413
85
De sceuasticis artis.
Itaque non defuerunt, qui à nobis petiuerunt, vt artem hanc ad peripateticum sermonem reuocare¬
mus, itaque elaboraremus, vt à scholis physicis possent intelligi praecepta sine interprete. Sed huic rei¬
aliud remedium inueniri non potest, quam assuetudo, quae tandem mollit asperitatem vocum. Le¬
gimus commentaria Agricolae de re metallica, & aliorum de Chymia, qui omnibus modis exprimere
Ciceronianam facundiam, & res artis non aliunde, quam ex ore latinissimorum enuntiare labora¬
runt; sed quo latinius scribunt, hoc obscuriores fiunt, & ab ipsis quoque peritissimis scientiae non in¬
telliguntur. Euenit itaque his idem, quod Castellioni Bibliorum interpretationem Ciceronianam
ammolienti, & soloecismis euadunt ridiculi. Neque tamen putet quis, nos velle studiosum huius ar¬
tis monstrositates Paracelsicas affectare, & contemtis tam veteribus quam recentibus singularem lo¬
quendi morem introducere. Quae fuit consuetudo artis omni tempore, quo ipsa est exposita sermone
domestico & suo, haec obseruari, nec temere mutari consultum putamus. Quae enim ista est artis,
quae constantiam perpetuitatemque amat, si boni quid promittit, tradendae ratio, vbi cuiuis licet in
horas linguam mutare, & nouis vocibus, res easdem eloqui? Non vacat fraudis & imposturae, imo
etiam inertiae, inscitiae, imperitiaeque & superbiae suspicione iste conatus. "Quo teneam vultus mutantem
Protea nodo", Inquit Horatius? Sophistae sunt Platoni tales Protei, à quibus nemo sibi aliquid absoluti
speret.
Retinebimus & nos vsitata artificibus, vocabula, quibus suas aures assuefaciant, hi qui in ea
laudabiliter versari, animumque applicare auscultationibus eius cupiunt. Quibus offae Paracelsicae
placent, vti Dornaeo, Dornesio, Suauio, Suchthenio, Seuerino, & transfugis hodiernis, cum quibus
nobis fuit negotium, illi sibi gratulantur mirifice exultantque Onomasticis, dictionariis, & clauibus
istius traditionis, meminimusque nobis aliquando Coburgi clauis talis defectum, tanquam probrum
obiici, quod nulla vox apud Paracelsum genuinum haberet sensum, sed omnia oppleta essent meta¬
phoris & allegoriis, quibus nihil nisi mineralia designaretur. Nimirum "similes sunt suis labris lactucae",
vt ille de asino spinas & carduos comedente, pronunciabat. Gaudeant his ferculis Paracelsitae,
Noster discipulus ne hilum quidem in iis elaborabit; nisi quid exempli caussa interdum in medium
producendum fuerit. Si quis conferat Dornaei & Dornheuseri (qui spinosam domum seu officinam
sonat) onomastica & interpretationes, & vtrumque postea adhibeat ad Paracelsi lectionem, is discor¬
des potiùs tres illos conuiuas & multum diuersa vario palato poscentes, quam consentientes inue¬
nient. Et quid mirum cum Seuerinus Danus istam inconstantiam & caliginem sermonis in ipso de¬
prehendat, vituperetque Paracelso? Eius asseclae cum adhuc in admiratione essent; magistri sensa
callere, prae se ferebant: Itaque quiduis quouis modo elaboratum titulo ornabant Paracelsicò,
Sed ipse magister ornat eos ex merito, dum nebulones & impostores vocat. Quidam obscuritates
obscuritatibus augebant, & repudiatam à Paracelso vetustam disciplinam nouis polluebant com¬
mentis, quasi consuere vellent Alchymiae literam ex vetustis pannis, Paracelsi veteramentis, & à se
recens contortis corrasisque vndecunque funiculis, & artis esset deliramenta consarcinare, & ani¬
cularum febricitantium somnia autoritate donare. "Quid ni verò," inquiunt, "istudi Vocabula, vt nummi
valent vsu, & licitum putat Horatius Graeco fonte modice detorquere, Latinamque linguam ditare. Proprium id
est mysticae disciplinae, in qua omni lingua, omnis rei mundanae nomenclatura magisterium lapidis, eiusque partes ap¬
pellantur; idque fieri consultum est diuinitati scientiae, vt non prostituatur indignis." Enimuero, inquam, satis
Ebi cauit ille lapis, ne vos ad notitiam eius perueneritis. Itaque cum nihil sciatis, videri vero velitis
scire, monstra excogitatis, quibus rancorem inscitiae vestrae dissimulatis, & laruam vultui obduci¬
tis. Satis ditata suis vocibus phrasibusque est Alchymia. Non eget locupletatione ex barbarie. Et
si egeret, vestram tamen operam non desiderabat, qui in ea nec alpha estis, nec omega. Non quod
artificibus licet, cuilibet concessum est carbonario ministro & tenebrioni. An vero vnquam vlla
lingua & disciplina sic aucta est vocibus, vt vsitatarum notarumque literis & syllabis monstrosissimè
transpositis & confusis, lingua vix inueniret, quomodo etiam millies, titubandò, Balbutiendoque
enunciaret? Quae scientia tanta vnquam laborauit temeritatê, vt vno eodemque sono prolato non
diuersorum seculorum homines, sed vnius eiusdemque temporis, non peregrini; sed artem ipsam
prae se ferentes mille res diuersissimas cogerentur diuinare? Quae ista disciplina est, vbi ne exercita¬
tissimus quidem artifex loquentem artificem, vti videri haberique satagit, intelligit? Ad eoruos igi¬
tur & Cynosarges cum ista vestra Paracelsia.
Characteres, & notas quod attinet, bono consilio hae à posterioribus Chymicis probis sunt
auctae, cùm aliquas ex vetustate accepissent. Ne enim fraudaretur praemio laboris sui discipulus,
& memoriae consuleretur, tabulis consignandae res & operationes, totusque mutationum inter labo¬
randum processus fuerunt. Atqui illae expositae sunt furtis, & periculis aliis. Ne itaque cum in ma¬
nus non initiatorum & fraudibus inhiantium incidissent, prostitueretur artificium, commenti sunt
characteres, eosque in illa disciplina ita familiares, vt hieroglyphiae Aegyptiae instar sacerdotem suum
statim intelligeret aedituus, & magistrum discipulus saltem prolato signo. Pingebantur olim,
Inscribebanturque templa & pyramides figuris animalium, vti Lucanus ait ("Sculptaque seruabant magi¬
cas animalia linguas") & multis docet Horus Apollo.
Haec postea ceperunt enunciari. Itaque in Hebraeorum sententiis adhuc legimus vestigia istius
disciplinae; Et in Astronomia extant tam Characteres, quam verba. Chymici olim pingentes ca¬
put corui, caudam draconis, leonem viridem & similia, posterius etiam in voces eruperunt, & pictu¬
tarum nom ina allegorica parabolicaque rebus accommodarunt, in multis etiam symbolicos Chara¬
cteres retinuerunt. Itaque nihil hodie est vsitatius, quam pro septem metallis, hoc est, hydrargyro,
auro,