PROLEGOMENA
PER
G.
GRATAROLVM.
Proprium
artis
uocabulum
uero
nomine
à
Gręcis
dicitur
χημεῖα,
id
est
fusoria,
eo
quòd
metalla
&
illis
affinia,
sales
scilicet,
alumina,
&
atramenta,
quę
in
igne
fluunt,
&
i
hac
arte
potissimum
tractantur,
ἀποτοῦχίω,
χῷ
χῆματα,
id
est
fusilia
dicuntur.
Arabes
autem
(instar
Aegyptiorum
artem
hanc
callentes)
hoc
nomen
à
Graecis
mutuati,
suo
more
articulum
praeposuerunt,
&
Alchemiam
dixerunt:
alij
barbarius,
Alchimiam,
Alcumisticam,
uel
Archimiam.
Habet
etiam
haec
ars,
ut
reliquae
omnes,
sua
quaedam
peculiaria
uerba
&
uocabu¬
la,
vulgo
non
satis
nota:
ut
Aludel,
Alembicus,
Botus
barbatus,
Elixir,
&c.
quae
hoc
priori
li¬
bro,
&
alibi
declarantur:
partim
abusiua
quaedam,
ut
imbibere
pro
irrigare,
figere
&
fixare,
pro
efficere
ne
materia
in
igne
corrumpatur,
&
euaporet:
ac
similia.
Sed
ob
dictionis
impurita¬
tem,
non
sunt
isti
spernendi
thesauri:
ingeniosissimi
enim
illo
aeuo
homines
rerum
insignem
cognitionem
scrutantes
ex
philosophiae
principijs
ac
experientijs
eloquentiam
minus
cura¬
runt:
id
quod
in
Auicenna,
Rasi,
caeterisque
Arabibus
&
Latinis
eos
sequutis,
uidere
licet.
Archimia
(inquit
Panthaeus
Venetus)
ab
archos
&
mia
Graecis
particulis,
quasi
unitatis
&
unius
ueri
consilij
princeps.
Sed
vulgaris
Archimiae
maior
est
promissio,
quàm
operis
exe¬
cutio,
de
illa,
inquam,
sophystica,
in
Ioannis
22.
Papae
Extrauagante,
sic
habetur:
Spondent
quas
non
exhibent
diuitias,
pauperes
Alchimistae.
Contra
tales
est
pars
seu
lex
consilij
X.
Veneto¬
rum
1488.
17.
Septembris
cum
additione,
ut
uocant,
incipitque,
Tollenda
sunt
de
medio,
&c.
non
autem
contra
Voarchadumiam,
quę
(inquit
Panthęus)
Hebraicè
significat
aurum
dua¬
rum
rubearum,
hoc
est
duarum
cementationum
perfectarum.
Vocabula
multa
ad
artem
pertinentia
idem
declarat
charta
54.
&
inde,
sui
operis.
Caeterùm,
fermentum
apud
Alchemistas
dupliciter
dici
uidetur:
unomodo
ipse
lapis
ex
suis
elementis
compositus
&
completus,
in
comparatione
ad
metalla:
alio
modo
&
propriè,
illud
quod
est
perficiens
lapidem
&
ipsum
complens,
&
sicut
se
habet
fermentum
pastae
ad
aliam
pastam,
sic
fermentum
primo
modo
ad
metalla.
Neque
fermentum
fieri
potest
ex
imper¬
fectis,
nec
uera
transmutatio.
Neque
generant
res
nisi
sibi
similia.
Lapis
philosophorum
ge¬
neratur
à
natura,
ministrante
arte,
&
diuina
potentia
uolente
manifestare.
Componitur
autem
lapis
siue
Elyxir
ex
sulphure,
arsenico,
&
argento
uiuo
Philosophicis,
extractis
omnibus
ab
una
sola
petra
seu
terra
metallica.
Quae
uero
illa
sit
num
ferri
fex
praesertim
uiridis,
aut
fer¬
rum,
aut
terra
quaedam
alba,
seu
argentum
uiuum
&
Sol
&
Luna,
uel
aliud,
ex
sequentibus
probè
lectis
intelliges.
