175
CAPUT
IX.
socia
vita,
spiritus
animalis,
ac
reliquum
satelli¬
tium.
Mens
autem
immortalis,
nil
quicquam,
in
sui
substantiâ,
horum
patitur:
sed
tantùm
in
subie¬
cto,
sede,
hospitio,
animâ
nempe
sensitivâ.
Alio¬
qui
cuncta
simul
sublunaria,
in
valida
sunt
nimi¬
um,
quàm
ut
immortale
ens,
deinceps
duratione
aeternum,
queant
afficere.
(38).
Atqui
minutulum
est
adhuc,
quod
sensitiva
anima,
à
sensibilibus
pati¬
tur;
nisi
ipsa
sibi
velut
hostilis
fiat,
dum
impatiens
exorbitat.
Inchoat
nempe
agere,
dum
per
sensibi¬
lia
irritatur,
patiturque.
Siquidem
spiritum
vita¬
lem,
totumque
corpus,
concutit,
ac
demum
vitalem
suppellectilem
prodiga
dissipat,
sibique
morbos
parit,
ac
necem
accelerat.
Vt
etiam
hinc
verifice¬
tur
proverbium,
quòd
nemo
magis
laedatur,
quàm
à
semet
ipso.
Adeoque
à
conceptis
sensibilibus,
(uti
anima
sensitiva
merus
actus
est,
semel
stimu¬
lata,
(est
namque
tota
irrationalis,
brutalis,
irasci¬
bilis,
ac
concupiscens,)
in
furias
transsilit,
&
sym¬
ptomaticè,
sive
furiosè,
cuncta
concutit.
Sensibilia
ergo,
laesionum
atque
morborum
occasiones
sunt:
Anima
verò
sensitiva,
easdem
occasiones
persen¬
tiens,
nec
ferre
volens,
suos
variè
concitat
mini¬
stros,
impressisque
ideis
à
scopo
alienat.
Vnde
de¬
in
varia
morborum
semina,
ac
proles.
Anima
er¬
go
tolerat,
patiturque
praefata,
ab
obiecto
sensibi¬
li;
unde
per
sensationum
stimulos
agitata,
agit,
pa¬
titurque
demum,
quatenus
prodiga,
suam
furens
dissipat
oeconomiam,
Dumque
sentit
suavia,
plau¬
sibilia,
juvantia,
&
sibi
grata,
non
est
in
hac
sui
sen¬
satione;
differens
à
judicio,
quo
sentit
noxia
cor¬
rosiva,
pungentia,
lacerantia,
contundentia,
non
nisi
per
accidens,
planè
externum
ipsi
vitae.
Vnde
facilè
dignoscitur,
quòd
sensus
fiat
per
judicium
a¬
nimae
sensitivae,
delatae
super
conceptum
sensibile,
alterantis
primùm
per
se,
iuxta
conceptam
sensa¬
tionem