540
[sic]
DE
IDEIS
(1)
CVM
ergo
ad
morbi
essen¬
tiam
requiratur
materia,
&
efficiens,
sitque
idea
ipsum
efficiens
morbosum:
utrum¬
que
explicandum
est.
Ac
primò
quidditatem
idearum,
efficaciam,
&
fabricam
describam,
ut
morbi
efficien¬
di
actio
&
nativitas
elucescant.
Ac
pri¬
mùm
declarabo
ideas
ab
homine
conce¬
ptas,
dein
tractabo
de
ideis
Archealibus,
atque
tandem
de
ideis
peregrinis.
Po¬
stremò
atque
tradam
materiam
morbifi¬
cam,
ut
ex
utriusque
causae
connexu
con¬
stet
quidditas
morbi,
ejusque
immedia¬
ta
essentia.
(2)
Primò
nimirum
docui
alibi
quod
vis
primorum
motuum
sit
effrenis
quaedam
imaginativa,
in
arbitrii
potesta¬
tem
non
redacta,
stabulata
in
splene.
Quodque
omnipotens
tanti
facultatem,
etiam
in
meris
membranis,
atque
prope¬
modum
exsanguibus
marsupiis
hospita¬
verit,
sic
ut
tam
stomachi
orificium,
quàm
ipse
uterus,
jure
meritoque
cordi
aequi
parentur,
ob
insignem
videlicet
agendi
crasim,
sibique
vicissim
ab
aliis
visceribus
praestitam
obedientiam.
Cuius
potesta¬
tis
praerogativa,
splensituatur
ferè
medio¬
inter
utrumque
loco:
paulò
tamen
de¬
missius
inclinatur,
quia
radicis
integralis
vices
subiit.
Attingit
nempe
stomachum,
sui
amplitudine,
cujus
respectu
duumvi¬
ratus
subsistit:
uterum
verò
altera
sui
ex
tremitate
attingit,
suis
nempe
ligamentis,
annexum
lumbis.
Dein
dixi,
quod
quan¬
quam
in
principio
imaginatum
non
sit
ni¬
si
merum
ens
rationis:
non
tamen
tale
permaneat.
Siquidem
Phantasia
est
vir¬
tus
sigillifera,
vocaturque
hactenus
ima¬
ginativa,
quod
formet
rerum
concepta¬
rum
imagines,
sive
ideas,
easque
in
spiritu
suo
vitali
characterizet.
(3)
Fiatque
proinde
ista
idea,
ens
spirituale,
seminale,
potens¬
que
ad
perpetrandum
res
magni
momen¬
ti.
Quod
iuvat
praegnantis
exemplo
osten¬
disse.
Praegnans
namque,
si
sua
imaginati¬
va
concepit
magno
desiderio
cerasum,
ideam
illius
in
foetum,
(prout
de
Peste
alibi)
ideam
inquam
seminalem,
sigilla¬
rem,
atque
sponte
indelebilem,
imprimit,
utpote
cujus
idea
viridescit,
flavescit,
ru¬
bescitque
quotannis
in
carne,
iisdem
an¬
ni
stationibus,
quibus
alioqui
cerasa
haec
dant
suae
vicissitudinis
indicia
in
arbore.
Cur
autem
idea
cerasi,
aut
muris,
non
in
matrem,
at
in
foetum
imprimatur,
atque
iam
statim
in
alienum
ab
imaginante
mi¬
gret
subiectum:
quod
etiam
propria
sae¬
pè
quadra
vivere
incepit:
(4)
Causa
est
in¬
desinens,
neque
ficta
matris
affectio,
qua
naturaliter
plus
pro
foetu,
quàm
pro
sei¬
psa
vigilat.
Matris
itaque
interna,
natura¬
lis,
&
inexcusabilis
solicitudo,
foetui
velut
continuò
incubans,
ideam
à
passionibus
genitam,
uno
radio
ad
foetum
suum
diri¬
git.
Et
quia
manus
est
organum
activo¬
rum
principale:
ideo
solicitudo,
descen¬
dens
ad
manum,
quasi
ad
defensionem
sui
foetus,
conceptam
ideam
recipit,
pergit¬
que
ulterius
in
foetum.
Atqui
cum
ideae
sint
quaedam
lumina
seminalia:
ideo
pe¬
netrant
se
mutuò,
absque
unionis
stupra¬
tione.
Ergo
concepta
cerasi
idea,
superve¬
niente
idea
curae
maternae,
dirigitur
ad
partem
foetus,
qua
manus,
matris
corpus
attigerit.
Enimvero
cura
quaelibet
est
semper
propter
finem,
ad
quem
manus
operatur.
Manus
ergo,
tanquam
organum
exsecutivum
voluntatis,
depingit
conce¬
pti
cerasi
ideam,
parte
ea,
qua
mater
sibi
manum
admoverit.
(5)
Vndè
saltem
in
limi¬
ne
constat,
quomodo
cogitatio,
quae
me¬
rum
non
ens
est,
fiat
ens
reale,
&
qualifi¬
catum.
Deinde
liquet
hinc,
quod
spiritus
primariò
imbuatur
illa
imagine,
semel¬
que
aliquapiam
idea
imbutus,
deinceps
impar
fiat
exsequendis
aliis
muniis;
eo
quod
semel
concepta
idea,
sit
sigillum
ad
determinatas
tantum
res
agendas.
Itaque
character
ille
imaginis
seminalis,
semel
in
parte
aliqua
Archei,
impressus:
facit,
quod
ad
alia
deinceps
officia
sit
incapax.
Nam
propter
aetheream
simplicitatem
illius
spiritus,
se
ita
isti
ideae
maritant,
ut
inpo¬
sterum
ab
invicem
non
separentur
mate¬
ria