Descensoria
aduersa.
image
172
332
Comment.
Alchem.
Part.
I.
Lib.
IV.
Frigidario
aliquando
serpentinae
adduntur,
vt
in
descensorio
ex
lateribus,
CAP.
XXII.
De
Descensoria
subterranea.
Conclusam
descensoriam
&
hypogaeam
vocamus,
cum
secundum
vas
tumulis
terrae,
fimi,
cespiti
&
similibus,
cum
vel
sine
aqua,
committitur,
obruiturque.
Cardanus
in
variis
subterraneam
appel¬
lauit,
commendauitque
optimae
nota,
&
durioribus
ex
genere
animalium
&
plantalium
destinauit,
vt¬
pote
lignis
corticibus,
medullae
sambuci,
ramentis,
cornibus
&
caeteris,
quae
prius
siccata
vult
eo
artifi¬
cio
reddere
oleum,
medullas
quidem
vehiementius,
cortices
medios
leuiter,
sed
ligna
mediocriter.
Re¬
fert
ad
Albertum
inuentorem.
"Ollam
pertusam
fundo
pluribus
foraminibus
vitro
non
oblitam
implet
mediam:
fundo
subiicit
ollam
aliam
vitro
inductam,
lutoque
sapientiae
iungit,
vt
nihil
respiret:
defodit
vtramque
sic
vt
prioris
la¬
bra
solo
aequentur,
&
aeneum
tegmen
superponatur,
cui
ignis
pro
ratione
contentae
materiae
multis
horis
insistat,
quo
fiat,
vt
propter
distantiam
ignis
&
circumstantis
terrae
vdum,
oleum
eliciatur
citra
vstionem."
Haec
ille,
quem
sua
opinioni
relinquamus.
Certum
est
Albertum
non
esse
inuentorem
operis.
Nam
pridem
id
explica¬
uit
Bulcasis
in
aqua
scillae
ad
mures
necandos;
&
aliam
rationem
posuit
Mesues
in
oleo
ligni
iuniperi¬
ni,
cuius
verba
recensuimus
in
Alchymia.
Duplicem
omnino
eam
statuimus,
inuersam
&
aduersam.
Inuersa
est,
cùm
ollarum
orificia
iunguntur,
ita
vt
superiorem
inuerti
necesse
sit,
&
interuenire
lami¬
nam
foraminibus
crebris
confossam:
aduersa
cum
superioris
fundus
foratus,
inferioris
ori
occurrit,
adaptaturque
ita,
vt
vtraque
rectum
habeat
situm.
Necesse
autem
est
etiam
analogiam
quandam
inter
se
tenere,
ne
abnormis
fiat
dispositio.
Cùm
res
sunt
spirituosae,
inferior
potest
esse
ventricosior,
&
firmioris
compagis;
praeterea
in
aqua,
quae
mediante
vrceo
in
scrobem
sit
illata,
collocari.
Sed
ista
o¬
mnia
adeo
nota
sunt,
vt
etiam
ad
rusticos
peruenerint,
qui
sic
ex
viridibus
iuniperi
lignis
item
expi¬
ceae,
abietis,
pini,
etc.
segmentis
aquas
&
olea
conficiunt.
Duplex
vtriusque
est
administratio
ratione
ignis.
Aut
enim
tota
vtraque
obruitur
tetra,
salteme¬
minente
ventre
summo,
vel
operculo:
aut
inferior
duntaxat,
ita
tamen,
vt
agger
comprehendat
simul
commissuras.
In
priore
modo
ignis
per
gradus
in
extante
parte
accenditur,
donec
artifex
conieceritid,
quod
in
vicino
est,
exhaustum
esse.
Deinde
terra
certo
interuallo
remouetur,
veluti
ad
mediùm
fere
ollae
superioris,
vel
tertiam
partem,
pro
vasis
amplitudine;
postque
ignis
simili
modo
per
prunas
ac¬
commodatur;
ita
proceditur
vsque
ad
marginem
inferae
ollae,
plane
eo
modo,
quem
supra
docuimus
in
descensoria
aperta
per
cineres.
Modo
posteriore
extat
fermè
tota
olla
superior,
&
circumdatur
igni
è
longinquo
afflante
circumcumcirca,
donec
gradatim
ad
ipsam
perueniatur,
&
fauillae
ptunaeque
totam
comprehendant.
Peracta
destillatione
transmutantur
planetae,
quae
metalla
aliqui
vocant,
Hunc
modum
exemplariter
Bulcasis
&
Mesues
descripserunt
duplici,
vt
diximus,
forma
inuersa
&
ad¬
uersa.
Mesuae
ratio
ex
Alchymia
petatur.
Bulcasis
sic
praecipit:
"Accipe
ollam
&
perfora
eam
in
fundo
fora¬
minibus
paruis,
&
imple
materiae
concisa.
Deinde
fac
foueam
rotundam
in
terra,
&
sepeli
in
ea
ollam
aliam
vitro
illitam
vacuam,
cui
accommoda
fundum
ollae
impletae,
vt
orificio
respondeat,
coniunge
commissuras
luto,
vt
mutuo
contactu
cohaereant,
ollam
superiorem
operculo
tege,
&
luto
astringe.
Terram
aggere
circum
circa,
&
operi
ollam
defossam,
ne
ignis
eam
attingere
queat,
superiorem
cinge
igne
circulari,
vt
sis
in
medio
eius,
tandemque
etiam
obrue.
Ignis
fit
ex
stercore
animalium
vel
simili
fomento,
duretque
tota
nocte.
Mane
inuenies
destillatum
in
olla
inferiore.
In
cola
&
serua."
Haec
Bulcasis;
cuius
verba
videntur
velle,
vt
superior
olla
ab
initio
statim
non
tantum
cingatur
igni,
sed
&
obruatur.
Verum
est
crypticum
artificis.
Ratio
enim
monet
paulatim
admo¬
uendam
flammam
esse,
donec
ferueat
opus:
Inde
in
totum
vas
inferendam,
&
sic
relinquendam
per
noctem.
Quo
firmior
est
olla
inferior,
eo
melius
colliguntur
spiritus.
Aqua
non
praemittenda
est,
quia
perit
spiritus
descensorius.
Si
tamen
olei
multùm
expectatur,
leuior
erit
eius
iactura.
Res
nec
nimis
aquosae
esse
debent,
nec
nimis
siccae.
Ibi
parùm
olei
exit,
idque
suffocatum
&
immaturum
plae¬
rumque:
hic
plus
fumi
concrescit,
nec
vitari
potest
inquinamentum
ex
combustione.
Si
terrae,
qua
tu¬
mulatur
olla,
misceas
muscum
humidum;
aut
lentes
marinas,
seu
lenticulam
palustrem
frigida
delibutam,
ab
ignis
violentia
magis
defendetur.
Supervacaneum
est
quaerere,
num
subterranea
destillatio
fieri
possit
etiam
balneo.
Vsus
sane
eam
reliquit.
Veruntamen
si
quis
ereare
sibi
vel
aliis
delicias
velit,
is
matulam
pro¬
recepta¬