NATURALIUM.
37
promiscuum
putredine
sexum
mentienti¬
bus
quidem:
at
mox
mutuo
etiam
con¬
gressu
prolificantibus.
Verum
eadem
u¬
bique
est
ratio
fermenti.
Adeoque
fer¬
mentum
utrobique
principium
idem
est.
Etenim
in
semine,
à
parente
inditur,
&
cum
eodem
identitatem
subit,
vel
aliunde,
à
causis
externis,
materiae
imprimitur.
sal¬
temque
utrobique
veri
efficientis
interni¬
locum
tenet.
(31)
Quippe
rerum
Conditor,
quibusdam
fermentis,
loca
designavit
propria,
ac
stabilia,
in
elementorum
con¬
do,
tanquam
seminum
promtuario,
id
eo
efficientium
prototypos.
Aliis
vero
rebus
per
individua,
&
species,
ac
si
essent
loca,
dispersit:
Alibi
enim
stabilia,
pro
natura
corporum
quibus
insunt,
haec
initia
vo¬
luit:
aliàs
verò,
ut
de
manu
in
manum
transirent,
in
rerum
continuationes.
In
hoc
autem
differre
voluit,
quod
fermenta
stabilia
locorum,
tanquam
prima,
univer¬
salia,
simplicia,
atque
inchoativa
initia
se¬
minum,
sive
causarum
naturalium
effici¬
entia,
essent:
quae
scilicet
elementum
a¬
quae
in
se,
in
aëre,
vel
in
terra
impraegna¬
rent.
Caducorum
vero
fermenta
labiliam,
&
à
parentibus
hausta,
materiam
praepara¬
tam
dumtaxat
concernerent,
&
in
semi¬
num
sinu
imimediatè
sederent.
Ideoque
&
intestinam
mortis
necessitatem
contine¬
rent.
Alterum
pariter
initium
corporum
universale,
quod
aqua
est,
est
unica
rerum
causa
materialis,
quatenus
aqua
initii
na¬
turam
in
se
habet,
in
modo,
puritate,
sim¬
plicitate,
ac
progressu,
initiandi,
pro
ut
&
in
termino
dissolutionis,
ad
quem
cuncta
corpora,
per
materiae
ultimae
reductio¬
nem
redeunt.
(32)
Quod
mox
suo
loco
de¬
monstrabo
typice.
Initium
itaque,
à
cau¬
sa,
tantum
theoricè
distat;
ut
illud
sit
ens
actuale
initians,
atque
hactenus
causans:
Causa
verò,
sit
terminus
relationis
ad
cau¬
satum,
sive
effectum,
enti
theorico
fortè
propinquius.
Vel
distingue
illa
ut
lubet.
Ego
saltem
intelligo,
causas
initiare,
&
initia
causare,
eodem
nomine,
sive
sit
in
elementorum
sinu,
sive
in
ipsa
seminum
materialium
familia.
In
rerum
itaque
na¬
turalium
historia,
considero
materiam
ple¬
rumque
semine
impraegnatam,
prima
sui
vita
decurrentem,
ad
ultimum
illius
con¬
creti
terminum:
non
autem
materiam
primam
Aristotelicam,
sive
illud
nonens,
impossibile.
(33)
Sed
conceptae
causae
efficiens
tis,
considero
initia
realia,
entium
omni¬
um
dona
prima,
radices,
thesauros,
&
fer¬
menta
impraegnantia.
Vel
si
malit
Lector
causam
efficientem
confundere
cum
re¬
rum
fermento;
&
materiam
corporum,
cum
aquae
elemento;
distinctus
esse
desi¬
no
lubens,
modo
sciatur,
qualiter
ista
se
habeant,
in
luce
naturae.
Saltem
sic
de
corporum
initiis,
&
causis
disserui,
ut
sen¬
tio,
&
expertum
habeo;
multam
lucem
quoque
spondeo
iis,
qui
hanc
semel
theori¬
cam
fecerit
suam.
(34)
Falsum
itaque
imprimis
comperient
Aristotelis
axioma.
"Quod"
vide¬
licet
"generans,
nequeat
esse
pars
generati".
Cum
semper
generationis
principium
effecti¬
vum,
sit
internum
agens,
internus
patra¬
tor,
&
generans.
Quod
satis
clarè
constat
in
iis,
quae
sola
matre
putredine
prodeunt
vitalia.
In
quibus
nullum
univocum
est
ge¬
nerans
externum:
sed
ipsa
massa
semina¬
lis,
sive
semen
generativum,
custodit
in
se
universa,
quibus
ad
generationis
oecono¬
miam
opus
habet.
At
sane
nec
causarum
binarium
admonuisse
sat
est:
quin
potius
iuverit
efficientem,
sive
cosmocraticem
praecipuam,
planius
deduxisse.
(35)
Quocirca
hoc
loco
suppono,
quae
alibi
demonstra¬
bo,
nimirum
in
tota
rerum
naturalium
serie,
de
novo
nil
surgere,
quod
non
è
se¬
mine
ortum
ducat,
nihilque
fieri,
quod
non
è
seminis
necessitate
fiat.
Tragoediam
ve¬
ro
desunctam
in
meta
finis,
non
esse
nisi
ex¬
antlatorum
seminum
periodum,
sive
epi¬
logum:
nisi
forte
violenter
abscedere
co¬
gantur.
Quocirca
ignem
excipio.
(36)
Utpote
non
ad
generationem,
sed
ad
destructionem
dato.
Maximè,
quod
ejus
sit
peculiaris
o¬
rigo,
&
non
seminalis.
Est
nempe
res
inter
creata
universa,
singularis,
&
impar
(ut
suo
quandoque
loco)
Excipio
deníque
Coe¬
E
3