VENATIO
SCIENTIARUM.
24
Cum
rationalis
potestas
sit
in
parte
infe¬
riore
animae,
quatenus
corporeis
compe¬
dibus
vinctae.
Mox
demum
sub
Rationis
denudatio¬
ne,
confestim,
aequè
frivolum
involucrum
sese
obtulit,
ex
rationis
putatione.
Quod
scilicet,
quidquid
veritati
affine
est,
hoc
Ratio
judicet
Rationabile,
&
Rationi
consonum.
(27)
Cum
tamen
Ratio,
&
veritas,
sint
disparata,
in
suis
radicibus.
Nam
veri¬
tas,
est
ens
reale,
verum:
Ratio
verò,
est
ens
mentale,
problematicum,
duntaxat
apparens.
hinc
enim
ens
Rationis,
Non¬
ens,
putatione
matre
oriundum.
Facultas
enim
rationalis,
atque
inde
deducta
Ratio,
saepè
falsa,
pro
veris
amplectitur,
&
vera
pro
falsis
rident.
(28)
Vnde
tandem
seriò
in¬
spexi,
quod
Ratio
non
conveniret
cum
conformitate
rei,
per
discursum
proposi¬
tae,
&
cognitione
conclusionis,
per
nos
re¬
pertae.
Utpote
Ratio
propriè
non
est
iu¬
dicium
externi
hominis,
aut
suae
imagina¬
tionis,
quo
apparentem
sibi
veritatem,
confricat
ad
species
scientiarum,
quas
homini
rentur
innatas.
Vnde
devium,
ima¬
ginatio,
tum
prius
fabricat
cognitionem
sibi
consentaneam.
(29)
Ast
Ratio,
magni
iste
reputatus
condus
in
mente,
nil
est
aliud,
quam
habitudo
praedictae
conformitatis,
per
discursum
repertae,
cùm
speciebus,
si¬
ve
ideis
connatis,
in
phantasia.
Quae
de¬
mum
conformitas,
prout
in
se
confusa,
obscura,
mobilis:
ita
instabilis
necessario
esse
debet,
ex
natura
subiecti
inhaerentiae.
Sic
enim,
etiam
defecatissima
Ratio,
potest
in
se
esse
fallax:
nec
necesse
est,
ut
ullam
intra
se
certitudinem
cogat,
contineat,
aut
concludat:
(30)
excepta
Mathesi,
eo
quod
haec
planè
consistat
in
mensuris
commen¬
surabilium.
Convertuntur
enim
ideo
plu¬
res
haeretici,
per
exempla
vitae
christianae,
quam
per
ratiocinia
disputationum.
A¬
ptitudo
demum
illius
habitudinis,
ad
spe¬
cies
in
imaginatione
connatas,
censeatur
31.
rationalitas,
vel
rationabilitas.
Ratiocina¬
tio
autem,
sive
logismus
(unde
syllogis¬
mus)
est
actus,
quo
appropinquatur
ejus¬
modi
habitudinis
conformitas,
ad
species
in
imaginatione
congenitas,
vel
(ut
mea
fert
sententia,
suscitatas
finaliter.
exuen¬
do
calceos
rationis,
ut
reperi
in
natura
plurima,
quae
intellectus
judicat
necessa¬
ria,
quae
Ratio
recusat
ut
impossibilia.
Scivi
exinde,
Rationem
non
habitare
pe¬
nes
intellectum
verum:
sed
extra
eun¬
dem.
Eo
quod
in
intellectu,
immediatè
sit
veritas:
(32)
quia
veritas
intellecta,
nihil
est
aliud,
quam
ad
aequatio
intellectus,
ad
res
ipsas.
Cognoscit
nempe
intellectus,
res
prout
sunt;
ideoque
vicissim
verificatur
intellectus,
de
rebus
ipsis,
per
res
ipsas:
Quandoquidem
esse
rerum,
de
se,
est
sem¬
per
verum:
&
essentia
illarum,
est
ipsa¬
met
veritas.
Ideoque
intellectus,
qui
su¬
per
eas
fertur,
semper
directè
est
verus.
(33)
Sed
cum
imaginatio,
ejusve
Ratio,
sit
mo¬
dus
quidam
intelligendi,
obliquus,
proce¬
dens
per
rationes,
&
discursus:
non
au¬
tem
per
adaequationis
transformationem:
Idcirco,
modus
iste
rationalis,
est
intelle¬
ctus
abusivus,
&
fallax.
Bonum
autem,
re¬
ctum,
unum,
&
verum,
semper
uno,
&
eo¬
dem
modo,
se
habent
in
intellectu.
Quia
in
intellectu,
stant
in
puncto
adaequatio¬
nis:
sed
malum,
curvum,
obliquum,
fal¬
sum,
atque
multiplex,
fiunt
pluribus
mo¬
dis,
per
Rationem,
in
parte
Imaginativa.
(34)
Certò
itaque
cognovi,
Rationem,
in
non
tam
sublimi
pretio
habendam,
ac
fuit
hac¬
tenus.
Magisque,
quod
in
brutis
Ratio,
&
discursus,
non
obscurè
vigerent:
Nam
quod
annosa
vulpes,
callidior
sit
iuniore,
per
dis¬
cursum
rationalem,
experientiae
remini¬
scentia
confirmatum,
accidit.
Imo
Apes
numerant.
Quoniam
si
sint
30
alvearia,
ex
ordine
locata;
Apicula
mane
evolans,
numerat
quoto
alveari
sit
egressa,
dein
non
redit,
nec
intrat,
nisi
prius
renumeret
ordinem.
quod
facile
probatur.
Nam
si
quintum,
aut
sextum,
transponatur
septi¬
mo,
aut
alio
loco,
numeroque
inverso:
apes,
quae
melle,
aut
cera
onustae
redeunt,
putantes
in
suam
Rempubl.
lectam
depo¬
nere
sarcinam,
quintum,
aut
sextum
nu¬
mera¬