855
IN[sic] ANIMA SENSITIVA. 565
moeror, epilepsiam suscitaverat. Alias
denique, quibus lenta continuataque tri¬
stitia amentiam hypochondrii moverat,
imò & alibi scrophulas causaverat. Sic
pestis pavor, pestem saepissimè. creat.
Prout & subitus mortis pavor, quando¬
que podagrae characterem enecuit. Su¬
perbia quoque frequenter amentes fecit.
Novi & alios, ignominiam passos, nec vin¬
dicare eandem potentes, incidisse repen¬
tè in apepsiam, in Asthmatis angustias,
cordisque palpitationes, angustias, & op¬
pressiones. Alios, qui repentino contu¬
meliae sensu, statim in Apoplexiam rue¬
runt. Itemque longo defessos moerore
novi, in Hydropem, Icterum, lienares¬
que tumores proruisse. Perplures item
utriusque sexus, qui ex subita ira in Apo¬
plexiam; alios verò, qui in varias contra¬
cturarum ęrumnas praecipites ivere. (13) Quo¬
rum morborum fabricae sentiuntur ma¬
nifestò, circa stomachi orificium. Poda¬
grae enim proinde paroxismos praecedit
quaedam febricula, tanquam diaria, sub
qua character emergit, qui à stomacho
in artus dimittitur, ut ibidem ferociat.
Apoplexia proinde, sive ex vita inor¬
dinata, sive demum ex ira, vel moerore
erumpat: at saltem semper è stoma¬
cho surgit, sagittaturque in caput. Ictè¬
rus namque nusquam alibi viget ma¬
gis, quam in atrio stomachi, undè suas
excitat anxietates, & suspiria, desi¬
gnans ibidem tesseram suae ferociae ver¬
sari. (14) Quapropter etiam docui ante,
quantumvis potus vulnerarii cohibeant
in extremitate pedis, puris fabricam, acci¬
dentiumque formidinem: non tamen
idcirco ampliori privilegio, potus vulne¬
rarios potiri, quam alioqui reliqua phar¬
maca. Non enim materialiter ad vulnus
properant remotum: ubi interim reliqua
viam ad splenem pro suffragio quartanae
ignorant. (15) Quae schola medica hactenus
nescivit, quanquam sint artis medicae fun¬
damenta. Utpote quae nedum vim medi¬
caminum, horumque expeditionem, ap¬
plicationem & appropriationem respi¬
ciunt: veruntamen praeter modum agen¬
di, & spem inde resultantem, principale
morborum efficiens declarant. Cujus
ideo solius ignorantia, desidiam atque
torporem in Medente: in aegro verò de¬
sperationem, cum tristi dolorum & in¬
commoditatum appraehensione, causa¬
runt; tandemque (proh dolor) tot vi¬
duas, cum luctuosis orphanis, peperere, in
rei medicae vilipendium. (16) Quantum au¬
tem delectum medicaminum spectat, va¬
gari lubuit per mineralium, vegetabi¬
lium, & animalium classes, illasque sume¬
re in sui simplici integritate, qualiter à
natura promanarunt, easque iterum per
ignem diversimodè agitare, atque adeo
in salem, sulfur, sive pinguedinem atque
mercurium, sive succum seminalem di¬
rimere. Ac inprimis vires dotales re¬
rum, quas divina bonitas ex dono pro
aegris dedit, plerumque carent gustuum
testimonio, adeo quod vel solo ist hoc
signo prodant, se dotaliter à DEO instil¬
lari pro usu mortalium: nec elucesce¬
re, nisi quibus DEUS sua dona S. Spiri¬
tus dedit, atque hactenus ab indigna Me¬
dentum cognitione subtraxit, qui par¬
vulis hujus mundi atque ignaris revelat
ea, quę magnatibus occultavit. Sunt quip¬
pe in simplicium exercitu dispersa do¬
na, per quae ad amplitudinem generis
adscendunt: adeo sanè, ut appropria¬
ta atque specifica agnoscantur à Deo di¬
recta ad omnimodam quorundam sana¬
tionem. Est enim lapis ossifragus, nu¬
perae inventionis, qui ossifragii sanationi¬
suum nomen debet. (17) Est autem ignibus
invictus, nec calcinabilis; sed gustu suo,
insipido insignis, stomacho indomitus.
Mirum tamen, quantùm tam circa visce¬
ra & interna vulnera, quàm in extremis
ossium fracturas victor edat. Ex hinc pri¬
mò liquet ex digestione & cura stomachi,
pendere curas & regimina digestionis
sextae,
Cccc 3