575
297
Marcelli Palingerij Stellati carmina.
Phoebus loquitur.
Audite, atque animis mea dicta recondite uestris
Hunc iuuenem archadium, infidum, nimiumque fugacem,
Prendite, & immersum stygijs occidite lymphis.
Post Hyales gremio impositum Deus excipiat, quem
Lemnia terra colit, sublatumque in cruce figat
Tunc sepelite utero in calido, & dissoluite putrem:
Cuius stillantes artus, de corpore nostro
Spiritus egrediens penetrabit, & ordine miro,
Paulatim extinctum nigris reuocabit ab umbris
Aurata indutum chlamyde, argentoque nitentem,
Proijcite hunc demum in prunas, renouabitur alter
Vt phoenix, & quae tanget, perfecta relinquet
Corpora, naturae leges & foedera uincens:
Mutabit species: paupertatemque fugabit.
Phoebus ab his tacuit: dictis Cyllenius ales
Annuit, atque eadem praesens Diana probauit.
Mox abiere omnes, caeli ad conuexa uolantes.
Tunc mentis diuinae homines oracula caeca
Voluentes animo ancipiti, uix tempore longo
Experti multa, & non paruis sumptibus: illam
Inuenere artem, quam non ars dignior ulla est.
Fingendi lapidem aethereum: quem scire prophanis
Haudquaquam licet, & frustra plebs improba quę
Quem qui habet, ille potest ubi uult habitare.
Nec fortunae, iram metuit, nec brachia furum.
Sed paucos tanto dignantur munere diui.
Carmen de floribus seu coloribus ad scriben¬
dum, pingendum, &c.
Flores in uarios qui uult mutare colores
Causa scribendi quos libri pagina poscit
Est opus ut segetes in summo manè pererret
Et tunc diuersos flores ortusque recentes
Inueniet, properetque sibi decerpere eosdem:
Cumque domi fuerit caueat, ne ponat in unum
Illos, sed faciat quod talis quis sibi quaerit:
Dum super aequalem petram contriueris istos
Flores, in coctum pariter tu contere gypsum:
Sic tibi siccatos poteris seruare colores.
Ex quibus in uiridem si uis mutare, recentem
Calcem commisce cum floribus: inde uidebis
Quod tibi mandaui, ueluti prius ipse probaui.
Modus pingendi Vasa & Vitra.
O vos artifices qui sculpere uultis honestè
Vitrum, nunc pandam vobis velut ipse probaui.
Vermes quęsiui pingues quos uertit aratrum
Et terra, atque simul me quaerere iussit acetum
Vtilis ars: istis rebus calidum atque cruorem
Ex hirco ingenti quem solito tempore paruo
Ex hedera forti paui tecto religatum:
Sanguine cum calido post haec uermes & acetum
Infudi, ac totam phialam clarè renitentem
Vnxi, quo facto tentaui sculpere uitrum
Cum duro lapide Smerilli nomine dicto.
Ad Vasa fictilia depingenda.
De vitro siquis depingere uascula quaerit,
Vitrum Romanum bene marmore conterat, & cum
Vt puluis fuerit, clara pinguedine gummi
Fontis aquas mista, figulorum uascula pingat,
Siccaque fornaci mandes: sit terra probata
Quae ualeat flammis obstare, nitentia tandem
Regibus apta satis ex furno uascula tollet.
Eligat ipse duas rufo de marmore petras
Inter quas uitrum Romanum conteret, & cum
Vt puluis terrae fuerit pariter resolutum,
Hoc faciat liquidum clara pinguedine gummi:
Post hoc depigat peculas quas finxit honestè
Figulus è terra: siccatas ponat easdem
Fornaci: caueatque simul quòd terra probata
Has teneat quo sic ualeant obstare calori:
Illasque faciet plena uirtute nitentes.
De Vitro uiridi quomodo fieri debeat, ad uasa
fictilia depingenda.
His rebus Vitri patet effectus preciosi:
Igni combustum sulphur, assum quaere cuprum,
Atque teras horum splendens cu puluere uitrum
Hoc cures solo liquidum ter reddere gummo:
Attamen inde litam post ignibus inijce testam:
Assumet uiridem quoniam pictura colorem
Exterior testae, cum coeperit ipsa rubêre.
De Vitro albo ad fictilia uasa depingenda.
Album picturis uitrum sic attenuabis:
Candens permistum cum sulphure contere uitrum:
His simul attritis, postquam fuerint quasi puluis,
Exterius spissam depinges undique testam:
Inijce post ipsam fornacis ab igne coquendam:
Cum simul ipsa rubet, sibi cum pictura cohęret
Extrahe, sic ea pinges hinc uascula quaedam
Ars uelut in primo notat insinuata libello.
De Vitro nigro ad ea uasa depingenda.
Sic etiam nigrum pingendi transfer in usum:
Qui terra capitur cum gummo contere lazur
Vt sit perspicuum, frangens in marmore uitrum
Ipsi miscebis: rursumque terendo parabis:
Haec quoque coeruleam sumet commistio formam
Quae tamen in nigrum conuertet singula uitrum,
De Vitro ualdè uirente.
Sic etiam nimium tu uirens effice uitrum:
Accipies assi subtilia fragmina cupri,
Quae tamen eiusdem post cum rubigine misces?
Rursus & admisto splendenti contere uitro:
Protinus hinc pictam fornacibus inijce testam
Postquàm lucentem dabit ipsi flamma colorem.
Accipe: nam pulchram capiet hinc frigida formam:
Nam dum fit uitrum nimis feruere, coloris
Hinc aufert propriam flammae uiolentia formam.
De Pictura Eboris
Pingere si quis ebur uult, sic procedere debet.
Sculpturas eboris auri pecula decorabis:
Quo tamen ipsa tibi res ordine congruat, audi:
Quaere tibi piscem qui dicitur Husa liquentem
Vesicam serua decoctam fluminis unda:
Inde locum pecula quem uis componere signa.
Gemmarum sectio, &c.
Praeduros lapides si ferro rumpere tentes:
Qui cupit egregios lapides irrumpere ferro,