39
Doctrinae
Chymicae.
Scribit
Cicero,
agricolam
nihil
in¬
sitione
solertius
inuenisse.
An
ideo
dices
fructus,
quos
non
ferrent
ali¬
quae
arbores
absque
insitione,
artifi¬
ciales
esse?
An
vinum
&
frumentum
artificialia,
non
autem
naturalia?
Vbi
multae,
&
variae,
ad
alicuius
rei
gene¬
rationem
concurrunt
conditiones,
&
causę.
Non
remotis,
nisi
improprie,
sed
proximis
tribuitur
ipsa
rei
gene¬
ratio,
illae
enim
vt
plurimum
sunt
tan¬
tum
causae
&
conditiones
sine
quibus
non,
vt
qui
iniicit
oleum
in
flammam,
non
est
causa
eius
inflammationis
proxima,
sed
tantum
causa
sine
qua
non.
Sic
qui
chalybem
ferit
silice,
est
causa
sine
qua
non
fieret
hęc
collisio,
at
collisio,
est
causa
scintillam
exci¬
tans,
quae
non
ab
artifice,
sed
à
natu¬
ra
hoc
habet,
vt
excitet
scintillam,
quemadmodum
excitat
sonum,
qui
est
affectio
naturalis,
corporis
natu¬
ralis.
Est
igitur
scintilla,
non
res
arti¬
ficialis,
sed
naturalis,
ex
collisione
chalybs
&
silicis,
vel
aliorum
similium
C
4