216
DE
LITHIASI
in
robustioribus
est
citra
effectum.
Quod
autem
de
colocinthide,
flammulâ,
ranunculo,
etc.
dixi,
ad
alia
agentia
quoque
promiscuè
trahendum.
(112).
Imò
ferrum
candens,
cremat
cadaver,
licèt
nec
aequo
modo
atque
vivum.
In
vivis
enim,
primariò
laedit
sensitivam
animam,
quae
ideò
mirum
in
modum
inpatiens,
furit,
resolvit,
&
exasperat,
sensim
pro¬
prios,
atque
vitales
liquores,
in
virus
acutum,
dein
carnis
fibras
contrahit,
ac
in
escharam
vertit,
imò
in
viam
carbonis.
Cadaver
verò
crematur
à
ferro
candenti,
non
secus
ac
si
lignum,
vel
aliud
insensi¬
tivum
foret.
Id
est,
propria
urit
actione
ignis,
non
autem
vitae.
(113).
Hanc
enim
praerogativam
Scholae
ira
non
attenderunt;
quae
tamen
unica,
in
limine
me¬
dendi
considerabilis.
Actionem
autem
ignis
pro¬
priam
suo
more,
prout
&
pharmacorum
potesta¬
tes
abstractas,
duntaxat
considerârunt.
Calx
viva,
quamdiu
sicca
manet,
non
rodit
cadaver:
vi
vam
autem
carnem,
mox
rodit,
&
escharam
movet.
Ca¬
daver,
à
calce,
totum
resolvitur
in
liquamen,
com¬
bibiturque,
exceptis
osse,
&
cartilagine.
Sed
car¬
nem
vivam,
non
consumit
in
liquamen:
verùm
transfert
in
escharam.
In
universum
itaque,
vis
sen¬
sitiva
vitalis,
primùm
afficitur
ab
obiecto
sensibili:
atque
inde
demum
fabricat
effectum,
sive
ens
no¬
vum,
id
est
proprium.
Juxta
conceptum
pathema,
pro
modo
laesionis
aut
injuriae
sibi
figuratae.
Estque
hic
effectus,
animae
sensitivae
proprius:
media¬
tus
autem,
in
respectu
occasionis
excitantis.
(114).
Con¬
sequenter
quoque
cumque
dolor
consistat
subie¬
ctivè,
in
parte
injuriatâ
&
lacessitâ;
in
vita
verò,
velut
primùm
sentiente,
commoto,
judicante,
&
in¬
dignato,
tanquam
agente
primario;
censui
essen¬
tialem
diversitatem
dolorum,
consistere
immedia¬
tè
in
affectu
motûs
animae.
(115).
Scilicet
dolores
puncti¬
les,
lancinantes,
&
ambulantes,
nasci
ex
affectibus
mistis