctionem
in aquis humectantibus, quae res coniuncta est cum mollicie, de qua suprà.
Itaque ad humidas cellas, balnei vaporem, fimum, scrobes, puteos, &c. Col¬
locantur res, vbi ita humescunt, vt etiam diffluant quaedam, vt sales, &c. A¬
lijs instillamus rores, seu aquas certas per imbibitiones &c.
Huius loci est ars Mesuae, Auicennae, & aliorum, qua ex aridis rebus ad con¬
diendum fiunt succulentae. Exemp. gr. Mirabolani aqua plurima perfusi insolen¬
tur diebus octo, postea colloca in dolio vel scrobe seiunctim inter arenas humidas
multas, atque sepeli. Hic saepe perfundantur aqua, & quaternis diebus arena mute¬
tur, donec humefacti intumescant.
Siccitas exaltatur humiditatis ablatione, aut prohibitione. Itaque quae viua
praeparare volumus, vt postea nobis exhibeant partes sicciores, ea nutrimus
minus, idque rebus potestate siccis: & est plaerumque coniunctus calor, quan¬
quam & frigus exiccet. Valent hic eadem artificia, quae in calore, cementatio
scilicet, vel omnino reuerberatio, sub qua est vstio, tostio, &c. Postea etiam
abstersio humiditatis, & cuiuslibet modi humoris abstractio. In calore tamen
notandum, quod si per eum siccamus, neque tamen coniunctum aut manen¬
tem volumus, vt aut modico vtamur, veluti fit in senta expiratione, coagula¬
tione, apricatione, euentilatione &c. Vel fomenta caloris, spiritus acres elua¬
mus. Sed facilius est siccitatem exaltare, quàm humiditatem.
Porrò primas illas qualitates exaltatas comitantur secundae. Itaque & hę
simul per illas magisterio huic subiunguntur. Dictum autem de his est in ma¬
terialibus.
Ita