855
PARADOXUM SECUNDUM. 689
formam assumturam". (2) Elementa nimirum
primigenia sunt, & rerum constantes ma¬
trices, à condito orbe stabiles, & in termi¬
num perseverantes. Quicquid autem vi¬
cissitudini, per generationum classes, sese
subscripsit, sive terreum videatur, saxeum,
vel liquorosum, id totum ex massa trium
principiorum, scenae generationis dicata,
derivat, non autem ex elementis primis,
non nisi stabili perennitate gaudentibus,
& quae demeritos suos foetus, in pristi¬
na receptacula denuò condunt, donec ad
novae sobolis generationem matura sint
semina, quae, eadem corporum principia,
digestionibus interim permutata, iterum
vestiant, & reassumant. (3) Ex invisibili nam¬
que & in corporeo semine, in elemento¬
rum matricibus hospitato, corporúmque
principia induente, omnis fit in vniver¬
so generatio, quae spontanea dicitur. Id
alij fluxum de nonente ad ens dixêre.
Quae, quo dilucidiora evadant, notan¬
dum ad rei cujusque productionen, duos
tantùm sexus, si non unum saltem pro¬
miscuum, concurrisse. (4) Proinde etiam ea¬
dem mundanae harmoniae lege, primordialiter
duo tantum in vniuerso esse elementa, aërem vi¬
delicet, & aquam, à Textu sacro satis in¬
sinuata, per Spiritum, in mundi incuna¬
bulis, aquarum abysso supernatantem.
(5) Terra igitur & ignis sive coelum, elemen¬
ta si sint, secundaria duntaxat appellan¬
da, à prioribus prodeuntia. (6) Quicquid
namque terrarum, saxorum, gemma¬
rum, sabuli, &c. exsistit, vel in vapidam
aporrhoeam effluit, vel in cinerem, calcem
vel societate saltem alicujus additamen¬
ti, in sal primò commutatur, (aquae sobo¬
lem) mox dein cuncta, summa volatili,
summam fixi superante, aërea fiunt effluvia,
& vaporosa, in aquam festinato impetu ruen¬
tia. Adeóque quicquid terreum, durum,
solidum, compactumque est, id totum
ad simpliciorem, tenuiorem, puriorem,
prioremque substantiam permanentem
reductibile cùm sit (da veniam novitati,
PRINCEPS SERENISSIME) ne¬
cesse est, nullam prorsus habere elementi
energiam: sed aëre & aqua asse posterio¬
ra. (7) De coelo itidem dicimus, quod coeli¬
mutabuntur, veterascent, & peribunt: ade¬
oque coelum & terra tandem peribunt,
cujus internecionis simile nuncium, de
aëre & aqua non reperies. Denique nul¬
lis unquam seculis, aqua vel aër, in ali¬
ud corpus prius potuerunt arte aut natu¬
râ redigi. Haec itaque elementorum est
facies, haec destinatio, hoc denique offi¬
cium, combinatio, fatum atque finis. Vt
nimirum immutata duorum simplicissi¬
morum essentia, & inpermixta substan¬
tia, seminibus, fructibusque, vitalem prae¬
beant uterum, sive fulcrum; donec tan¬
dem generabilium expleto numero, prin¬
cipiorum moles, simul cum seminibus, fa¬
milias, & colonias alienas, thoro separa¬
to, beatiori sede constituant. (8) Plurima
nempe somnia, quibus mundus se hacte¬
nus circumveniri passus est, Mechanica
ars Vulcani illudit cachinno. Aquam e¬
quidem in vaporem facilè mutari, quis
negaverit? At vapor sive halitus, tantum
deest, ut sint aër, ut citius pulvis marmo¬
ris, aut silicis, aqua sint. Vt ostendimus.
(9) Etenim vapor reipsa nil aliud est materi.
aliter, & formaliter, quàm atomorum a¬
quae, in altum sublata congeries. (10) Quod
Schola nostra, luce meridiana clarius
ostentat. Aër itaque sive calidis, sive fri¬
gidis vitris exceptus, atque compressus,
nunquam aquam dabit, nisi quantum in
se vaporis, id est, extenuatae aquae conti¬
nuerit. (11) Separatur verò aqua in guttulas
minutulas, adverso sole, trans vitrum, ini¬
tio distillationis, quamdiu parietes fri¬
gent, conspicuas; dum scilicet caloris vi¬
gore, in halitum extenuata evolat. (12) Idque
nimirum contingit non aliàs, quàm per
proprium magnale (quod in rebus mix¬
tis, adeóque etian in aqua ipsa, aether est,
aëre rarius, & ab eodem dissociabile, ejus¬
que compressionem atque dilatationem
sustinens, inter corpus, & non corpus, me¬
dium ambigens, externorum soli sui na¬
talitii
Tttt