DE
CONCEPTIS.
606
disputant
incerti
de
pluribus,
ad
Atheis¬
mum
vadunt,
per
apisticam
irreligionem.
Sin
verò
in
superstitiones
ceciderint,
Ideas
nigromantiae
conformes
cudunt
undè
in
stygias
vanitates
animam
pro¬
nam
patant.
Quibus
per
facilè
(ut
demen¬
tatis)
iam
se
associat
hostis
mortalium.
Praesertim
si
superstitio
pertinax,
fortique
desiderio
odii,
vel
alterius
peccati,
est
sti¬
pata.
Cudunt
nempe
sibi
Ideas,
volunta¬
riae
caecitatis
secundas.
(9)
Cumprimis
hoc
iterum
memorandum:
Imagines
ideale
omnes
esse
seminales
ex
parte
entis
rea¬
lis,
per
Imaginationem
parti.
Dein
ex
parte
spirituum
(quatenus
vitalium,
&
concepto
semini
nuptorum)
cujus
assu¬
munt
materiam,
sive
tabulam,
in
quam
de¬
pinguntur,
fiunt
organum,
exsequendis
Idearum
finibus
aptum.
Haec
igitur
prae¬
rogativa
utraque
penetrant
Archeum,
cumque
alienant,
ad
peregrinos
suarum
perturbationum
scopos.
Si
ergo
fides,
confidensque
superstitio,
peccent
sola
cre¬
dulitate,
iam
cudunt
Ideas,
per
quas
se
ex¬
istimant
incantatos,
incurabiles,
&
despe¬
ratae
amentiae
servi
fiunt.
Prosternatis
enim
viribus
emaciantur,
pallescuntque
dementes.
Sin
verò
scrupulositas
indis¬
creta,
atque
inordinata
angat;
ipsa
sibi
fabricat
Ideam
anxiam,
timore
Inferni
turbidam,
undè
ipsis
vita
horrida,
omnium
conversatio
formidolosa,
penè
atque
si¬
diabolica
esset.
Fatuitatem
enim
gene¬
rant,
quam
agnoscunt,
fatentur,
plangunt:
quia
non
se
ab
illa
liberare
valent.
Ac
tandem
ita
succumbunt
impotentes,
ut
Ideam
tanquam
animam
arripiant.
Sin
autem
scrupulositas,
ante
totalem
victo¬
riam,
pro
deliberatione
recurrat
ad
men¬
tem,
&
nihilominus
interim
novas
inor¬
dinatasque
cudat
Ideas:
(10)
migrat
instabilis
facilè
in
oppositum,
quasi
iam
prioris
scru¬
puli
horrens,
libertatem
spiritualem,
cum
praesumtione
meriti,
&
aliorum
despe¬
ctu,
assumit.
Quoquo
enim
surgere
niti¬
tur
altius,
mergitur
eò
profundius.
Est
namque
praesumtio,
nil
nisi
vana
demen¬
tia,
alienis
semper
suspensa
arbitriis:
at¬
tamen
plerísque
mortalium
velut
genui¬
na.
Nam
propter
virtutes,
ingenium,
do¬
ctrinam,
genus,
divitias,
formam,
robur,
audaciam,
artes,
loquacitatem,
aut
vocem,
cudit
quisque
Ideas
sibi
applaudentes,
quae
totum
penè
mundum
dementant.
De
quibus
dicitur:
Stultorum
infinitus
est
numerus.
Nocentissima
autem
prae¬
sumtionum
dementia,
est
in
politicis,
est¬
que
audaciae,
quippe
quae
suos
non
raro
substernit
tortori.
Rara
sanè
insania
abs¬
que
praesumtione
est,
si
non
cognata
sit
stupiditas.
(11)
Enimverò
Ideae
fidei,
despera¬
tionis,
scrupuli,
irreligionis,
arrogantiae,
aestimationis,
etc.
quia
potentias
magis
abstractas
&
intellectuales
respiciunt,
gra¬
tiamque
infusam
magis
oppugnant,
de¬
mentiam
plerumque
tam
occultam
pa¬
trant,
quod
à
viris
spiritualibus,
multum¬
que
exercitatis,
non
nisi
tardè
deprehen¬
datur.
Quas
dementantes
Ideas
subse¬
quuntur
ex
ordine,
quae
turbationum
sunt
magis
corporearum.
Dura
enim
in¬
primis
ut
infernus
est
aemulatio
zeloty¬
piae,
quae
hominem
in
aerumnas
quam¬
plures
praecipitat.
Tum
dein
libidinis
at¬
que
fornicationis
Ideae
praeter
demen¬
tias,
etiam
complures
excitant
aegritudi¬
nes.
(12)
Omnes
autem
exorbitationes
per¬
turbationum,
si
subitae,
fortes,
crebrae,
aut
diuturnae,
cudunt
Ideas
&
infirmitates
si¬
bi
pares,
etiam
in
vitam
ideo
durabiles.
Sunt
nimitum
qui
rectè
sapiunt,
in
mate¬
riam
autem,
cujus
Idea
illos
dementavit,
si
inciderint,
confestim
occultatam
pro¬
dunt
amentiam.
Repentinus
inquam
ter¬
ror
&
moeror,
saepe
aliquos
morte
impro¬
visa
extinxere:
aliis
quoque
saltem
syn¬
copem
fecere.
Plerisque
mulieribus
pro¬
fluvium
suscitarunt,
in
vitam
durabile.
Sin
autem
vis
Ideae
non
ferocierit
in
cru¬
orem,
huncque
ideo
non,
ut
exosum,
pro¬
scripserit:
sed
penes
se,
in
hypochondrio
custodiverit:
sigillat
ibidem
morbum
comitialem.
Moeror
lentus
verò,
quique
per
intervalla,
solatio
tantillo
interru¬
ptus,