42
LOGICA
INUTILIS
(in
prologo
Isaiae)
dicere,
"legant
prius,
&
postea
despiciant;
ne
videantur
non
ex
judicio,
sed
ex
odii
praesumtione,
ignorata
damnare".
(4)
At
ego
nil
moror,
sive
legar,
&
reprehendar,
sive
non.
Sat
est,
me
satisdedisse
praecepto.
Neque
enim
fuit
mihi
aliqua
ambitionis
cnotescendi
thymosis,
qui
lubens
fateor
me
nil
boni
habere
quod
imitandum.
Imo¬
absque
nomine,
prelo
subditus
fuisset
li¬
ber,
si
id
sine
offendiculo
fieri
potuisset.
Coepi
ab
adolescentulo,
cum
pruritu
as¬
suescere,
quod
Medicis,
Chirurgis,
atque
Seplasiis
obloquentibus,
caetera
plebs,
me¬
ut
Spagyrum
&
Philosophum
sperneret,
paucis
solum
mihi
faventibus,
quorum¬
que
fayori
me,
adhuc
quantum
potui,
sub¬
traxi:
Certè
multum
aetatis
ac
laboris
in¬
sumsi,
multumque
utilioris
otii
mihi
de¬
traxi,
ut
praecepto
hujus
studii
satisface¬
rem.
Sit
primae
veritati
laus,
cui
soli
bene¬
factorum
retributio.
Cujus
in
speculo
vi¬
di,
&
ratum
servavi,
hominum
iudicia,
ple¬
rumque
è
diametro
distare
à
divinis.
Au¬
ram
vulgarem
stultam,
mendosam,
pro¬
brosam,
&
nocuam
semper:
Iudicem
ve¬
ro
universalem,
erroris
nescium
esse.
(5)
A
sermocinalibus
ergo
exordiar.
Con¬
stat
Logica
tribus
membris,
Definitione
nempe,
Divisione,
&
Argumentatione.
Inprimis,
definitionem
constare
docent
genere
definiti,
&
differentia
constituti¬
va.
(6)
At,
cum
vix
alia
differentia,
speciei
constitutiva,
nota
sit,
praeter
rationale,
&
irrationale,
quae
sit
specifica,
&
individuis
proxima,
harumque
duarum
altera
adhuc
sit
negativa:
priorem
verò
quandoque
frivolam
probavero:
Quare
uno
pede
sublato,
abs
tripode,
necesse
est,
ruat
Logi¬
cus,
tali
sedi
confisus.
(7)
Praecipuè
quod
di¬
visio,
etiam
sit
adeo
miserum
membrum
Logices,
quod
dubitari
queat
merito,
an¬
ridicula
sterilitate
manserit
à
Scholis
ipsis
fere
neglectum.
Prior
quippe,
est
cognitio
totius,
&
integri,
quam
suarum
partium.
Et
de
essentia
universalis
est,
esse
unum
in
multis,
&
ideo
est
magis
scibile.
Qui
enim
novit
unum,
&
utile;
is
novit
plura,
&
particularia:
non
autem
èconverso.
Eo
quod
unum,
&
utile,
est
in
intellectu:
plu¬
ralitas
vero,
sive
divisio
in
sensu.
Nam
quanto
aliquid
magis
dividitur
in
partes,
tanto
magis
appropinquat
infinitis,
est¬
que
ideo
minus
scibile,
labens
ad
irregu¬
laritatem,
magísque
mutationi
&
opposi¬
tioni
obnoxium.
At
cum
logica
agat
de
universalibus,
dicaturque
1.
Posterior.
"quod
minus
erramus
in
universalibus,
quam
in
particularibus:"
Certè
logica,
nos
ducens
per
Divisionem
ad
singularia,
tantum
ab¬
est,
quod
nos
duceret
ad
scientiam,
iuxta
illorum
Aristot.
quod
potius
detrudat
in
errores.
(8)
Profecto,
si
penitius
divisionis
8.
membrum
attendamus,
nullam
Philoso¬
phiae
partem
complere
potest,
nuda
quae¬
dam
dividendi
methodus,
tam
rudis,
ac
cruda,
quod
ejus
una
vix
adolescentibus
dictetur
hypothesis,
axioma,
proprietas,
modus,
processusque.
Sterilis
ergo,
&
utroque
pede
tripodis
orba
Logica,
apud
me
ruinam
dudum
fe¬
cit.
Penuriosa
quippe,
&
commiseratione
digna
est
Philosophia,
quae
tam
angusta
supellectile,
utensilibus
quoque
tam
par¬
vis,
ac
defectuosis,
scientias
patrare
se
ja¬
ctitat.
(9)
Ast
tertium
logices
membrum,
in
sublime
sublatum,
magni
apud
sermoci¬
nales
ponderis
habetur:
licet
veris
natu¬
rae
usibus
aeque
inconveniens.
Vtpote¬
quae
rixas
odit,
nec
lubens
discordias
fert.
Mundus
quidem
passus
est
se
circumveni¬
ri
per
Aristot.
quod
jactitet
logicen,
ma¬
trem
scientiarum,
nec
alias
nos
scire,
quam
per
demonstrationem.
Ac
ne
Idio¬
tae,
Stentoris
rideant
hanc
jactantiam
(quorum
plerique,
Logicis
astutiores,
pe¬
ritiores,
&
plura
norunt)
Logicen
nobis,
velut
per
naturam,
facit
nativam,
ac
genui¬
nam.
Bellè
ergo,
disputandi
methodum,
à
se
inventam,
multis
extollat
praeconiis,
omnemque
scientiam
ab
homine,
ceu
ra¬
sa
tollat
tabula,
nisi
Logicae
se
erudien¬
dum
tradiderit.
Ego
sane
hanc
vanitatem
usque
ad
miror,
ut
&
mundi
credulitates.
Praesertim
quod
ratiocinium,
sive
natura¬
lem