VENATIO
SCIENTIARUM
31
lectus
commigret,
aut
in
quam
intellectus
sese
transformet.
(59)
Caeterum
Scholae
par¬
tiuntur
intellectum,
in
Agentem,
&
Pa¬
tientem.
Illum
enim
volunt
versari,
circa
inventionem
mediorum,
ac
praemissas
de¬
monstrationis;
ut
scilicet,
terminorum
notas
sigillares,
imprimat
in
Patientem
intellectum,
velut
in
substratam
sibi
ce¬
ram.
Agentem
ideo
vocant
masculinum,
nobilem,
atque
formalem.
Patientem
ve¬
rò
assimulant
foeminae,
atque
materiae
ignobili.
haecque
sua
somnia
persuadent
tironibus;
quatenus
natura
ubique
ope¬
ratur
ad
sui
perfectionem:
operatio
au¬
tem
semper
sit
passione
nobilior.
Ast
ego,
tantam
ariditatem
ubique
miseror.
Pri¬
mo.
quia
demonstratio
non
est
effectus,
vel
proles
intellectus,
nec
suppeditatul¬
latenus
media,
ad
scientias.
Vt
iam
sat
probavi.
Secundo.
Aethiopem
vidi
rotaro
celeriter
harundinem,
in
foramine
asseris,
cum
interposito
linteolo.
ac
non
multo
post,
arundo
cum
linteo
ignem
concepe¬
re.
Dein,
ego
abdidi
arundinem
in
cliba¬
num
candentem,
citiusque,
clarius,
atque
perfectius
accensa
harundo
splenduit.
Cum
tamen
in
hoc
nil
ageret
arundo:
sec
saltem
pateretur
accensionem.
Vsque
ad¬
eo
quamquam
principium
agens,
subin¬
de
possit
esse
nobilius
patiente,
dum
effe¬
ctus
tendit
ad
perfectionem:
vel
dum
pa¬
tiens,
ab
agente
debet
perfici:
(60)
Attamen
dum
unio
sub
sterquilinio
putrefit,
non
facile
credam
agens
esse
patiente
perfe¬
ctius.
Ostendi
sat
alias,
in
tota
natura,
in¬
anem
Aristotelis
doctrinam,
merasque
nugas:
quanto
ergo
minus
ille
subsisteret
in
area
intellectus?
cujus
esse,
&
operarii,
pendent
ex
sola
anima:
Cogimur
nam
que
Christiani
credere,
quod
intellectus
noster,
sit
spiritus
immortalis,
lumen,
&
imago
omnipotentis,
cuius
exordium
ut
superat
naturam;
Ita
eius
Regulis
aptari
nequit.
cum
habeat
esse
simplicissimum,
nequaquam
partibile
in
luctas
agentis,
&
patientis,
sive
in
heterogenea.
Cum
et¬
iam,
quod
dependeat
immediate,
totali¬
ter,
&
continuo,
à
suo
originali
typo:
ad
coque
ut
sine
Gratia
particulari,
nequeat
quicquam
intelligere.
eo
quod
intelle¬
ctus
obiectum,
sit
ipsa
veritas.
Quare
nec
intelligit
intellectione
perfecta,
nisi
reci¬
piendo.
Quod
autem
tantum
recipit,
id
patitur,
non
autem
in
eo
agit:
nec
enim
intellectui
proprium
illud
est,
quod
per
Gratiam
illi
advenit.
Voluntas
quoque
dum
patitur,
nobilior
est,
quam
dum
vult.
puta
dum
regitur
à
voluntate
superiorum.
Imaginatio
quidem
cognoscit
agendo,
id
coque
lassatur.
hancque
Aristoteles
co¬
gnovit:
minimè
vero
intellectum.
Quip
pe
qui
tantùm
illuminati
vè
intelligendo
patitur.
Est
namque
molestius,
servilius,
&
obscurius,
intelligendo
operari,
quam
pati.
eo
quod
patiendo,
recipiat
lumen
nobilius,
gratis
collatum.
Denique,
cum
intelligendo,
transmigret
semper
in
for¬
mam
rei
intellectae:
ergo
participans
de
lumine
interminato,
perficitur
absque
tae¬
dio,
molestia,
&
labore
intelligendi,
lucet
que
intellectum
lumen,
intelligendo,
in
ipso
intellectus
lumine.
Sic
ut
res
ipsae,
nos
alloqui
videantur
sine
verbis,
easque
penetrat
intellectus
clausas,
non
secus
ac
si
dissectae
essent,
&
apertae.
(61)
Ergo
semper
perficitur
intellectus,
patiendo,
recipien¬
doque.
Imaginativa
vero,
sive
intellectus
animalis,
Aristoteli
cognitus,
tantum
res
extrinsecus
adspicit,
earumque
sibi
for¬
mat
imagines,
iuxta
suam
putationem:
cumque
omni
laborum
taedio,
currit
cir¬
cum
eas
in
circulum.
(62)
Cernit
nimi¬
rum
cortices,
&
siliquas:
ad
nucleum
au¬
tem
attingit
nunquam,
Quia
Phantasia,
res
non
intrat;
ut
nec
vicissim
res
in¬
trant,
satiantque
imaginativam.
Ad
sum¬
mum
enim,
imaginativa
sibi
satisfacit
per
imagines,
si
externum
signatum
sit
dudum
admirata.
cuius
tamen
internum
sigilla¬
torem,
minimè
agnoscit.
(63)
Quam
enim
in¬
juste
quadrat,
quod
Scholae
agnoscant
animam,
Deum
proximum
simulacrum:
&
secent
intellectum
in
duo
supposita,
mu¬
niis,
&
effectibus
discrepantia?
Siquidem
ipsa