365
D.
O.
M.
A
COMMENTARIORVM
ALCHYMIAE
Partis
I.
LIBER
SEXTVS
DE
ENCHIRIA
EXALTATIONVM
CAPVT
I.
De
Nota
exaltationis
plebeia.
SOLENT
artifices
aliquando
à
vulgo
sumta
vocabula
suae
disciplinae
accommodare,
quod
videantur
peculiarem
quandam
Energiam
ad
operum
designationem
afferre
posse.
Id
euenisse
etiam
in
EXALTA¬
TIONE
Chymica
omnino
persuasum
est
nobis,
etenim
consideranti¬
bus
rationem
artis,
&
significati
vsusque
popularis
vocis
istius,
mirifica
consonantia
apparet,
adeo
vt
tyro
ad
intelligendos
actus
motusque
ac¬
tis
non
immerito
lucem
ex
lingua
consueta
petere
possit
&
debeat.
Ab
alto
deduci
exaltationis
verbum,
verbaléque
manifestum
est.
Al¬
tum
oppositum
humili
est,
signatque
Geometris
id
primum,
quod
à
centro
ad
superficiem,
seu
circumferentiam
eleuatum
est;
sicut
hoc,
quod
ad
centrum
est,
correlatum
illi.
Postea
vero
vtrumque
etiam
re¬
spectus
alios
in
locatione
Mathematica
subit,
vt
licet
ad
vnum
tertium
vtrumque
sit
altum;
ta¬
men
inter
se
hoc
altùm,
illud
humile
existat.
Inde
altum
&
humile
solstitia;
coelestia
in
alto
sunt,
tertena
in
imo
seu
humilia.
Physici
illorum
imitatione
materialiter
vsurpant
vtrumque,
&
à
sub¬
limiore
situ
altùm
dicunt,
ab
inferiore
humile;
idque
non
tantum
in
discretis,
sed
&
continuis,
vt
altùm
aliquando
idem
sit,
quod
procerum;
humile,
quod
breue
&
minutae
staturae.
Catachresticum
quis
censere
possit
cùm
altum
dicitur
pro
profundo,
sicut
vicissim
hoc
pro
illo;
vt
maris
&
coeli
altitu¬
do
&
profunditas,
quomodò
Graecis
το
βαθος
aliquando
est
idem,
quod
ύψος.
Sed
ne
Grammaticorum
scrinia
excutere
velle,
&
confundere
notatiunculas
rebus
Chymicis
perhibeamur,
illud
nobis
ad
lu¬
men
artis
nostrae
inseruire
sciendum
est.
Quae
enim
Mathematice
&
Physice
ex
situ
&
ratione
situs
for¬
mali
deducuntur,
admonent
initiandum
sacris
Chymicis.
Vt
mysteria
suae
disciplinae
agnoscat.
Quod
altùm
est
formale
est;
quod
humile,
materiale
magis.
Itaque
quod
in
altùm
contendit
sua
natura,
quia
ad
locum
formae
perfectionisque
fertur,
&
tanto
fit
coelo
propius,
quanto
magis
est
aethereum,
&
for¬
matum
nobilitatem
assequitur:
tanto
est
perfectius
&
nobilius,
ita
vt
Chymicorum
instituto
astrale
fiat,
atque
etiam
astrum
possit
nominari.
Illud
ipsum
etiam
positioni,
Entelechiae,
habitui,
Catego¬
riae,
&
omnino
Enti
secundum
formam
respondet,
&
in
Logicis
affirmationi
consentit,
Humile
con¬
tra
se
habet.
Materiale
enim
magis
est,
&
hinc
ignobilius,
&
analogum
priuationi.
Illud
actiuius
&
sub¬
tiliùs:
hoc
passiuum
&
crassum.
Illud
caloris
&
animae
vim
repraesentat:
hoc
frigoris,
&
corporis
inani¬
mati
aestimationem
subit.
Illud
luci
conforme
est
&
substantiae
discretae:
hoc
tenebris
&
chao
aequi¬
paratur.
Emergunt
itaque
hinc
iudicia
prouida
de
diuersis
entium
habitudinibus,
&
quo
in
numero
sit
habendum,
quod
exaltatum
dicitur.
Ex
eodem
fonte
allegoriae
prodeunt
de
coelestibus
&
inferna¬
libus:
quintis
naturis,
&
elementis:
spiritualibus
corporeis:
absolutis,
concretis,
&
quae
alia
Chymici
ex
Philosophicis
contemplationibus
sumta
ad
suam
artem
mysticam
transferunt.
Habernit
autem
Phy¬
sici
etiam
exaltata
qualitatibus;
&
quibusdam
affectionum
gradibus;
quo
pacto
calores
exaltantur,
vulgo
etiam
eximios
appellante
&
exaltatos
&
sublimes.
Sed
Ethici
&
Theologi
hoc
significatu
dele¬
ctantur
magis,
&
saepenumero
in
eminente
dignitate,
gloriaque
constitutos,
eleuatosque
dicunt
in
al¬
to
locatos.
Vnde
illae
Poëtarum
Metaphorae
de
altis
fugiendis.
In
alto
sic
quod
est,
praerogatiuis
excel¬
lit,
estque
in
admiratione,
&
suspicitur:
quin
&
plus
potest,
quam
caeteri;
lucem
&
nobilitatem
habet
maiorem;
pro
fide
digniore
habetur.
Logici
paria
tribuunt
suis
catholicis
&
abstractis.
Principiùm
temotius
est
illis
altius;
quod
inde
explicatur,
ab
origine
repeti
dicitur,
habetque
tanto
plus
fundamenti
lii
menti,