413
image 173
333
De Extractionibus.
receptaculo sepeliat. Affigat alembicum pręfracti rostri, cui est frigidarium ferrumine iunctum; vel ve¬
sicam alliget, & aquam feruentem infundat; quandiu fuerit opus. Ita balneum subterraneum paraue¬
rit. Idem procurabit vrceo ligneo perfosso, cuius foramen traiiciat cucurbitae inuersae collum tam ex¬
acte, vt nihil hiet, sed aqua feruens contineatur. Imo si libet, cura tibi ex aere fieri lebetem ex cuius me¬
dio promineat venter deorsum patens vbi committatur ollae recipienti. Extet autem super terra lebes,
& aqua repleatur tanta, vt ventrem matulae obruat. Circumpone prunas, atque ita aquam feruefacito.
Debet autem instratus operculo lebes esse. Adhuc minore impensa, figulus tale vas ex argilla tenace
confecerit, & non tantùm inuersa matula, sed & recta, fundo tamen foraminibus repleto, instruet, ita
vt nonnihil protuberans fundus congruat orificio ollae suppositae. Erit ergo ambitus pro abeno: Cu¬
curbita intus fixa pro vase destillatorio.
quod suo operculò claudendum. Qui ficti¬
lia duo continuant inter se, fistulam in in¬
ferioris ventre relinquentes, incommo¬
dius illis vtuntur. Satius est seiuncta luto
compingi, vt solui iterum possint.
A. Adumbratio balnei subterranei in¬
uersi: B. Balnei aduersi rudimentum. In¬
telligitur vtrobique olla inferior inhuma¬
ta esse, & ignis accensus circa ollam supe¬
tiorem, suo operculo clausam. Hac arte Porta rectius sua tenuia destillauerit.
CAP. XXIII.
De Descensoria obliqua.
Omnis destillatio per descensum aut RECTA est, aut obliqua: illam considerauimus ratione dispo¬
sitionis apogaeae vel hypogaeae: illiusque siccae, vel humidae: Sicca peragebatur Igne, vel Sole: igne
quidem ger manicam, matulam, ollas capistratas, sartaginem, lignum, etc. Sole per ampullas, phiosas,
guttos, lignum: Humida vel balnearia erat maris, aut vaporis: vel frigidaria. Ita se habebat descensoria
apogaea. Hypogaea aduersa erat, vel inuersa, Solaris, ignea, per ollas, matulas & similia vasa, cum, vel si¬
ne balneo. Sequitur nunc de apparatu descensoriae obliquae, quam non dubitamus caeteris descenden¬
di artificiis, quas titulò rectarum percensuimus, anteponere, siue in terrae superficie vel extra terram
tota peragatur, siue sub terra, cum inhumatione inferioris partis. Causa excellentioris vsus est commo¬
dior administratio, qua siue subtus detur ignis, siue supra, quod resolutum est, haerentibus caeteris de¬
cliui situ modice deducitur, defluitque, spiritibus quoque, qui vna descendunt, sic paulatim citraque vim
maiorem, se proripientibus, minusque sentientibus adustionem, à qua non sunt immunes, si recto situ¬
vasorum iuxta suam naturam circa summum vasis voluuntur, nec in praeceps, nisi magna vi, aguntur:
sed decliuitas quasi molli tramite eos deriuat. Praeterea dum reliqua materia in latus incumbit non ita¬
comprimitur pondere, & vias humori intercludit, sicut praecipiti locatione. I. Baptista Porta per me¬
dium pyriaterium ducebat canalem vehentem liquores & spiritus. Id caueri potest situ obliquo. Quae
autem sit ratio procurandae obliquitatis, non est arduum intellectu. Vasa enim ea sunt eligenda, quae
in transuersum eleuata canales ex fornacibus, vel scrobibus & capsis emittant, stillentque guttis, idque
fieri potest totidem pene modis, quot recta descensoria, ollis saltem humilibus latique fuudi demtis.
Includetur ergo materia cucurbitae rectae oblongae, aut si longitudo non respondeat, capistro fistulato
fiat productior. Materia intus cohibeatur, ne prolabi possit, obice orbiculato, foraminibus pertuso, &
vel filis ferreis, si patitur qualitas, vel taleolis ligneis, aut faculis firmetur. Deinde situs obliquus procu¬
retur. Idonea potest huic negotio esse etiam cucurbita alembico breuis nasi praefixa: Insuper ampulla,
phiolaque non nimis rotundi, sed potius pressi & oblongi ventris, nec non retorta non nimis incur¬
uati cornu: Et haec ex vitro, argilla, metallis, pro destillandi conditione & natura. Ignis applicabitur su¬
pra, infra, ad latus, siccus, aut mediante balneo: nudus vel cum cineribus, arenis & similibus. Solaris quo¬
que ratio hic quàm commodissime institui potest, obliquo vase in concauis reclinato atque ita Solis
radios repercussos multiplicatosque excipiente. Idem fiet fimo adhi¬
bito. Quod si velis refrigeria adiicere, horum quoque copia in tali situ¬
erit. Sed ne prolixiores simus in re per se aperta, schemata quaedam
oculis subiicimus. Si oblique per cineres destillare descensu placeat,
dispositio huiusmodi esse potest.
Apparet statim oculis compendium operis. Neque enim opus
est concamerato foco, nec scabellis & tripodibus: sed dolium vel cati¬
nus ex argilla cineribus impletur; Cucurbita oblique infoditur, ita vt
venter eius emineat nonnihil in summo, luto spissiore munitus, vt &
caeterae partes. Prunae ventri paulatim per gradus dantur: Post egestò
sensim cinere circa superiora cucurbitae, calor administratur etiam
profundioribus, vt sic nihil impediat, quin primus liquor integer se
proripiat, & deinde gradatim quod in imo est, itidem cogatur sudare
essentiam. A. Venter extans aliquantulum. B. Foramen capsae & col¬
lum cucurbitae commissum conceptaculo, quod tibi licet in aquam
frigidam ponere, vel intus aqua instruere, vt res postulauerit. C. Receptaculum. D. Catinùs, vel capsa.
E. Orbis
Fff 4
image 174