273
De
distractionibus.
CAP.
XVIII.
De
resolutione
per
coagulum.
IN
misto
non
tantum
quaerenda
elementa
mundi
esse,
vt
sciamus
ex
illis
conflata
esse
quaelibet,
in¬
que
eadem
iterum
resolui:
nec
in
heterogeneis
similaria
Aristotelica,
vt
in
capite,
ossa,
ligamenra,
cutem,
neruos
&c.
nec
in
tota
membra,
vt
in
hominis
corpore,
caput,
ventrem,
manus,
pedes,
cor,
pul¬
monem
etc.
imo
nec
analogos
illos
elementis
humores,
bilem,
pituitam,
melancholiam
sanguinem,
de
quibus
multi
sunt
Platonici,
Hippocratici,
Galenici:
sed
multo
magis
medicinae
&
nutritionis
cau¬
sa,
partes
nobilitate
&
ignobilitate,
vtili,
inutili
&
caeteris
discrepantes,
vr
separatis
rudibus,
ineptisque
vel
inhabilibus
ad
bene
iuuandum
colligantur
elaborenturque
aptiores,
vel
si
omnes
prouehi
in
me¬
lius
possint,
omnes
arte
exaltatae
in
vsum
veniant,
ex
tota
apparet
Alchymia
separatoria.
Sed
inueni¬
mus
in
natura
tres
potissimum,
(plures
fortasse
sunt,
sed
tres
excellunt)
quibus
id
peragi
solet,
modos.
Vnus
est
violentae
separationis
per
igneam
quandam
potestatem,
veluti
cum
comburuntur
cremia,
vel
magno
aestu
aetnaeo
resoluuntur
lapides
&
metalla,
vbi
separata
modo
iterum
consistunt
nouum¬
que
mixtum
pariunt,
modo
in
vastitatem
naturae
discedunt
temere:
Alter
est
putrefactorius,
de
quo
"praecedente
capite"
diximus:
tertius
fermentatorius
vbi
nihil
putrescit,
sed
motu
quodam
naturae
interio¬
re
impura
à
puris
secedunt:
Et
in
hoc
modo
insitum
est
id,
cuius
vi
fit
discessus,
modo
foris
immitti¬
tur,
veruntamen
tum
demum
separatio
sequitur,
si
operi
calor
praesideat
proportionalis.
Isti
modi
etiam
arti
placuerunt.
Itaque
ex
natura
in
hanc
sunt
translati
&
vsu,
experientiaque
&
studio
artificis
ita
exculti,
vt
optima
ratione
peragi
queant,
&
praeclara
opera
machinari.
Neque
tamen
omnes
aequè
sunt
procuratu
faciles.
Corruptio
per
ignem
vel
igneam
potestatem,
&
putrefactio
innumera
habent
documenta
artis
&
naturae.
Efferuescentia
quoque
seu
fermentatio
(ita
iam
nominamus
istam
sepa¬
rationem,
quae
in
musto
&
similibus
succis,
imo
etiam
in
humano
corpore
aliquando
euenit)
multis
declarari
potest
argumentis.
Sed
est
alia
distractio
separatioque
partium
in
lacte
per
coagulum,
&
sanguine,
quae
non
ita
familiaribus
&
frequentibus
occurrit
spectaculis.
Succorùm
separationem
perspectissimam
habuit
Galenus,
qui
&
sanguinis
cacochymici,
imo
&
aliorum
imperfectè
misto¬
rum
spontaneam
separationem
remoto
continente
coereenteque
(quod
in
pluribus
est
calor,
vel
fri¬
gus)
diuisionem
non
ignorauit.
Sed
talis
separationis,
in
qua
foris
immissa
medicina,
dissoluerentur,
discederentque
absque
putrefactione
&
corruptione
partes,
vt
fit
in
lacte
per
coagulùm;
vix
vnùm
hoc
nouit
exemplum,
vtque
extaret
ratio
generica
de
omnibus,
in
votis
habuit.
Chymici
multas
quidem
arte
sua
complexi
sunt
segregationum
ingeniosissimarum
vias,
quales
sunt
distractoriae
&
extractoriae.
Sed
illae
omnes
dissimiliter
perficiuntur,
praeter
pauca
exempla,
quae
comprehendere
sub
hac
classe,
se¬
gregationis,
vel
resolutionis
per
coagulum,
seu
medicinam,
possumus.
Vt
tamen
amplietur
doctrina,
circumspiciendae,
accersendaeque
cognationes
sunt,
quas
in
alchymia
"capite
de
resolutione
per
medicinam",
posuimus.