Arnaldus
inquit
totum
opus
consistere
in
quatuor
uerbis:
ea
sunt,
Sulphur,
dictum
Mars
&
Marchasita:
Arsenicum,
dictum
Magnesia:
Sal
pręparatum,
dictum
Argentum
uiuum:
&
Fumus
albus,
dictus
Tutia.
Ignorans
naturae
principia,
non
adhaereat
huic
arti,
quo¬
niam
potius
erit
appellandus
Sophista,
quàm
Alchemista:
nam
qui
principia
ignorant,
finem
non
inueniunt.
Lapidem
uocant
Alchymistae
omne
illud
quod
non
euaporat
ab
igne,
&
idem
uocant
corpus
&
substantiam:
&
lapis
unicus
est
&
solus,
tam
ad
album
quàm
ad
rubeum,
om¬
nia
metalla
perficiens
in
aurum,
ut
tota
clamat
Alchemia.
fusius
quid
sit,
cùm
alibi
uidebis,
tum
proximi
libri
capite
18.
Modi
uerò
&
ordo
agendi
Elyxir
&
lapidem,
sunt,
Calcinatio,
sub¬
limatio,
descensio,
solutio,
destillatio,
coagulatio,
fixatio,
&
ceratio.
Pręparare
autem,
est
su¬
perflua
demere,
&
absentia
supplere,
sicque
notam
in
eis
mittere
perfectionem.
his
non
indigent
Sol
&
Luna,
sed
reliqua.
Quaecunque
corpora
tardè
funduntur,
citò
coagulantur,
&
è
con¬
uerso.
Quoties
sublimabis
aliquod
corpus
cum
commistione
sublimati
spiritus,
toties
lucrabe¬
ris
in
proiectione
mille
partes.
In
spiritibus
sunt
corpora
in
potentia,
&
in
corporibus
sunt
spiritus
in
potentia.
Tantum
facit
forte
agens
in
breui
tempore,
quantum
debile
agens
in
longo:
&
ars
accelerat
ac
festinat
opus
naturae.
Ex
his
igitur,
multoque
magis
ex
sequentibus,
responsiones
patebunt
ad
obiecta
quorundam,
qui
generalibus
quibusdam
rationibus
nitun¬
tur
secretam
hanc
autem
conuellere,
cum
uel
nihil
ipsi
tentare
sint
ausi,
uel
uulgare
aliquid,
ea
erroneum
aggressi,
spe
frustrati
sunt.
Vanum,
inquit
Aristoteles,
est
omittere
sensum
pro¬
pter
rationes,
cum
experientia,
teste
Galeno,
rerum
sit
magistra:
quae
tamen
suis
etiam
ratio¬
nibus,
tanquam
altero
pede,
nititur.
Porrò
haec
scientia
certior
est
(cum
re
ipsa
nitatur)
&
pau¬
cioribus
nota
quàm
Iudęorum
Cabala:
neque
sua
uetustate
suisque,
post
Deum,
authoribus
ca¬
ret:
quamuis
aliquorum
principum
tyrannide
&
auaritia,
artificumque
ignorantia
&
impostura
pessum
multoties
ierit,
uel
adeò
malè
audierit,
ut
iam
omnis
generis
homines
pudeat
in
Chy¬
mistarum
albo
censeri.
Et
noui
ego
aliquos
aliàs
doctos,
qui
domi
ac
priuatim
pro
uiribus
huic
arti
incumbunt,
publicè
autem
uoce
aut
scripto,
ne
scilicet
stulti
mundo
uideantur,
eam
scommatibus,
ac
sannis
uel
apertis
contumelijs,
quantum
in
eis
est,
irrident
ac
uituperant.
Sed
abundet
quisque
in
sensu
suo:
modò
etiam
me
huius
practicae
scientiae
studiosis
laborato¬
ribus
prodesse
pro
uiribus
haud
agrè
ferant:
utque
uice
cotis
fungar,
acutum
reddere
quae
fer¬
rum
ualet
exors
ipsa
secandi.
Sed
iam
in
huius
etiam
commendationem
legat
&
sequentia
qui
uelit.
Scimus