67
CAPVT
VI.
amentia.
Nam
quocunque
respexerint,
quartana,
vel
non
fiet
ab
atra
bile:
vel
haec
non
erit
in
corpore
nec
in
anima
dum
quartanam
condit.
(21).
Quantum
au¬
tem
ad
maniam
&
caducum
attinet,
quasi
viarum
sola
diversitate
separentur.
Sive,
quod
idem
humor
nunc
evaporaret,
aut
materialiter
hospitaretur
in
di
versoriis
facultatum
principum.
Ridiculum
sa¬
nè,
licet
pigrum
ac
plausibile
commentum
in
tam
angusto
humorum
quaternario,
omnibus
morbis
causam
invenisse.
Nam
imprimis
caducus,
multò
strictius
consopit,
&
alienat
animae
potestates,
li¬
cet
insaniae
longè
pertinaciùs.
Quocirca
longè
ali¬
ter
(parcant
mihi
manes
Hippocratis)
praefati
mor¬
bi,
quàm
viarum,
ac
terminorum,
metathesi,
di¬
stinguuntur.
Quinimò
genus
amentiae,
per
spe¬
cies,
propria
materia,
proprióque
efficiente,
diffe¬
ret:
ut
videre
est
in
rabie
ex
morsu
canis,
&
ictu
Tarantulae.
Nondum
enim
Hippocratis
saeculo,
causae
rerum
enotuerant,
quarum
notitiam
garrula
Graecia
hactenus
suppressit.
Nec
etiam
deliria
ira¬
cunda,
à
bile
flava,
ferina
ab
atra,
&
iocosa
à
san¬
guine
fiunt.
Certè
aliàs
quotidie
iocosè
deliri
esse¬
mus
omnes,
aut
sanguine
privi,
febrilia
enim
de¬
liria,
imprimis
ex
materia
febrili,
in
officinas
so¬
mniorum
irreptante,
petuntur,
nec
aliunde.
Non
au¬
tem,
quod
corpus
deserat,
ut
in
mentem
subintret.
Itémque
nunquam
in
Causo,
Synocho,
aut
febri¬
bus
continuis,
delirium
obveniret:
sed
semper
in
quartanis,
atrabiliariísque
morbis.
Profectò,
iam
delirium
est
ab
ipso
febrium
initio,
ubi
scilicet
febris,
&
delirij
causa,
sunt
in
radice
junctim.
Pau¬
latim
nempe
aucta
nequitia,
debilitatísque
organis,
ascendit
delirium
in
suę
perfectionis
maturitatem.
Sic
in
vino,
itemque
in
quibusdam
simplicibus,
imò
&
pariter
in
febrilibus
excrementis,
tegitur
occul¬
tum
delirium,
nec
prodit,
nisi
vis
ejus
in
crasim
ascen¬
E
2