PARADOXVM
PRIMUM.
636
scopulos,
fontesque
ibidem
concitare.
Hydraulisis
certè
hic
silent
regulae,
"si
ser¬
vanda,
ut
fieri
debet,
Scriptura
sit".
Inta¬
ctum
idcircò
quidam
hunc
locum
negli¬
gunt:
alii
vero,
cum
modulamine
expli¬
candum
suscipiunt.
Vt
nimirum
ex
mari
flumina,
vapore-tenus
elicita
scilicet,
pluviis
tandem,
nivibus,
&
imbribus,
scenâ
metamorphosis
larvatae
interiecta,
mare
repeterent.
Atqui
hoc
est
conten¬
dere,
fontes
omnes
ex
pluvia
ortos
esse,
aut
saltem
ex
aëre
condensato.
Deinde
ex
terra
nequicquam
vaporum,
sed
ex
solo
mari,
peti,
iniquè
iubent,
aut
fru¬
stra
sacra
pagina,
ex
solo
mari
flumina,
&
non
pariter
è
vultu
terrae
non
spernen¬
do,
halitu
tenus,
mendicata
asseret.
Quae
angustiae,
cùm
multis
inextricabiles
vi¬
derentur,
in
scopulos
quendam
Spada¬
norum
Authorem,
sorte
adegerunt,
&
colliserunt.
Etenim
quanquam
huma¬
num
quidvis
in
eodem
dissimulavero,
Christiana
tamen
pietas
in
viro
probo,
publicam
non
patitur
blasphemiam,
non
admonitam
transire.
Quem
idcircò
ob¬
testor,
meae
indulgeat
libertati.
Aristote¬
les
(ait)
ex
aëre
in
aquam
resoluto
nasci,
omnes
fontes,
flumináque
voluit.
Non,
legerat,
credo,
etsi
Platonis
discipulus,
in
Phaedone
quatuor
illa
paradisi
flumi¬
na,
jussu
Dei
prosiluisse.
(Quidni
sodes,
si
&
hodie
ingentia
flumina,
solâ
aëris
constrictione
nata
ais,
etiam
Phaedone
lecto,
virgine
adhuc
natura,
eadem
à
creatione
deinceps
emanasse:
eumque,
qui
mundum
ab
aeterno
credidit,
Phae¬
donem
neglectum
reliquisse?
nec
aëris
ullam
concretionem
exspectasse.
Nisi
for¬
tè
ante
Goropium
Becanum
deliravit.
Quatuor
illa
flumina
nil
aliud
fuisse,
quàm
Oceanum
in
quatuor
orbis
plagas,
fluvios
emittentem:
quo
sensu
etiam,
Siracides
Ecclesiastes
ait,
omnes
aquas,
venire
ex
mari,
rursumque
emenso
cur¬
su
suo,
mari
se
reddere.
Quae
sic
sonant,
in
scholis.
Goropius
deliravit,
&
Plato
ante
eum,
si
sine
ulla
aëris
concretione,
Oceanum
quatuor
fluvios
in
oras
mundi
dispergere
dixerit:
quo
eodem
sensu
ta¬
men,
Ecclesiastes
id
asseveravit:
ergò
eodem
sensu
Ecclesiastes
deliravit.
Atqui
nondum
satis
dictum,
nondum
inquam
satis
obvia
sacrorum
interpretatio?
(3)
Fun¬
dorum
itaque
in
terra
diversitatem
&
stra¬
ta,
ob
oculos
inprimis
ponere
necesse
est.
Alibi
enim
terra
nigra,
fimis
&
sordibus
scatens,
lutea,
argillosa,
pin¬
guis,
sterilis,
palustris,
metallica,
are¬
nosa,
saxea,
varioque
decore
ornata,
in
vultu
occurrit,
iuxta
soli
coelique
tempe¬
riem,
stellarum
influxus,
imbriumque
adaptationem:
quia
nimirum
fructus,
non
autem
elementum
sunt.
Quam
si
per¬
tuderis
primam
naturae
soleam,
plurimis
locis
saxa,
metalla
rursus,
aut
minera¬
les
succos
deteges;
nonnusquam
verò
arenam,
eamque
hîc
flavam,
alibi
cine¬
ream,
ibi
coeruleam,
inde
parum
viri¬
dem,
iuxta
latentis
spiritus
protheam
ac
multiformem
azygiam
(quippe
solo
natura
subest)
Archeique
hypogei
de¬
stinationem
à
condente
Verbo
acceptam.
(4)
Latent
videlicet
in
elementorum
condo,
ac
ditissimo
promtuario,
hospitatae
ab
initio
Rationes,
in
aevum
durabiles,
sci¬
entia
rerum,
sibi
in
tempore
futurarum,
pro
usibus
ingrati
hominis,
instructae,
patienterque
a
condito
orbe,
rerum
com¬
pletas
digestiones,
temporumque
ple¬
nitudinem,
seu
maturitatem,
exspectan¬
tes,
quibusque
chaos
architectonicum,
τὸ
ἔνορμον
chaos,
spiritus
inquam,
no¬
stris
limitatus
necessitatibus,
ideis
re¬
rum,
in
progressu
suo
futurarum
reple¬
tus,
assistit.
Porrò
fundorum,
non
par¬
ubique
profunditas
exsistit.
Alibi
namque
multa
arenae,
alibi
verò
terrae
plurima
occurrit.
Mox
autem
sub
sabuli
fundo,
alter
plerumque
saxeus
est.
(5)
Is
enim
nostris
Keybergh
cui
rupium
propago
innixa,
metallorum
hîc,
denique
atque
mineralium
ditiores
classes,
sua
habent
diversoria.
Ac
tandem
sub
longam
mul¬
tamque