Lege
Medi¬
cos,
Cod.
de
professoribus
&
Medicis.
Et
l.
exceptis
Cod.
de
de¬
cretis
decu¬
rionum.
L.
archiatro
Cod.
de
co¬
mitibus.
L.
archiatros
Cod.
de
me¬
tatis
&
Epi¬
de:
meticis.
82
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
I.
opus
destillationis,
quandoquidem
vilioris
oeconomiae
partes
debentur
matribus
familias
&
villicis
etc.
audit
personare?
Illi
vero
quam
&
qualem
destillatoriam
descripserunt,
nec
villae
est,
nec
villicae,
sed
plane
artificis
exercitatissimi,
&
qui
ferè
nihil
aliud
curet.
Sed
vt
ille
Medicus
herbarum
notitiam
seu
Botanicam
vetularum
esse
dicebat,
non
Medici:
ita
sentiunt
de
Alchymia,
quam
seplasiae
alliga¬
runt,
vbi
non
à
magistris
tractatur,
sed
nuper
ex
triuio
petitis
rudissimis
bipedum.
Et
tunc
egregiè
sibi
de
arcanis
suis
gratulantur
officinae.
Quod
autem
obiiciunt
illud
de
Alchymia
transmutatoria
esse
opus
mulierum,
&
lusum
puero¬
rum;
vnde
sit
consequens,
multo
magis
destillatoriam
pueris
&
mulieribus
concredendam
esse,
cum
difficilima
artis
pars
eis
committatur:
imo
etiam
audent,
vt
suo
suffragio
muliercularum
stultitiam
confirment,
aquas,
olea
extracta
à
foeminis
praeparata
extollere
vltra
artificum
virorum
opera:
in
his
nihil
inuenire
iure
possunt
praesidii.
Neque
enim
artificium
pueris
&
mulierculis
prostituitur
isto
ser¬
mone,
sed
carbonum,
lignorumque
subministratio,
seu
balnei
calefactio
eis
demandatur.
Foeminae
vero
nisi
à
praeside
artifice
gubernentur,
nihil
ex
se
in
hac
scientia
machinantur
sani.
CAP.
IIII.
De
commodis
ex
Alchymia.
VT
vino
generoso
non
opus
est
suspensa
hedera,
ita
nec
huic
arti
praeconio.
Qua
spe,
quibus
pro¬
missis
allecti
inflammatique
ad
eam
sint
auditorum,
discipulorumque
animi,
in
propatulo
est;
&
conuolarunt
eo
densius,
quo
splendidior
magnificentiorque
fuit
minima
saltem
aurei
velleris
polici¬
tatio.
Diuersis
tamen
eam
aggrediuntur
finibus
diuersi.
Philosophus
amore
studioque
sapientia
consequendae
impellitur,
ipsa
notitia
gaudens,
&
elegante
copiosaque
de
miraculis
in
natura
diuinis
ad
gloriam
omnipotentis
creatoris
dissertatione,
etiamsi
ne
obulum
quidem
inde
sit
lucraturus,
tan¬
quam
alter
Salomon.
Ipsum
enim
scire
honestum
est,
&
sapiens
iudicium
de
rebus
admirationem
&
magnificentiam
parit
suo
autori.
Furnulorum
administri
rident
Theoriam
nostram,
&
artificiosam
magisteriorum
descriptionem.
Sed
&
nobis,
cum
libet,
circa
praxes,
quarum
nos
non
taedat
pigetque
&
solemus
interdum
ipsi
quoque
habitu
mechanico
induti
manus
nostras
luto
&
carbonib.
inquinare,
cum
nullum
sit,
teste
Aristotele,
naturae
opificium,
quin
admirandi
aliquid
habeat
&
quod
oblectare
inuestigatorem
sui
possit,
negotium
&
cura
est.
Sed
damus
illis
quantum
per
sublimiora
concessum
est
otii
&
temporis:
nec
illaudabile
est
eorum
studium,
qui
vt
Horatius
in
poësi,
vice
cotis
funguntur,
tantò
minus
dedecori
erit
informatio
tyronum
his,
qui
iam
practico
rude
donati,
aliorum
sunt
moni¬
tores,
ingeniíque
&
experientiae
facultatem
ad
vberius
contemplandum,
erudiendumque
imperitos
conuertunt.
Hic
fructus
satis
est
liberalis
foecundusque
viro
Philosopho.
