84
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
I.
"Et
oportet
sublimare,
figerè,
calcinare,
soluere,
vt
corpora
fiant
incorporea
&
volatica.
Item
verum
principium
operis
est
dissolutio
corporis,
qua
simul
congelascit
spiritus
etc.
Alio
capitè,
soluere,
abluere,
reducere,
&
figere
iu¬
bet."
Sed
de
his
alibi
quoque
actum
est.
Dornaeus
libr.
2.
capit.
1.
artis
Chymicae
ad
tria
rem
artis
huius
redu¬
cit;
Primum
vocat
LOCVM,
vbi
fornax
&
vasa:
Secundum,
INSTRVMENTVM
DVPLEX,
quod
est
IGNIS
CORRVMPENS,
&
IGNIS
GENERANS:
Tertium,
OPERATIONEM,
quae
sit
SOLVTIO,
&
COAGVLATIO.
Sed
&
hic
cogitationes
ad
lapidem
dirigit,
cuius
materiam
supponit,
in
qua
si
illa
tria
rite
fiant
lapidem
absolui
posse
innuit.
Vmbra
quaedàm
haec
est
etiam
nostrae
dispositionis
primi
libri.
Neque
enim
instrumentorum
rationem
in
ergalia
&
pyronomia
praeteriimus,
neque
in
Enchiria
mo¬
dos
artificiorum.
Sed
adeo
infidi
non
sumus,
quin
vna
materias
monstremus,
diuersasque
earum
per¬
fectiones
in
magisteriis
&
essentiis.
Monstrant
illi
vnum
tantùm
magisterium,
quod
LAPIDEM
nomi¬
nant:
nos
artem
in
lapideas
angustias
non
contrahimus,
nec
in
scalas
Gemonias
praecipiamus;
Sed
in
sua
amplitudine
&
dignitate,
vsuque
&
experientia
varia
relictam
cupimus,
vt
si
vna
parte
non
satis¬
fecerit
commodis
humanis,
aliis
id
abunde
compenset;
&
quo
nobilior
est,
eo
magis
sui
sit
communi¬
catiua.
CAP.
VI.
De
sermone
Chymico
&
notis
quibusdam.
De
claue
ad
mirabiles
rerum
essentias
inuestigandas
variaque
cognoscenda
&
exhibenda
magiste¬
ria
diximus.
Sed
obiicitur
intraturis
vestibulum
ostiis,
repagulis,
obiicibus
&
ferramentis
aliisque
munitionibus
ita
firmatum,
vt
penetraru
occupatúque
difficilimum,
&
pene
inuictum
videatur,
Finge
adolescentem
ingenua
indole
natum
hausisse
exotericas
disciplinas
ad
plenum,
esse
logicum
acutum,
physicum
solertem,
versatumque
esse
in
metallurgia,
Botanica,
Zoographia,
quantum
con¬
uenit;
&
adiecisse
linguas
necessarias:
Cum
ad
vallum
aggeresque
Chymicos
accedet,
quasi
terumo¬
mnium
ignarus
nihilominus
cogetur
subsistere;
&
veluti
in
stuporem
coniectus
ad
desperationem
vsque
defigere
humi
oculos
&
ancipiti
consilio
huc
illuc
impelletur.
Neque
enim
tantùm
munimen¬
ta
occurrunt
oculis
firma,
sed
&
labyrinthi,
&
inextricabiles
perplexitates,
in
quas
si
irrepserit
teme¬
re,
non
concessa
sit
remeandi
gradumque
reuocandi
potestas,
sed
fortunam
suam
miseriamque
co¬
gatur
absque
solatio
deplorare.
Et
sane
de
hac
difficultate
saepe
monent
accessuros
autores
ipsi.
Ge¬
berus
in
discipulo
requirit
naturae
vim
magnam,
&
mentem
subtiliter
scrutantem
principia
natura¬
lia,
artificiaque,
quae
imitari
naturam
possunt
actionis
suae
proprietatibus.
Requirit
constantiam,
sumptus
necessarios,
&
vacationem
à
caeteris
occupationibus;
vult
abesse
tarditatem
&
stuporem;
sen¬
suum
vitia,
morbosque
&
decrepitam
aetatem:
Praeterea
vagabundos
animi
motus
&
excandescen¬
tiam
cum
morae
impatientia,
&
paupertate.
Semel
recte
percepta
inceptaque
non
deserenda
temere
persuasu
Sophistarum.
Quem
laboris
piget,
foetorisque
lutique
&
carbonum
absterret
attrectatio,
in¬
eptus
est
ad
hanc
artem.
