LOGICA
INUTILIS
43
lem
logicam,
compulsus
fuerit,
nativa
do¬
te
hominibus
concedere.
Adeoque
suam
Philosophiam,
suam
scientiarum
omnium
repertricem,
non
amplius
abstrusam
ali¬
quam
scientiam,
sed
nativum
quoddam
rixandi
jurgium,
&
ad
hoc
compositam
methodum
aestimet.
Itaque
hoc
loco
in¬
quirendum,
quantum
veritatis,
potesta
tis,
atque
utilitatis
habeat.
(10)
Ad
me
quod
attinet,
scio,
quod
omnis
disputatio
tan¬
dem
conclusionem
pariat;
omnis
autem
conclusio
duntaxat
opinionem
inducat.
Imo
quod
fortissimum
Ratiocinium,
(Syl¬
logismum
vocant)
nullam
prorsus
un¬
quam
scientiam
dederit,
aut
dare
sit
a¬
ptum.
Quare
minus
ex
alia
quacunque
argumenti
formula,
exspectanda
erit
sci¬
entia.
(11)
Inter
xix
syllogifmorum
formu¬
las,
XII
concludunt
negativè:
Nulla
au¬
tem
negatio
unquam
scientiam
peperit,
cum
aliquid
privativè
contineat,
nihilque
doceat
esse:
quod
negat
aliquid
esse.
Sci¬
entia
verò,
positiva
sit
necesse
est;
cum
sit
positivi,
&
de
positivo
duntaxat.
(12)
Denique
cum
omnis
Syllogismi
basis,
sita
sit
in
eo,
Quod,
si
duo
conveniant
simul,
eadem
de¬
beant
convenire
in
aliquo
tertio,
cujus
convenientiae
conformitas,
debet
apparere
in
ipsa
conclusione.
Necessario
itaque,
in
nobis
pręexsistit
cognitio
illius
conformi¬
tatis
ante
conclusionem:
adeo
ut
in
gene¬
rali
praesciverim
omnino
id,
quod
per
conciusionem
demonstratur.
Id
enim
la¬
tet
in
nobis,
tanquam
ignis
sub
cinere:
se
seque
in
apricum
prodit,
per
nativam
dis¬
cursus
potestatem,
quoties
usu
venerit,
non
minus,
quam
per
regulas
Logicens.
quod
nec
ipsus
Aristot.
ausus
fuit
negare.
Alias
namque
qui
sic
per
Logicen
quae
reret
scientiam,
quodammodo,
atque
ali¬
quatenus
novit,
quod
quaerit.
nam
si
non
novisset
id,
&
sciret;
quomodo
nosceret,
dum
invenisset:
Nisi
malint
logici,
scien¬
tiam
per
demonstrationes
quaesitam,
casu
repertam.
Ad
summum,
cognitio,
quam
er
demonstrationem
haurimus,
iam
prius
obis
erat,
&
tantum
fit
per
Syllogi¬
smum
paulo
distinctior:
sed
tamen
rema¬
net,
utante,
dubio
annexa.
Eo
quod
omnis
conclusio
necessario
sequatur
debiliorem
partem
praemissarum.
hinc
fit,
quod
con¬
scribatur
dubio
contrarii.
Imo
conclusio
Syllogismi
plerumque
particulariter
ne¬
get,
cujus
praemissa
fuit
negativa
univer¬
salis,
nec
ausit
affirmativè
quicquam
in¬
ferre,
ubi
aliquid
in
praemissis
est
negati¬
vi.
In
signum,
quod
nil
doceat
per
assertio¬
nem,
sed
libentissime
neget.
Porrò
cum
scientia
lateat
sub
cinere,
in
intellectu:
hic,
potest
quoties
sibi
opus
videtur,
cine¬
rem
discutere,
nec
opus
ad
hoc
habet
mo¬
dis,
&
formis
syllogisticis.
Imo
cum
juxta
Aristot.
non
sit
disputandum,
nisi
cum
ad¬
mittentibus
principia,
quaeque
putat
pri¬
mò
vera;
fit,
quod
ex
dissimilibus
princi¬
piis,
non
raro
sequatur
aliena
conclusio.
Puta,
ex
falsis
praemissis.
(14)
Nullum
adora¬
bile
est
Creator:
&
omne
simulacrum
de¬
bet
adorari:
sequitur
haec
vera
conclusio:
ergo,
nullum
simulacrum
est
Creator.
Ae¬
stimari
igitur
non
potest,
quod
conclusio¬
Syllogismorum
de
necessitate
cogat.
Nam
ex
mendacio
alioqui
sequitur
necessario
falsum,
in
vero
intellectu,
ac
vera
scientia.
De
impossibili
sequitur
impossibile,
&
de
absurdo
nil
aliud,
quam
aliud
absurdum:
Quod
tota
probat
Mathesis.
Itaque
pro¬
ut
in
mendacio
non
continetur,
aut
latet
veritas,
ejusque
cognitio:
Ita
consequens
est,
quod
in
praemissis
non
claudatur
ne¬
cessario
conclusionis
cognitio.
Vel
enim
falsum
est,
quod
nulla
arbor
mendacii
facit
bonum
fructum
veritatis:
vel
fal¬
sum
est,
quod
ex
praemissis
falsis,
ut
prin¬
cipiis,
nascatur
conclusio
vera.
Imo
cum
ex
in
constet,
non
esse
necessariam
conclu¬
sionis
dependentiam,
ex
praemissis;
facile
quoque
intelligitur,
cur
anima,
tam
penu¬
riosum
progressum
huc
usque
fecerit
ex
demonstratione.
(15)
Quocirca
B.
Augustinus
ait:
"Sicut
in
falsis
scientiis
veras:
sic
in
veris
sci¬
entiis,
falsas
conclusiones
esse
posse".
(16)
Quinimo
ubi
penitiùs
naturam
demonstrationum
trutinavi,
reperi
demonstrationem,
ejus¬
que
F
2