Fertur
aliquando
Thales
Milesius,
quod
sterilem
artem
profiteretur
&
coleret,
irrisus,
reipsa
ostendisse,
si
bi
non
deesse
ad
oper
potentiamque
consequendam
rationes
instructissimas,
si
vti
iis
vellet,
&
non
potius
Philosophiae
amo¬
re
inflammatus,
huic
vacare,
curasque
impendere
sibi
proposuisset.
Eodem
modo
perhibentur
Sara¬
cenorum,
Aegyptiorum,
Arabumque
&
Persarum
sapientes,
cùm
tyrannorum
truculentia
opprime¬
rentur,
&
passim
sedibus
suis
extorres
agerentur,
remedio
artis
suae
praesidioque
sibi
consuluisse:
&
victum
non
tantùm
sufficientem
inuenta
transmutatione
metallica,
sed
&
honestum,
regiumque
sibi
comparasse.
Quo
auro
perueniri
potest
&
argento,
eo
patere
sibi
quoque
viam
ipso
demonstrarunt
facto;
quam
facultatem
cum
adimere
eis
vellet
Diocletianus
conquirendo
libros
Chymicos,
ignique
tradendo
cum
animos
rerum
peritos
destruere
non
posset,
nihil
profecit.
Sapiens
ergo
artifex
&
in¬
ternis
bonis
laetatur,
fruiturque,
&
externis
abundare,
si
velit
potest,
atque
insuper
etiam
frugifere
&
sapienter
docendo,
&
partem
inopi
hominum
vitae
conferendo,
communitati
inseruire.
Quod
si
idem
ad
medicinam
adiiciat
animum,
proh
Deum
immortalem,
quantam
syluam
efficacium
auxiliorum
potest
conferre
humanae
saluti:
Si
inde
dignitatem
autoritatemque
quaerere
studeat,
amplissimam
in¬
ueniet.
Neque
enim
est
vt
curemus
scabiosi
hominis
Elephanticam
dicacitatem
&
iniuriam,
qua
Me¬
dicos
seruituris
illiberalis
damnare,
&
in
eos
invehi
non
erubescit.
Cautum
est
existimationi
eorum
summorum
Imperatorum
legibus;
quibus
Medicos,
&
maximè
archiatros
vel
ex
archiatris
vna
cum
vxoribus,
liberis
&
re
familiari
ab
omni
functione
muneribusque
ciuilibus,
publicis
im
munes
faciunt.
Et
l.
exceptis
quibus
item
ARCHIATROS
intra
palatium
militantes
inter
vicarios
comitesque
numerant,
&
ab
hospitali
molestia
liberant:
cumque
sint
Philosophi
simul,
in
Academia
capitolii
honorificum
inueni¬
unt
locum,
atque
etiam
legum
interpretibus
anteponuntur
(lege
vniuersos
Cod.
De
studiis
liberali¬
bus,
paragr.
Et
quoniam;
&
seque)
quin
&
priuilegio
honoris
à
viginti
annorum
professione
vna
cum
eae¬
teris
perfruuntur
(leg.
Grammaticos,
cod.
de
professoribus.)
Et
hi
fines,
nempe
gloria
altissimi
ex
sapi¬
entia
in
rebus
naturalibus
abscondita,
inque
lucem
arte
spagirica
protracta;
deinde
Theoria
sapiens,
&
docendi
munus,
cum
auxilio
medico
ad
emolumentum
publicae
societatis,
&
calamitatum
varsa¬
rum,
etiam
per
externa
adminicula
bonorum
fortunae
leuamentum,
sunt
potissimi.
Caeteri,
si
totam
artem
addiscere
&
exercere
vel
non
possunt,
vel
sibi
non
consultum
iudicant,
in
aliqua
parte
elabo¬
rent,
&
pro
sua
statione
vel
dignitatibus
&
rei
familiari
subsidia
conferunt:
vel
corporis
cultura,
mundoque
muliebri
suppeditant
cosmetica
ornamenta,
aquas
odoriferas,
vnguenta
delicata,
odores
iucundos,
monilium
decora,
gemmas,
pictoribus
purpurissam,
librariis
tincturas,
&
quis
enarret
omnia?
Etiam
pulpita,
templaque
immortalis
Dei
habent,
quod
arti
huic
acceptum
ferant,
ne
quid
dicam
de
maximè
necessaria
ad
varios
vitae
vsus
mineralium,
venarumque
metallicarum
elabo¬
ratione.
Quo
enim
sale
alimenta
condis,
quo
nummo
olus
&
alia
coëmis,
Alchymiae
solertia
primum
elaborauit.
Nec
refert,
etiamsi
quaedam
eius
opera
concredita
sunt
officinis
paulo
sordidioribus;
quae¬
dam