NATURALIUM
35
non
animatis,
animatis
alioqui
superad¬
denda
est
vita,
sive
anima
viventis.
Sic
enim
equus
sit
filius
suorum
parentum
quadrupedum,
in
animam
viventem
equi¬
nam,
creatum
virtute
verbi.
Sublunaria
vulgo
dividuntur
in
Elementa,
&
elemen¬
tata:
(16)
ego
vero,
divido
in
elementa,
&
pro¬
ducta
seminalia.
haec
rursus,
in
vegetabi¬
lia,
animalia,
atque
mineralia.
Sic
ut
singu¬
la,
peculiarem
claudant
monarchiam,
ab
aliis
duobus
secretam.
Mineralia
ergo,
&
vegetabilia,
si
qua
sorte
vivere
videantur,
cum
tantum
vivant
per
potestatem;
(17)
&
non
per
formam
viventem,
in
lumine
ani¬
mato;
aptè
quoque
definiri
possunt
per
solam
materiam,
&
efficiens
internum.
Si¬
quidem
omnis
effectus
producitur,
vel
ab
agente
externo,
&
est
productum
artifi¬
ciale:
vel
à
suscitante,
ac
fovente
externo,
quod
est
causa
occasionalis,
&
externa:
quae
tamen
intus
habet
causam
efficien¬
tem,
&
seminalem,
quaeque
permanet
effi¬
ciens,
in
ultimam
usque
producti
perio¬
dum.
Causa
tamen
occasionalis,
non
est
agens
verum:
sed
mediatum.
(18)
Subiectum
verò,
quod
Scholae
patiens
dixere,
ego
coagens
voco.
In
relatione
vero
ambo¬
rum
terminorum,
sive
in
habitudine
mo¬
tus
agentis
ad
coagens,
resultat
actio.
(19)
Pro¬
ducta
ergo
non
vitalia,
non
recipiunt
for¬
mas,
per
dispositionem
termini
agentis,
factibilem,
sed
tantum
acquirunt
destina¬
tionum
ac
digestionum
fines,
sive
matu¬
ritates.
Etenim
dum
è
causis
mineralium,
resultat
lapis,
aut
metallum,
vel
è
semine
plantae,
dum
fit
planta:
non
fit
aliquid
ens
novum,
quod
potestativè
non
esset
praesens
in
semine:
sed
acquirit
tantum
maturitatis
destinatae
complementum.
Id¬
eoque
terrae
datur
potestas
producendi
herbas:
non
autem
aquae
producendi
pi¬
sces.
Quia
in
vitalibus
animantatis,
non
ita
fit,
prout
in
plantis.
Vt
enim
Monarchiae
sunt
planè
disparatae,
ita
&
generationis,
&
generandi
modi.
(20)
Ideo
namque
dos
propagandi
semina,
in
secula
durabilis,
legitur
tributa
terrae,
non
item
animanti¬
bus.
quanquam
haec
interim
propagare
debeant.
Proinde
semina
non
animantato¬
rum
propagantur
quidem,
non
secus
ac
lumen
de
lumine
sumtum.
In
cuius
ta¬
men
illuminationis
participatione,
neces¬
sario
Creator
efficiens
principale
est.
Solus
autem
Creator;
creat
ubique
novum
lu¬
men,
sive
sit
formale,
sive
etiam
vitale,
in¬
dividui
producti:
nec
enim
lumen
istud
antea
erat;
ne
quidem
ex
parte,
licet
ex
habitudine
potentiali,
sive
dispositione
aptitudinali,
ad
consequendam
formam,
quodammodo,
inanimantatorum
semina,
vitalia
sic
censeantur:
non
tamen
tam
propinquè
ut
in
plantis
vis
formalis
in¬
plantata
est.
Animae
namque,
&
vitae,
ut
gradus,
ita
&
partes,
nesciunt.
Et
quan¬
quam
semen
animantis,
dispositionem
ad
vitam
habeat;
vitam
tamen
nec
habet,
ne¬
que
ex
se
habere,
aut
efficere
potest,
ob
ra¬
tiones
de
ortu
formarum
deductas.
(21)
Quam¬
obrem
mox
docebo,
non
esse
elementa
quatuor,
nec
trium
residuorum,
imo
nec
duorum,
esse
congressum,
ut
inde
corpora,
(quae
mixta
creduntur)
conflentur:
sed
quod
ad
horum
constitutionem
duae
sal¬
tem
abunde
sufficiant
causae
naturales:
materia.
nempe
est
ipsissima
effectus
sub¬
stantia;
efficiens
verò,
ipsius
internum,
at¬
que
seminale
agens:
&
prout
in
animan¬
tibus,
duos
tantum
sexus
agnosco;
Ita
quoque
duo
saltem,
nec
plura
sunt
corpo¬
ra,
quorumcunque
initia;
prout
duo
tan¬
tum
luminaria
magna.
(22)
Nam
quae
chymi¬
ci,
salem,
sulphur,
&
mercurium,
sive
sa¬
lem,
liquorem,
&
balsamum,
tria
vocant
corporum
initia,
ostendam
suo
loco,
non
posse
initiorum
sortiri
dignitates,
quae
non
in
omnibus
possunt
reperiri,
quaeque
ipsamet,
sunt
primordialiter,
ex
aquae
ele¬
mento
prognata,
&
in
aquam
rursus
dis¬
soluta
fatiscunt
(ut
quandoque
constare
faciam,
Siquidem
initiorum
stabilis
sit
na¬
tura
oportet,
si
nomen
ac
proprietatem
principii
sustinere
debeant.
(23)
Duo
igitur,
nec
plura,
sunt
corporum,
&
causarum
corporalium
prima
initia.
Elementum
aquae
E
2