855
VENATIO SCIENTIARUM. 27
di adminiculis, adnexisque orandi subsi¬
diis & alis. Dixitque ad me vir sanctus
(cui omnem conscientiae angulum, labo¬
rumque, & annorum taedia, per insomnes
noctes, operueram) Ah! utinam ego
tantundem laborassem, & in amando
Deum impendissem, quantum tu miser, in
disquisitione scibilium, quorum rationem
sive computum, novissimus dies à te non
exiget? Laudabam equidem Dominum
tunc, quod mihi propinquius aliquod no¬
scendi, discendique medium, gratis largi¬
tus esset, quam Ratio foret. quae nunquam
ad prius, raroque ad posterius idque cum
multa adhuc incertitudine, penetraret.
Credebam enim tum, originalem corru¬
ruptae naturae aerumnam, ulterius progre¬
di non posse, ad semel degustatum lumen,
quam per praefatas Phantasiae imagines.
(43) Suasu ergo illius viri, destiti angustius
aliquid optare, quaerere, & investigare,
denudavi me omni curiositate, & appeti¬
tu sciendi, ad quietem, sive paupertatem
spiritus, me recepi, resignans me in ama¬
bilissimam Dei voluntatem, in quasi non
esse, non operari, in merum nil desiderare,
nil intelligere. Maximopere, quod scirem
multiplices imperfectiones, in cognitio¬
nibus meis hauriens insignem indigna¬
tionem mecum, quod pro caduca scien¬
tia, tot tantosque labores insumsissem.
Ipse itaque mirum in modum mihi dis¬
plicui; Rogavi itaque Dominum, ut
mne prorsus scibile, ejusque desideria
profana, everreret è mente mea; quam
hoc titulo, totam obtuli saepius in sui be¬
neplacitum. Interim post duos menses, in
hac scientiarum renunciatione, atque nuda
pauperie, semel mihi iterum supervenit,
quod intelligerem intellectualiter. (44) Sede¬
bam secus Athanar meum. Redii autem
mox in me, nec scivi quantum illud lumen
durasset. Istud quidem novi, quod rei in¬
solitae novitas, stupor, & iubilus, tum sub¬
ripuerint istud lumen, & excidere me fe¬
cerint, in pristinas meas tenebrarum con¬
susiones. eo quod Ratio, nondum morti¬
ficata esset. Aristoteles, quanquam hujus
luminis totus expers: visus est tamen
aliunde descripsisse alterius sensationem
de labore Sophiae, sive Adeptis. Βελτίον
διακείμενος ἐν ἐπιγραφῇ εἰδὼς . Surda ni¬
mirum alterius suggestione, vocat me¬
lius dispositos, quam si essent scientes. Id
est, ope demonstrationis. Cujus solius
medio, omnem in homine scientiam oriri
alioqui semper jactitat. Saltem agnovi
valedicendum Rationi, & Imaginationi:
tanquam facultatibus brutalibus (idque
propter casus nostri aerumnam) si ad soli¬
dam veritatis cognitionem spe trahamur
in profundum. (45) Cognovi pariter, quod re¬
quireretur facilis traductio intellectus, at¬
que transmutatio placida, suiipsius, in for¬
mam rei intelligibilis; Quo puncto scili¬
cet intellectus pro momento, fiat velut
ipsum intelligibile. Cum autem intelle¬
ctus perficiatur intelligendo, nihilque
perficiatur, nisi ab eo, quod symbolum se¬
cum habet, in sui natura; idcirco collegi
intellectum, & intellecta, ut talia, debere
esse, aut fieri, ejusdem naturae. debere au¬
tem hoc fieri, extra laborem, inquietudi¬
nem: sed cum otio, in lumine sibi pro¬
prio, cum abstractione, orbatione, & ca¬
rentia alterius, cujuscunque auxilii crea¬
ti. Verùm si concurrat alienum auxilium,
iam erit cum labore, desiderii suscitati,
extra intellectum. Porro istam intellectus
transmigrationem, & transfigurationem,
illi naturalem alioqui, Poetas quandoque
subordinatos, Prothei nomen, non secus
atque fabula, significant. Ego vero, eo cla¬
rius iam cognovi, istam transmutationem
intellectus, fieri debere, eo quod intelle¬
ctus, in se, sit totus purus, simplex, unicus,
& indivisus. (46) Quamobrem eatenus quo¬
que, illi competeret, unicus, simplex, uni¬
formis, & uni vocus aliquis actus, ab ipso¬
met intellectu plane indivisus. Alioquin
intellectus amitteret suae unitatis homo¬
geneam simplicitatem, per alteritatis dua¬
litatem. Veruntamen comperi sat, non es¬
se de plena, atque libera nostrae volunta¬
D 2