42
DE
LITHIASI
(1).
IN
nostris
furnis
legimus,
non
esse
in
natura
certius
sciendi
genus,
ad
cognoscendum
per
causas
radicales,
ac
constitutivas
rerum;
quam
dum
scitur
quid,
quantumque
in
re
quaque,
sit
contentum.
Ita
quidem
ut
cognitio,
&
connexio
causarum,
non
constent
clarius,
quam
cum
res
ipsas,
ita
recluseris,
ut
coram
prodeant,
ac
velut
te¬
cum
loquantur.
Siquidem
entia
realia,
duntaxat
stantia
in
suis
primordialibus,
&
succedentibus
se¬
minum
principiis,
adeoque
in
vera
entitate
sub¬
stantiali,
dant
notitiam,
&
proserunt
causam
co¬
gnoscendi
naturam
corporum,
mediorum,
&
ex¬
tremitatum.
Quippe
sunt
causa
generationis,
exi¬
stentiae,
&
permutationis
secundum
ipsorum
ra¬
dicem.
Quoniam
(teste
Raymundo)
*
"utcunque
Logicus,
habeat
profundum
ingenium,
argumenta¬
bile,
aut
naturale,
de
rebus
extrinsecis:
tamen
nun¬
quàm,
per
aliquam
rationem
quae
venit
ad
sensum,
poterit
directe
cognoscere,
nec
iudicare,
cum
quali
natura,
aut
virtute,
per
fortitudinem
intrinsecus,
habeat
multiplicatio
grani,
crescere
super
terram,
nisi
pro
similitudinario
ab
observatione
desumpto.
Nec
sciet
unquam,
quomodo
semen,
in
terra
pullu¬
let,
crescat,
&
colligat
fructus:
nisi
cum
doctrina
ex¬
perimentali,
prius
intra
verit
in
nostram
Philoso¬
phiam
naturalem,
&
non
sophisticam,
sermocinalem
illam,
quae
nascitur
Logicis,
per
diversas
praesumtio¬
nes
phantasticas:
qui
cum
prognosticationibus
se¬
quelarum,
contra
vim
naturae,
faciunt
multos
per¬
tinaciter
errare,
in
sophisticatione
mentis.
Quia
per
nostram
mechanicam
scientiam,
intellectus
est
re¬
ctificatus,
vi
experientiae,
respectu
oculi,
&
vera
no¬
titiae
mentalis.
Imò
experientiae
nostrae,
stant
supra
probationes
phantasticas
conclusionum,
ideoque
nec
eus
tolerant:
Sed
omnes
alias
scientias,
ostendunt
vivaciter
intrare
in
intellectum.
Vnde
deinceps
in¬
telligi¬
*Testamenti
c.
26.