413
Hipp. De natura hominis.
336
D. O. M. A.
COMMENTARIORVM
ALCHYMIAE.
Partis I.
LIBER QUINTVS
DE MODIS COADVNATIONVM,
SEV COMPOSITIONVM.
CAPVT I.
Deceatne componere Chymicum.
NON est dubium, Alchymiam varias docere compositiones. Verum
disciplinae gratia, vt constet, num etiam legitimae professioni satisfa¬
ciat, suisque principiis consentaneè operetur, excutienda ista quaestio
est, & monstrandum, non esse artem confusam, & temerariam, quae
aliud prae se ferat, aliud faciat; aut quae excedendo limites disciplinae
aliena auxilia in supplementum perfectionis asciscat, nec possit esse suo¬
bono contenta. Non autem debere componere videtur his argumen¬
tis euinci posse. Ipsi Chymici fatentur compositionis legem non re¬
quiri, nec obseruanda pondera rerum esse, nisi in relatione, & vsu, cum
alterum alteri comparatùm diuersitate vtriusque rationem concilia¬
positum habemus.
materiam & instrumentum parauit, relinquere vt suo iudicio vtantur & conferentia coaptent, vel ipsum
monere potest vocabulum quod succorum ex quolibet extractionem policetur; Est vox spagiria expli¬
catur per diacrisin & syncrisin, hoc est, solutionem & coagulationem, quib. duobus vniuersa compre¬
bus fieri assolet.
Deinde cum haec ars non faciat subiecta, sed ex natura sumta elaboret, vt fiant essentialia, separe¬
turque purum ab impuro, iterum excluditur compositio, & adeo quidem, vt à natura coacta concretaque
dissoluat & purificet, neutiquam vero denuo aliquid componat. Quid quaeso familiarius est Chymicis,
quam artem suam separatoriam esse, & purum ab impuro secernere? Quae ipsa natura composuit, sol¬
uit legibus compositionis, eaque diuidit in principia, & elementa elicit arcana & astra mysticasque es¬
sentias; quae causa sit, vt componere tentet, quasi in odium & destructionem compositorum excogita¬
tum opus? Quae itaque compositiones irrepserunt, peregrinae videntur esse, nec ad artis substantialem
complexum & methodum pertinere. Essentias Chymicum policeri, notum est ex tanta artis ostenta¬
tione, & inuldia eorum, qui res integras vsui committunt. Dicunt hos dare venenum cum substantia,
quae duo in omnibus sint per naturam commista: Chymiam docere veneno sublato essentiis meris sa¬
lutem adipisci: Scelus esse componere, cum vel vnum simplex catholicum omnibus sufficiat. Sufficere
autem id, quod ad summam simplicitatem igneam, aethereamque sit arte perductum, quae magnifica no¬
tùm vel vulgo est publice fuisse iactata, & adhuc extare in scriptis eorum, qui sibi maxime Chymicam
scientiam vendicant. Et quorsum componerent, si in simplici sunt praesidia ad iuuandum omnia? Quod
curatur Medicinis Chymicis (has enim vel solas, vel potissimum arte ista fieri persuasum est, cum Me¬
dicinae verae hoc vnicum sit perfectissimumque instrumentum) id simplicissimum esse traditur, vtpo¬
Philosophorum Chymicorum apophthegma:
Omnia ab vno: Omnia in vnum.
[Arist. 2. de Ortu tex. 17. Veteres omnia vnum esse dixisse ait, generantes alia densitate, & raritate:
quod videtur esse solutio & coagulatio Chymicorum in vniuersum.] Et pridem in Parmenide Platonis,
aliisque
te spiritus vitae vnicus. Non opus itaque compositione est. Nobile est illud axiomaticum in vestibulis
henditur Chymia, peragiturque solutio attenuando, coagulatio reducendo solutum, vt in destillationi¬
Chymiam non instituere collationes, sed res vsibus praeparare, mistiones Medicis & alis, quibus
tionis ineundam esse monet, vt finem consequamur, quem in vsu pro¬