72
IOAN.
BAPT.
VAN
HELMONT
Anthrax;
bubo,
aut
eschara,
non
sunt
materia
pri¬
mitiva
Pestis:
sed
effectus
ac
productum,
quod
Pe¬
stis
sibi
paravit.
Nam
plerumque
est
Pestis
tam
atrox,
ac
velox:
ut
simulatque
in
Archeum
est
in¬
troducta,
nequeat
obmittere,
quin
de
humore
ali¬
mentario,
partem
aliquam
non
subiiciat
suae
tyran¬
nidi,
habitetque
in
ea.
Quocirca
si
putridus
humor,
causa
immediata
Pestis
esset,
profecto
putridus
fuisset,
antequam
putruisset.
Cum
nempe
ipsa
Pe¬
stis,
sibi
paret
vitiosum
illud
productum,
quod
Scholae
vocant
humores,
adhuc
indefinitos.
Ferne¬
lius
enim,
Scholis
paulo
sagacior
esse
voluit,
novit¬
que
ideo,
Pestem
non
nasci,
vel
consistere
è
putre¬
dine
quatuor
fictorum
humorum,
ut
neque
ex
aëris
calore,
aut
frigore:
sed
ex
veneno
aliquo,
abdita¬
rum
causarum
alumno.
Denique
ad
vertendum:
quod
cum
tartarus
cruoris,
si
ve
ultimae
digestionis
vitiatae
scoria,
susceperit
fermentum
Pestilens,
non
minus,
quam
caetera
transmutata,
privilegiùm
habeat
exhalandi
perporos,
sine
ulla
post
se
resi¬
dentia,
si
ve
residuo
capite
mortuo
(sic
Chymici
vo¬
cant
residuam
à
distillatione
faecem)
si
nempe
hu¬
mores
fuerint
alimentarii:
non
autem
si
ipsa
soli¬
dorum
substantia,
in
escharam,
aut
Anthracem,
sit
ambusta.
Sic
nempe,
multo
duriora
Luis
Ve¬
nereae
tubera,
ossibus,
velut
aequalia,
arrepto
reso¬
lutionis
concilio,
penitus
evanescunt.
Quanquam
autem
tartarus
cruoris,
praefata
quoque
gaudeat
praerogativa,
quoties
extra
vitae
oeconomiam,
ut
infamis,
est
proscriptus:
attamen
dum
in
pus,
aut
virus
saniosum
transmutatus
est,
pellem
prius
ero¬
dit
in
escharae
speciem,
quam
quod
vaporetenus
transsudet.
Idque
scilicet
ob
impressam
peregrini
fermenti
labem,
qua
degeneravit
in
transmutatum
formale.
At
si
odorem
fermenti
quidem,
hauserit
tartarus
cruoris:
sed
nondum
sit
transmutatus:
fiunt
glan¬