image
169
330
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
IV.
"dibulo.
Operculum
indatur,
&
superlinatur.
Sub
furno
receptaculum
imponitur,
vt
quod
stillatim
descendit
oleum
&
aquam,
excipiat.
Ignis
circum
accenditur,
vt
latera
vasis
calefiant.
Dum
ignis
violentia
vrgetur,
feruentissimae
aquae
vapores
in
sublime
efferuntur,
ac
per
operculi
fornices
supra
fundum
cucurbitae
reuerberant,
quorum
feruenti
aestu¬
aqua
&
oleum
in
vaporem
conuersum
in
inferius
receptaculum
excluduntur.
"
Haec
ille.
Picturam
exhibet
talem:
Quomodo
placeat
artificibus
ista
structura
&
di¬
spositio,
fortassis
religio
est
quaerere,
cum
ipsi
autori,
qui
proculdubio
se
pro
artifice
gerit,
non
displicue¬
rit.
Videtur
tamen
aliquanto
ad
institutum
incom¬
modior
esse.
Non
balneo
humido,
sed
feruente
aquae
vapore,
atque
ita
potius
stufa
sicca
peragi
necesse
est
opus,
si
quidem
in
capacitate
globi
sicca
eminet
collum
tubi
cum
ventre
cucurbitae:
neque
posse
id
ęquari
balneo
vaporario
manifestum
est
cùm
caloris
excessu
ignei
potius
fiant
halitus,
quam
moderatio¬
nem
balnei
seruent,
sique
istae
res
tenerae,
quas
hoc
modo
elaborari
ob
tenuitatem
essentiae
posse
dicit,
nihil
à
tantis
feruoribus
iacturae
capiunt
nec
à
caete¬
ris
destillandi
modis,
quibus
calor
est
similis,
patien¬
tur.
Depinxit
autem
in
sua
figura
tria
ostia
hypocau¬
sti
addiditque
singulis
ignem
lignorum
exuperantem,
&
reluctantem
multis
fumis
flammisque:
Et
ne
dicas
pictorem,
sculptoremue
istùd
augmentum
ad¬
didisse,
ipse
scribit
ignis
violentia
vrgeri
aquam,
cuius
feruentissimae
vapores
in
sublime
ferantur
fer¬
uentis
aestus
etc.
Haec
non
videntur
tenerae
substantiae
congruere.
Deinde
cum
aquae
explorandae
aut
supplendae
nullum
foramen
posuerit,
proculdubio
nec
ebulliendo
exuperare
tantis
feruoribus
posse¬
statuit,
nec
absumi,
vt
sic
breuis
temporis
necesse
sit
esse
hanc
destillationem,
aut
moderatius
institu¬
endam.
Eleuat
canalem
aequatque
hemisphaerii
Margini.
Si
impositus
fuerit
ampullae
venter,
opercu¬
lum
profundum
requiretur,
aut
venter
erit
pressus.
Si
item
vapores
non
sunt
ignei,
sed
pro
balnei
ra¬
tione
temperati,
non
tutus
erit
tubus
&
ampulla
ab
irrigatione,
sicque
nihilominus
perfluet
aqua
ex
vapore
coagulata;
ne
quid
dicamus,
tanto
aestu
bullas
aquae
marginem
exuperaturas
esse.
Sin
commis¬
suras
tenaci
luto;
&
ab
aquis
irresolubili
putat
linendas
esse,
iam
nulla
est
ratio,
cur
non
velit
ventrem
aqua
mersum.
Canalis
quoque
dum
per
pyriaterium
tam
aestuosum
transit,
quomodo
se
defendet
ab
igni¬
tione,
aut
saltem
valido
calore,
etiamsi
luto
muniatur?
praestaret
extra
ignem
ttansitum
esse,
vt
in
caete¬
ris
destillationibus
artificiosis,
aut
alio
modo
artificium
institui.
Ahenum
nimis
è
fornace
prominet:
si
mergendum
sit,
nec
spacium
hypocausti
sufficiet,
nec
id
capiet
amplitudo
fornacis.
Solaecismus
vi¬
detur
committi,
cùm
scribit,
vaporum
feruenti
aestu
aquam
&
oleum
in
vapores
conuersum
in
inferius
receptaculùm
excludi.