Debet
autem
in
conspectu
esse
exemplum
lactis
separandi
per
coagulum,
vel
quod
parem
vim
habet
acetum,
balsamum,
&
similia
(non
tamen
omnino
eandem,
ita
vt
genere
potius,
quàm
spe¬
cie
sint
idem).
Liquor
id
est:
perfectè
an
imperfectè
mistus,
quaeratur
ab
aliis.
Videtur
sane
cum
succis
plantarum,
siue
expressis,
siue
spontè,
tanquam
excrementitium
quiddam
sit,
profluentibus
(vt
resinis,
lachrymis
&c.)
postea
cum
sanguine,
quin
&
melle
liquido,
vti
congeritur
in
aluearia
ab
api¬
bus,
magnam
habere
cognationem.
Quae
ergo
similiter
separare
volumus,
ad
liquoris
formam
tedi¬
genda
esse
manifestum
est.
Enimuero
talia
quae
sunt,
facilius
impressionem
admittunt.
Sunt
enim
ευόριστα,
&
facile
diuidi
in
minima,
penetrarique
possunt.
Deinde
quanquam
concepto
putrefactio¬
nis
principio
(notum
est
id
facile
fieri)
etiam
sponte
discedat:
anteuerti
tamen
debet
medicina,
ne
quid
labis
accipiant
partes.
Ratione
graustatis
&
leuitatis,
aereae
spirituosaeque,
&
aqueae
terrestris¬
que
naturae,
etiam
per
se
fit
aliqua
separatio
per
quietem.
Sed
vtraque
pars
separatà
adhuc
mista
est,
Sanguis
cacochymicus
calore
&
spiritu
se
proripiente
secedit
non
sine
praesidio
grauitatis
terreae,
&
leuitatis
aquosae,
igneaeue,
atque
ita
fit
subsidentia
quaedam;
&
secessu
facto
quaelibet
pars
se
manife¬
stat
calore
&
aliis
notis
suae
substantiae.
Sed
liquor
lacteus
non
ita,
siue
flos
sit,
siue
corpus
lactis.
Di¬
ctum
autem
in
putrefactione
est,
eam
iuuari
elixatione,
si
res
talis
sit,
vt
elixari
queat.
Haec
ratio
eti¬
am
in
lacte
valet.
Coctio
enim
calorem
intus
continentem
partes
&
terminantem
dissipat,
&
vincula
labefactat,
Quocirca
euenit;
quod
notum
nulli
non
copae
est,
vt
lac
secedat
interdum
inter
coquen¬
dum
potissimum,
si
paulo
sit
antiquius,
&
principium
acoris
traxerit.
Facilius
coagulat
istud
subaci¬
dum
indita
ferina,
vel
pane
fermentato,
qui
est
medicinae
loco.
Hinc
in
mensas
inferuntur
iuscula
lactaria,
inter
portandum
coagulantia.
Potest
quidem
etiam
penitus
absorpta
humiditate
coagulati,
sicut
succi,
qui
inspissantur:
vnde
etiam
destillatio
aquam
extrahit,
&
oleum,
&
terreum
corpus
relin¬
quit:
sed
istas
separationes
iam
non
quaerimus.
Cum
itaque
calefactum
lac
est,
procliuitatem
accepit
ad
secedendum
promtius,
id,
quod
fit
coagulo
diluto
portione
lactis,
&
commisto,
haud
absimili
mo¬
do,
qui
obseruatur
in
fermentatione
massarum
ex
frumento.
Hinc
aquea
&
terrea
portio
colligitur.
Aerea
enim
prius
est
separata,
sed
non
coacta
sine
opere
manuario.
Quia
enim
cremor
lactis
spirituo¬
sus
calidusque
est
ex
aequo;
debilitandus
est
agitatione
vt
spiritu
dissipato,
pinguedo
corpus
acquirat
&
consistat,
quod
aliquo
frigoris
modo
fieri
necesse
est,
quandoquidem
quod
coactum
est
butyrum,
calore
resoluitur.
Calor
ipse
erat,
qui
in
cremore,
seu
flore
pinguem
partem
cum
serosa
continebat,
quo
secedente
fit
inspissatio.
Ita
vapor
calidus
indiuisos
habet
spiritus,
&
aquositatem,
sed
cum
calor
spiritusque
aufugit,
consistit
in
nubem.
Postquam
autem
iam
per
concussionem
perditus
est
spiritus
incoagulabilis,
qui
distinebat
partes,
&
potentia
inspissationis
producta
in
actum,
vt
fiant
massae
grandiores
propter
visciditatem
quandam
butyri,
compressio
efficere
potest,
quae
Aaa
4