83
De
sceuastica
artis.
dam
etiam
aliunde
ascitis
commixta.
Primam
originem,
&
summam
industriae
laudem
isti
arti
de¬
bent,
quae
idcirco
non
fit
ignobilior,
vti
nec
medicina,
quae
manuariam
partem
pharmacopoeis,
&
chirurgis
quasi
praecario
concessit,
ita
tamen,
vt
ipsa
maneat
directrix,
iudex
&
inspectrix
prima.
Non
inuidemus
caeteris
artibus,
scientiisque,
quas
Deus
humano
generi
largitus
est
multas,
&
praeclaras,
suam
dignitatem,
laudemque
sed
nonnullis
foliis,
iísque
forte
non
Breuioribus,
quàm
alia
humana
emolumenta,
ornanda
&
Alchymia
est,
qua
qui
ad
scelera
&
detrimentum
abutitur,
tanto
flagitiosior
est,
quanto
ipsa
suo
fine
genuino
commendatior.
Tandem
quod
de
caeteris
scientiis
dici
solet,
quod
omnes
vna
cohaereant
copula,
seu
vno
connerae
sint
communitatis
vinculo,
queatque
altera
alteri
in¬
seruire
siue
in
illustratione
dogmatum,
siue
praxeos
adminiculo;
id
de
Alchymia
quoque
verum
esse
rerum
euidentia
contestatur.
Physici
certe
tam
Platonici,
quàm
peripaterici
ad
iudicandum
sapienter
&
pronunciandum
circumspecte
in
illa
copiam
inueniunt,
ne
quid
dicam
multa
in
vetustis
commen¬
tariis
extare
effata,
quibus
Alchymia
correctionem
afferre
potest.
De
aeterna
mundi
existentia
quid
docuerit
Atistoteles,
notum
est.
Ille
decretis
suis
adeò
videtur
consisus,
vt
caeteros,
qui
originem
mundi
&
asserebant,
&
quaerebant,
repudiaret.
Chymicus
in
arenam
producta
natura,
quanquam
sacrarum
literarum
praesidio
adiutus,
demonstrat
originem
&
finem
eius,
etiam
exemplo.
Multus
est
Aristoteles
in
generatione,
&
corruptione
elementârium,
docetque
vnius
speciei
corruptionem
essè
alterius
generationem,
&
vicissim,
substrata
materia
contrariarum
formarùm
susceptrice,
quarum
me¬
rito
fit
generatio
ad
substantiam
&
Entelechian,
non
in
simplicibus
tantum;
sed
&
mixtis.
Hoc
dogma
corruperunt
nostris
temporibus
Chymicorum
aduersarii.
Sed
hi
solidis
argumentis
solidam
Aristo¬
telici
pronunciati
veritatem
demonstrant.
Quotus
quisque
intelligit
rationem
generationis
metallo¬
rùm
apud
Aristotelem.
Quam
laborant
vt
omnia
mineralia
ex
vapore
&
halitu,
quae
ex
resolutione
per
igneam
terrae
aut
astrorum
virtutem
existunt,
conficiant?
Chymicus
id
exponit
tam
euidenter,
vt
quod
indignabundi
oblatrent,
ogg
runniantque,
inueniant,
sed
quod
opponant
verè,
demonstrentque
non
habeant,
&
turpi
dissensu
se
comedendos
praebeant,
vel
colorum
praeparatoribus.
Argenti
viui
na¬
turam
quis
tam
habet
cognitam,
quam
Chymicorum
arcanorum
inuestigator?
Quis
implere
votum
Galeni,
de
separatione
potestatum
in
parte
essentiali
interiore
haerentium
melius
potest
Chymico?
Lucem
accipit
ex
Alchymia
etiam
medicina,
&
plurimùm
adiuuatur.
Theologia
humana
principia
non
curat
quidem;
sed
tamen
Deum
etiam
ex
libro
naturae
conspiciendum
proponit,
&
mysteria
sacra
Chymicis
exemplis
potest
declarare,
sicut
resurrectionem
corporum
pluribus
gentibus
incredibilem,
argenti
viui
mirabili
plane
&
stupenda
historia.
Sed
concionari
iam
non
est
nostrum
CAP.
V.
De
distributione
Alchemiae
in
libros.
Dispositionis
in
hac
arte
varietatem
adduximus
supra
cap.
I.
Nos
in
duos
libros
diuidimus,
quorum
prior
manuarias
aggressiones
seu
εγχειρήσειςexplicat;
posterior
opera
effectaque
Chymici
vltima
proponit.