Aqua
&
oleum
inerant
in
destillando
non
actu
sed
potentia.
In
actum
produ¬
cuntur
&
segregantur
resolutione
caloris.
Vapor
&
spiritus
inde
factus
coagulat.
Coagulatum
at
scen¬
dit,
nisi
ignis
violentia
contra
scopum
nihil
patiatur
consistere
sed
halitus
meros
detrudat,
aut
si
quid
concreuerit
in
guttas,
id
tamen
denuo
resoluat,
&
per
vim
vrgentium
se
copia
spirituum
motu,
qua
patet
via,
subterfugere
cogat,
quod
certè
non
potest
conuenire
rebus
teneris,
&
subtilibus,
quarum
vim
integram
quaerimus.
Sed
haec
mittimus.
Balneum
verum
aqueum
&
descensorium
recta
via
aliter
est
proponendum.
Aheno
iungatur
ex
tenui
aere
cucurbita
inuersa,
vt
orificium
in
fistulam
productum
habeat
foris
in
aheni
fundo.
Si
quis
industrium
fabrum
nactus
fuerit,
is
procurabit
sibi
ventrem
stanneum,
quem
committet
canali
aereo
in
aheno
agglutinatum
ferrumine,
vel
luto
in
aqua
durante,
quale
supra
proposuimus.
Vel
pertun¬
datur
aheni
fundus
ad
capacitatem
colli,
quod
transiturum
est,
ita
tamen,
vt
breui
limbo
reflexo
exci¬
piatur,
&
luto
in
aqua
durante
digitali
crassitie
iungatur.
Hic
locum
habent
etiam
vitra.
Quod
deorsum
infra
ahenum
tendit
collum
armari
luto
debet,
&
receptaculo
accommodari,
caeteraque
peragit,
vt
in
descensorio
artificio
fieri
solet.
Ahenum
postea
suo
furno
applicatum
aqua
calida
impleatur,
adhibita
vasorm
vitreorum
cura,
ne
nimio
feruore
rumpantur.
Claudatur
operculo.
Hic
iam
duplex
ratio
esse
potest.
Nam
calor
non
est
ex
igni
sub
abeno
accenso
addendus,
sed
immittendus
ex
furno
laterali
acediae,
iuxta
modum
regularum
ad
gradum
procurandum.
Maioris
securitatis
caussa,
qua
transit
si¬
stula
descensoria,
singularis
statuatur
capsa
satis
spissa,
ne
calor
laedat
collum
&
gluten
vasorum.
Alia
ratio
est,
vt
ahenum
aliud
suae
fornaci
impositum,
calidam
aquam
subinde
demittat
in
descensorium
ex
opposito
abundantiam
emittente
canaliculo.
Deinde
ex
foco
illius
aheni
foramen
cum
regula
adeat
spacium
sub
abeno,
vt
nihilominus
etiam
à
fundo
calorem
accipiat,
perinde,
vt
supra
diximus,
in
vetere
aquae
rosaceae
destillatione
obseruari
posse.
Calefiet
aqua
item,
si
duo
canales
ferrei
trans¬
eant
abenum,
&
ventrem
vasis
in
medio
habeant.
Illis
autem
prunae
sunt
inferendae.
Si
itaque
ne¬
cessitas
postulet
dispositionem
balneatem
ad
descensum
rectum,
tali
quodammodo
poterit
illa
pro¬
curati.
Vasa
exhibere
non
est
opus.
Exempla
sumantur
ex
furnis
acediae,
&
destillatione
per
bal¬
neum
apud
Bulcasim.
Verum
enimuero
nos
non
putamus
euenire
vnquam,
vt
ad
hanc
necessi¬
tatem
adigatur
artifex,
quin
potius
vtatur
descensione
obliqua,
aut
recta
vaporatoria,
quam
nunc
po¬
nemus.
Fiat
globus
aeneus
ex
duobus
segmentis
pro
abeno,
&
eius
operculo,
quod
iuxta
testudinem
in
rostrum
seu
canalem
extendatur,
ad
instar
follis
aeolii.
Globus
furno
adaptetur,
&
aqua
impleatur
ad
partem
mediam,
hoc
est,
inferius
segmentum
more
aheni
locetur
in
fornace:
aqua
impleatur;
ei
iun¬
gatur