264
CUSTOS
ERRANS.
stode
irritata,
partas
celerrimè:
adeò
ut
tandem,
si
acrius
fuerit
sternutatorium,
cum
tenui
mucco
procidant
cruoris
fi¬
brae,
emungaturque
aqua
salsa
è
rubro
pallescens.
luxta
proverbium,
"Qui
ni¬
mium
emungit,
tandem
sanguinem
elicit".
Ru¬
bens
enim
cruor
coepit
subpallescere,
qui
per
sternutationis
molestiam
praecociter
prolectus
est,
alioqui
muccus
fuisset.
(31)
Cu¬
stos
ergo
inprimis
testatur
divinam
pro¬
videntiam
utrique
viscerum
prospexisse,
in
tam
promta
atque
frequenti
necessita¬
te.
Effectus
quoque
produnt,
non
quidem
digestionis
cerebri
ac
pulmonum:
sed
propriae
Potestatis,
quae
nec
morbosos
parit
effectus,
nisi
à
scopo
deviet.
(32)
Fal¬
sum
est
itaque,
Corizzam
sanam
dixisse:
tanquam
sordium
emunctricem:
lam
e¬
nim
custodis
utriusque
officia,
atque
erro¬
res
obiter
tetigi;
Nunc
porrò
in
confir¬
mationem
datae
doctrinae
exorbitationes
errantis
custodis
explicabo:
ut
praecipuè
propter
atrocitates
aeris
occursantis,
cu¬
stos
suam
suscepit
praefecturam:
ita
eas¬
dem
quoque
moderatur:
materiam
assu¬
mens
suis
parentem
functionibus,
ex
mas¬
sa
nempe
totius,
laticis
videlicet,
&
cruo¬
ris.
Quae
doctrina
quantumvis
novitatem
dicat,
&
ob
id
difficultates
secum
gerat.
Attamen
seculorum
ignorantia,
nequa¬
quam
veritati
praescribere
valet.
Inprimis
enim
promta
materiae
multiplicitas
sub
errore
custodis,
ostendit
eandem
non
esse
excrementum
cerebri,
sani
alioquin
&
for¬
tis.
Aliunde
ergò
suscitatur
instinctus
pa¬
randi
muccos
celeres,
promtos,
&
diver¬
sos.
Sunt
nimirum
potestates,
ad
eluen¬
dum
sordes
atomorum
aeris,
ideo
ad
fo¬
res,
vel
limen
viscerum,
aeri
perviorum,
collocatae.
Bellè
sanè
ac
ordinatim
singu¬
la
procedunt,
quamdiu
custos
non
suos
excedit
limites.
At
cum
humana
omnia
sint
ruinis
exposita,
ubi
quotiescunque
cu¬
stos
deviat
à
scopo,
statim
Coryzzae,
rau¬
cedines,
tusses,
&c.
miserum
in
modum
nos
invadunt.
De
gravedine
Coryzzae
iam
sat
dixi,
nunc
porro
de
tussi
dicam.
(33)
Tussis
oritur
ex
sensu
noxii
infestantis
la¬
ryngem
ab
sui
initio,
usque
in
pulmonum
profunditatem.
Infestant
nempe
fumi,
fu¬
ligines,
exhalationes
acres,
minerales,
itemque
vapores
uliginosi,
foetidi,
etc.
Su¬
perat
demum
vim
hospitii,
frigus
atrox:
quasi
tendens
ad
exstinctionem
hospitis
vitalis.
Tussis
ergò,
effectus
est
sensatio¬
nis:
etenim
mox
atque
spiritus,
partibus
illis
insitus,
gravatur
molestia
forinsecus
insiliente,
statim
custos
suo
fungitur
mu¬
nere.
Anonyma
quippe
ista
facultas,
promtè
è
massa
laticis
advocat
quantum
sibi
opportunum
videtur,
idque
transmutat
in
muccum,
quem
roris
more
extundit
ad
Laryngem:
quo
minus
injuria
aeris
ipsam
partem
solidam,
nudè
atque
immediatè
afficiat:
verum
frangat
sese
ad
praefatam
mucci
tunicam.
(34)
Sed
abl
ubi
vel
externa
iniuria
major
est,
quàm
quae
se
sinat
sic
de¬
liniri:
altiusve
ferit
ipsam
laryngis,
aut
pulmonis
substantiam:
iam
titubat
custos.
Nec
solum
desumit
auxilium
abs
latice:
sed
ipsam
proximi
alimenti
substantiam
alienat,
deviatque
in
muccosam
collam:
tantum
scilicet
visceris
proximo
alimento.
viciniorem:
quanto
altius
ad
calorem
ex.
flayo
rutilantem,
&
rubedini
vicinius
ac¬
cesserit,
reditque
ab
illo
lapsa,
in
pristinum,
dum
à
rufo,
ad
flavedinem
paleae,
atque
in¬
dè
demum
ad
albuminis
ovi
similitudi¬
nem
propius
appropinquarit.
Hinc
vice
versa
in
hecticis,
cruentus
evadit
muccus,
&
cinerum
obscurorum
colorem
assumit.
Dum
ipsamet
alimenti
substantia
abscedit
transmutata,
deficientemque
ibidem
vitae
integritatem
pandit.
Tunc
nimirum
foeti¬
dus
cadaveris
incipientis
odor
in
anhelitu,
deliquia
prodit
Archei
pulmonarii.
Muc¬
cus
itaque
interstitio
inservit
inter
adven¬
tans
noxium
&
vires
hospitii.
Quare
sti¬
mulum
suae
expulsionis
habet
advexam
salsedinem,
ut
sensationem
laryngis
pro¬
ritet.
(35)
Suntque
tusses
siccae,
in
paucitate
muc¬
ci
salsi.
(36)
Quia
autem
senium
aequiparatur
defectui,
estque
pulmo
primum
deficiens,
(ut
supra)
hinc
tusses
senio,
velut
ex
pro¬
prietate