Sed
illud
grauius
est,
quod
hortatur,
ne
quis
pecuniam
sumtuose
eroget
sit¬
que
prodigus,
ne,
non
inuenta
arte,
in
miseriam
incurrat,
aut
ne
cum
ad
finem
peruenerit
fere,
defici¬
ant
adminicula,
maneatque
ars
imperfecta:
Longe
grauissimum,
quod
omnes
vno
ore
pronunciant,
ingeminantque
impossibilem
esse
artis
consecutionem
nisi
quis
singulari
DE
rgratia
illustretur,
aut
eam
ab
artifice
impetret.
De
voluminibus
enim
&
commentariis
illud
inculcant.
Dictum
esse
aliquid,
si
quis
praesciuerit
artem,
cuius
partes
non
tractant
ordine,
sed
dispergunt,
&
modo
docendi
ita
vari¬
ant,
ita
mutant
vocabula,
vt
dissentire
omnes
videantur,
neque
quicquam
certi
praecipere.
Itaque
&
tot
exempla
sunt
eorum,
qui
infelicissime
in
ea
sunt
versati
perreptaruntque
omnem
mundi
angulum,
neque
tamen
doctorem
inuenerunt
fidelem.
Cùm
item
cogitationum
bona
auspicia
fecimus,
arbitra¬
murque
nos
iam
aliquantulum
profecisse,
nihilominus
restat
sisyphium
istud:
"Exercearis
cum
tolerantia
laboris
instantiaque
maximae
&
diuturnitate
meditationis
immensae.
Cum
hac
inuenies,
sine
ea
NON."
Malis
ista
scientia
est
aduersa:
Sapientibus
patet;
infantibus
&
imprudentibus
neutiquam.
"Tali
sermonis
modo"
(in¬
quit
Geber)
"artem
scripsimus,
vt
eam
solius
Dei
&
nostrae,
qui
scripsimus,
menti
recolligi
accidet,
aeut
perfusis
diui¬
nae
bonitatis
gratia,
quae
cui
vult
largitur,
&
subtrahit.
Si
nuspiam
apparet
viuus
Doctor
&
artifex
certùs,
nec
libri
possunt
intelligi,
nisi
à
Deo
&
suo
autore,
quid
quaeso
superest
ad
plane
denegatum
accessum?"
Neque
enim
Deus
solet
Enthusiasmo
quodam
rapere
homines
ad
scientias,
sed
legitimam
obseruari
viam
vult
&
erudi¬
ri
ad
subsellia
doctorum,
idque
cum
in
verbo
suo
praecipiat,
multo
magis
in
caeteris
disciplinis
requi¬
ret.
Dicta
quidem
ista
sunt
de
transmutationis
perfectae
magisterio,
sed
analogiam
habent
etiam
ad
caetera
Chymiae
opera;
&
ad
probrum
vsque
huic
arti
ab
aduersariis
subinde
obiiciuntur.
Sed
confide¬
re
iubemus
tyrocinium
artis
facturos,
&
bene
sperare
de
hoc
quoque
virtutis
iugo.
"Principium
sapien¬
tiae
timor
Domini.
Pietate
&
sapientia
penetrabimus
etiam
ad
intima
naturae,
quantum
concessum
in
hoc
mundò
est
homini."
Fuit
&
Hermes,
&
Geber,
aliique,
qui
dicunt,
se
ad
artis
complementum
peruenisse
homines,
&
fortasse,
non
meliore,
quam,
nos,
iure.
Nec
in
nobis
deficit
liberalitas
diuina.
Etiam
hodie
sapientiam
petenti
ea
promittitur,
&
datur.
"Nihil
est
tam
difficile,
quin,
inquirendo
possit
inuestigari;"
Et
sunt
adhuc
arti¬
fices
vspiam,
licet
propter
rabiem
&
malitiam
improborum
non
audentes
artem
publice
profi¬
teri.
De
quibus
autem
difficultatibus
&
clauibus
earum
soluendarum,
hoc
capite
proposuimus,
potissi¬
mum
duorum
sunt
generum:
vnum
est
de
sermone
disciplinae,
alterum
de
notis,
quibus
nonnulla
oc¬
cultandi
&
indignos
arcendi
causa
(quibus
tamen
aliqui
etiam
ruboris
merito
&
ad
fallendum
abu¬
tuntur)
sunt
designata,
inuolutaque.
Disciplinae
ab
aliis
diuersitas,
&
occursus
vocabulorum
insolito¬
tum,
phrasiumque
insuetarum,
multos
absterruit
&
doctos
&
cupidos
huius
scientiae
cognoscendae.
Itaque