PROGYMNASMA
72
vertuntur,
non
aliter,
quam
aqua,
post¬
quam
limites
putrefactionis,
quos
sub
linea
conceperat,
evasit,
&
superavit.
(23)
Est
itaque
ros,
verna
nubes,
nondum
putida,
decidens
antequam
locum
frigoris
attin¬
gat.
(24)
Sic
nebula,
nubes
est
foetida,
nondum
depurata,
per
fermenti
putrefactionem.
Norunt
quippe,
quotquot
Alpes
mecum
transgressi
sunt;
quantum
nubes,
manus
apprehensae,
foeteant,
aqua
vero
pluvia
inde
collecta,
quam
suavis
&
insipida
sit,
ac
penè
incorruptibilis.
Etenim
dum
quid
exhalat,
sive
aquae;
sive
olei,
sive
fuliginis,
vel
exhalationis
specie,
id
sit;
(25)
semina
qui¬
dem
concreti,
secum
licet
non
auferat,
sal¬
tem
fermenta
sursum
asportat,
quae
ut
plenè
aboleantur
inde,
utque
materia
re¬
sidua,
in
aquam
remigret,
oportet,
quod
in
culina
aeris
frigidissimi,
prius
in
subtile
Gas
attollantur,
ac
transeant
in
aliam
su¬
periorem
regionem,
&
assumant
condi¬
tionem,
specie
atomorum
minimarum.
Vtque
fermenta,
ibidem,
tam
loci
frigo¬
re,
quam
atomorum
subtilitate,
morian¬
tur,
velut
suffocatione,
&
extinctione.
Est
quippe
frigus,
proinde
principium,
non
quidem
vitale:
sed
extinctionis.
Quate¬
nus
videlicet
partes
atomorum,
adhuc
magis
subtiliando,
subdividit,
prout
supra
docui.
Adeoque
sub
frigore,
ligna,
velut
ac
si
flatu
agitarentur,
citius
etiam
consu¬
muntur
igni.
Qua
utique
necessitate,
lo¬
cus
iste,
continuo
frigore,
semper
ab
ini¬
tio
alsit.
Author
quippe
Naturae,
ne
suae
creaturae
necessitatibus,
defuisse
videa¬
tur,
ubique
destinationes
aptavit
iuxta
ne¬
cessitates.
Frigus
ergo,
isti
est
loco
nati¬
vum,
atque
vernaculum:
non
autem
ex
postera
Antiperistasis
chymera.
Materia
nimirum
fructuum,
eo
delata,
in
sui
pri¬
mum
esse,
redeat
oportuit,
&
fermento¬
rum
infectiones,
ergo
prius
amovendae,
per
frigoris
mortificationes,
subdivisio¬
nes,
subtilitates,
penetrationes,
suffoca¬
tiones,
&
extinctiones.
(25)
Aer
ergo,
locus
est,
ubi
omnia
eo
deducta,
consumuntur,
&
in
pristinum
aquae
elementum,
retroce
dunt.
In
terra
siquidem
&
aqua,
quam¬
quam
corpora
seminibus
orta,
paulatim
putreant,
inque
succum
abeant:
non
ta¬
men
ita
propinque,
in
simplicis
aquae
pro¬
geniem,
ut
neque
in
Gas,
rediguntur.
Mox
enim
in
terra,
aliam
fracedinem,
fer¬
mentum,
&
semen
hauriunt
effoeta
cor¬
pora.
Vnde
ad
secundas
nuptias
advo¬
lant,
&
in
fructus
succedentes,
iterum
de
novo
propagantur.
Ignis
vero,
rerum
mors,
seminibus
caret,
arbitrio
Artificis
subditus,
seminalia
cuncta
absumit,
illo¬
rum
vero
conflagrabiles
materias,
in
Gas
traducit.
(27)
Asserit
Paracelsus,
tria
initia,
ita
in
singulis
principiis
unita,
ut
nulla
artis
ope,
unum
prorsus
ab
altero
liberetur.
Salva
enim
viri
authoritate,
contrarium
suae
assertioni,
per
vini
spiritum,
in
aquam
insipidam
conversum,
astruxit
nostra
me¬
chanica,
complectens
suum
arcanum
Sa¬
mech.
Adeoque
nec
ignorantiam
vir
ille
praetexere
potest.
Vini
nempe
spiritus,
to¬
tus
cremabilis,
deflegmatus,
&
oleosus,
semper
pro
sui
dimidio,
in
aquam
simpli¬
cem,
insipidam,
&
elementalem,
transit,
atta¬
ctu
salis
tartari.
Iterum
idem
fit
per
repeti¬
tionem,
pro
parte
reliqua.
Ignoravit
nem¬
pe
vir
ille,
quidditatem
Gas,
(meum
scilicet
in¬
ventum)
frigoris
demum
proprietates
in
aere;
Imo
putavit,
aquae
vaporem,
plane
annihilari.
Quae
idiotismi
stupiditas,
tan¬
to
Distillatori
minime
est
connivenda.
Praesertim,
quod
velit
potius
elementa,
ab
elementis
ficticiis,
quam
tria
prima,
à
tribus
primis,
separabilia.
Quapropter
ex
tradita
aquae
anatomia,
iam
sat
liquet,
quod
aqua
simplex,
non
sit
cruda;
quod¬
que
ignis,
non
demat
illi
cruditatem,
quam
non
habet.
Quod
tota
ignis
actio,
non
sit
in
aquam,
sed
in
illud,
quod
sibi
per
accidens
est
commistum.
(28)
Galenus,
Dioscoridem,
verbotenus
pro
suo
more
exscribens,
volensque
simplicium
gradus
elementales
metiri,
id
per
linguae
discre¬
tionem
non
est
aggressus:
adeoque
plus
ignis,
in
mistionem
confluxisse,
est
augu¬
ratus,
ubi
plus
acrimoniae
vel
amaritudi¬
nis