Docet
ipsa
ratio
prius
informandum
discipulum
esse,
vt
acquirat
sibi
notitiam
instrumen¬
torum,
quibus
est
vsurus,
&
calleat
vtendi
modos
operationesque,
quibus
ad
id,
quò
contendit,
perue¬
nire
queat.
Aiunt
aliqui,
omnia
simul
posse
exhiberi
docerique
statim
opere,
sicut
sartores
suos
tyrones
in
veste
sarcienda
erudiunt.
Sed
nostra
ars
non
est
similis
sutoriae,
&
graue
est
in
essentiae
iactura
discere¬
Alchymiam:
Differunt
item
artis
recta,
&
prudentiae
inflexa
methodus.
Nobis
in
tradendo
illa
fuit
ob¬
se
ruanda.
Qui
eruditurus
est
suum,
pro
circumstantiis
consilium
inueniet.
Sunt
tamen
nonnulli
arti¬
ficens,
qui
non
putent
praeceptis
comprehendi
posse
res
libri
primi,
quia
iudicant
omnino
eas
esse
praxios,
&
sensuum
seu
experientiae,
perindeque
se
habere,
ac
si
quis
ex
nauticis
commentariis,
&
hydrographicis
instrumentis
vellet
nauticam
discere.
Nos
autem
non
abstinemus
à
praxi
discipulum,
iubemusque
sola
contentum
esse
Theoria.
Vtrumque
postea
in
speciebus
concurrit.
Praescire
vero
principia
Theore¬
matica
necessarium
est.
Exercitatio
illustrat,
&
confirmat
axtomaticam
doctrinam.
Non
itaque
omisit
tractatum
de
sublimationibus,
descensionibus,
destillatione,
calcinatione,
solutione,
&
caeteris
Geberus,
cum
artem
informandam
susciperet.
Sed
occurris:
"imo
Geberus
instruxit
suum
discipulum
notitia
minerali¬
un,
&
praeparatione
adiumentorum
artis:
Itaque
&
tibi
obseruandum
idem."
Non
requiro,
inquam,
discipulum
omnis
naturae
ignarum;
atque
adeo
rudem,
vt
ne
subiectum
quidem,
in
quo
est
operaturus,
agnoscat.
Quod
si
alicubi
haesitat,
erit
huic
explanando
suus
locus
&
occasio.
De
adminiculis
perinde
sese
habet
res,
vt
in
methodo:
sunt
generalia,
sunt
specialia.
Vtrorumque
notitia
&
praeparatio
suo
docetur
loco,
imo
in
hac
arte
magisteria
magisteriis,
essentia
essentiis,
magisteria
essentiis
&
vicissim
inseruiunt.
Quae
ex
aliena
arte
accipiuntur
accommodato,
satis
opportune
cum
ad
rem
ventum
fuerit,
indicantur.
Non
sit
graue
quodlibet
ex
suo
contubernio
aduocare.
Nec
est,
vt
Geberum
adeò
stricte
sequamur,
qui
artem
pru¬
denter
&
cùm
commentariis
exhibuit.
Nos
quoque
de
metallis,
&
aliis
suo
loco
extra
artem
disserui¬
mus,
si
intelligis
discipulum
hac
in
parte
nimis
esse
ieiunum,
licet
tibi
aliquid
operae
in
illis
suo
loco
&
hora
insumere.
Claues
artis
Chymicae
ille
vocat
TERERE:
COQVERE:
ASSARE:
INHVMARE:
CALCINARE:
FVNDERE:
DESTRVERE:
CONSTRVERE:
Corpora,
EMVNDARE.
Nos
ergo
sine
his
&
homogeneis
non
potuimus
discipulo
fores
ad
essentias
opusque
absolutum
patefacere.
Prima
accessio
per
claues
est.
Hae
impetrandae
post
datam
accedendi
potestatem.
Quanquam
a.
apud
alios
artifices
alia
porrigatur
clauis,
ad
reserandam
corporis
perfecti,
compagem
soluendamque
&
in
materiam
primam
reducendam,
qualis
est
aqua
coelestis
mercurialis,
aut
oleum
incombustile,
aut
aqua
fortis
apud
Rosarium
minorem,
aut
menstruum
foetens,
oleumque
Tartari
in
clauicula
Lullii,
&
similia:
non
tamen
ad
vniuersam
artem
illa
pertinet,
sed
ad
magisterium
lapiois
duntaxat,
in
quo
tamen
&
ipso
solutio
&
subli¬
matio
inculcantur
ante
omnia,
vt
in
Rosario
Arnoldi
scriptum
extat.
Principium
operis,
inquit,
est
lapidis
dissolutio:
Et
oportet