681
72
IOAN. BAPT. VAN HELMONT
Anthrax; bubo, aut eschara, non sunt materia pri¬
mitiva Pestis: sed effectus ac productum, quod Pe¬
stis sibi paravit. Nam plerumque est Pestis tam
atrox, ac velox: ut simulatque in Archeum est in¬
troducta, nequeat obmittere, quin de humore ali¬
mentario, partem aliquam non subiiciat suae tyran¬
nidi, habitetque in ea. Quocirca si putridus humor,
causa immediata Pestis esset, profecto putridus
fuisset, antequam putruisset. Cum nempe ipsa Pe¬
stis, sibi paret vitiosum illud productum, quod
Scholae vocant humores, adhuc indefinitos. Ferne¬
lius enim, Scholis paulo sagacior esse voluit, novit¬
que ideo, Pestem non nasci, vel consistere è putre¬
dine quatuor fictorum humorum, ut neque ex aëris
calore, aut frigore: sed ex veneno aliquo, abdita¬
rum causarum alumno. Denique ad vertendum:
quod cum tartarus cruoris, si ve ultimae digestionis
vitiatae scoria, susceperit fermentum Pestilens, non
minus, quam caetera transmutata, privilegiùm
habeat exhalandi perporos, sine ulla post se resi¬
dentia, si ve residuo capite mortuo (sic Chymici vo¬
cant residuam à distillatione faecem) si nempe hu¬
mores fuerint alimentarii: non autem si ipsa soli¬
dorum substantia, in escharam, aut Anthracem,
sit ambusta. Sic nempe, multo duriora Luis Ve¬
nereae tubera, ossibus, velut aequalia, arrepto reso¬
lutionis concilio, penitus evanescunt. Quanquam
autem tartarus cruoris, praefata quoque gaudeat
praerogativa, quoties extra vitae oeconomiam, ut
infamis, est proscriptus: attamen dum in pus, aut
virus saniosum transmutatus est, pellem prius ero¬
dit in escharae speciem, quam quod vaporetenus
transsudet. Idque scilicet ob impressam peregrini
fermenti labem, qua degeneravit in transmutatum
formale. At si odorem fermenti quidem, hauserit
tartarus cruoris: sed nondum sit transmutatus: fiunt
glan¬