413
Verba. Bul¬
casis: Ber¬
chile sit con¬
stitutum su¬
per furno in¬
ferius ab el¬
la, ita quod
applicet de
calore ignis.
Berchilis ad
ollam. Sed
sensus est, v¬
ni ratio do¬
cet, balneùm
muro antè¬
riori iungi¬
debero super
furno collo¬
catum, ita
vt calor à
foco per mu¬
rum subeat
cortinam.
image 138
308
Comment. Alchem. Part. I. Lib. IV.
A. Murus, quo pyriaterium ab ergasterio est diuisus, & in cuius parte anteriore est balneum, in
posteriore focus & furnus. B. Furnus sub cortina, in quem putamus per murùm foramina seu astua¬
ria penetrare, vt aliquis calor, modicus tamen subintret, & balneùm foueat. Quanquam enim cortina
plumbea est, non tamen facile liquescit aqua prohibente, sicut nec cum apud Plinium lixiuia deco¬
quuntur ex eodem metallo vasis. C. Berchile seu cortina aquam & vasa continens. Eam quadra¬
tam intelligi, docent verba Bulcasis, quae volunt compingi inter se latera. Nihil tamen prohibet, quin
etiam figura totunda exprimatur. Interpres scripsit, paruum fieri debere Berchile, & ollam aeream ma¬
gnam: & tamen indicat pluribus cucurbitis capiendis fuisse aptum. Itaque illud PARVVM puta¬
mus humilia latera designare. D. operculum tot foraminibus peruium, quotur sunt cucurbitae, fuit¬
que tantus apparatus procul dubio non vnsus aque alterius gratia procuratus. Quomodo emineant
cucuibitae & alembici, non est difficile intellectu. Itaque eos omisimus. E. Canales ex: heno post
murum in cortinam spectantes, possuntque collocari humilius. Nam fere ex fundo aheni prodeunt.
F. Aquae ductus, ad abundantiam deriuandam. G. Furnùs cum aheno. H. Fumi canales. Quan¬
quam autem haec balnei ratio hodie non est in vsu: similis tamen dispositio excogitari potest. Talis fe¬
re est illa, in qua furnus quidem sub abeno ignem fouet; sed à foco in proximum murum recessus est & ca¬
minus, in quo abenum cum aqua collocatum eodem semper igni incalescit, aquamque calefactam per
epistomium in balneum ante murum infundit. Gesneri quoque pictura similitud inem expressit: sed
omnium accommodatissimae sunt acediae, in quibus balneum, vnum aut plura turriculae ignem & car¬
bones continenti accommodatum est, vt supra positae figurae ostendunt. Qui desti llationes & caeteras
operationes ad exemplum lapidis referunt, & rotunditates maioris minorisque mundi amant bal¬
neum, idemque etiam cinerarium & arenarium (nam mediis mutatis eadem dispositio pluribus in¬
seruit) similiter faciunt. Extruitur fornax teres ex laterculis; eique additur catinus aquarius ex ferto,
abeno, argilla tenaci & lapidea, vel simili materia, qui catinus vel trabe ferrea sustentetur, vel ansis à labio¬
prominentibus. Spiracula fiant in circuitu plani inter margines fornacis & aheni. Et hactenus parum di¬
fert ab vsitato balneo. Verùm circa abenum capsa cum ostio ponitur, vt totum alembicum cum collo¬
cucurbitae ambiat, tantumque accessum habeat ea parte, qua rostrum prominet, Ea tegitur vranisco
seu testudine concamerata, in hanc formam.
Satis aperta est haec figura. Vbi litera A. ponitur, intelligas pyria
terium paulatim coarctatum esse in ventrem angustum, cuius ima¬
pars seu fundus craticulam habet, litera B. notatam, quae vt conspi¬
ci possit, ostium laxauimus. C. operculum furni cum spiraculis
quatuor. Foramen in medio eius ita capax est, vt comprehendat abe¬
ni collum. D. Capsa ex ligno vel terra figulina non affixa, sed mo¬
bilis. E. Testudo.
Quaeritur non immerito, sitne satis artificiosa haec forma. Cum
enim alembicus debeat in aere frigido esse; videtur capsa calorem
concludere, & frigoris accessum prohibere. Sed non est pro quoli¬
bet liquore destillando. Qui inuenit, videtur spiritibus assignasso
pauco calore contentis. Quocirca non desunt, qui ui talem fornacem
cubiculo iungant, vt è lectulo quoque eam possirat contemplari. Vt
iniuriae arceantur, domicilium inuentum est. Si opus est aere frigi¬
diore, ostium ad fenestras vertatur, ne tamen veati flatu laedatur, &
dissiliat vitrum. Cum in cubiculo statuitur, respiracula mutantur,
daturque opera, vt per canales aereos halitùs pronarum per fenestram
aut muri foramen deducatur. Quidam lampades aut candelabta in¬
struunt, horumque igni in cubiculo tutius vtuntur, praesertim vbi
aequalis & diuturnus requiritur. Minus id laboris & halituum ha¬
bet, & simul illustrare cameram potest.
Est aliud
image 139