48
PHYSICA
ARISTOTELIS
omnis
potestas
animae,
circumscribatur
calore,
excludit
è
censu
naturae,
caetera
corpora,
&
accidentia
quaevis.
15.
Pote¬
stas
illa
animarum,
cujus
ergo,
animae
dif¬
ferunt,
est
solus
calor,
non
quidem
igneus:
sed
proportione
correspondens
elemento
stellarum.
Id
est
non
intellectus
ab
Ari¬
stot.
neque
à
Scholis
intelligibilis
ullate¬
nus,
quomodo
calor
correspondeat
Cor¬
pori,
&
Elemento.
Quae
correspondentia
sit,
inter
tam
varios
praedicamentorum
clientes.
16.
Negat
hanc
animarum
pote¬
statem,
esse
de
prosapia
elementorum.
Pluralis
ille
numerus,
non
unum
tantum
clementum;
sed
pro
fortitudine
negati¬
vorum,
rejicit
omnia.
17.
Omnis
animae
potestas,
est
merus
calor,
non
quidem
re¬
spondens
calori
elementi
stellarum:
sed
ipsi
prorsus
elemento.
18.
Non
agnoscit
siquidem
alium
calorem,
quam
ignis:
nec
ignis
elementum
quam
culinarium
(eo
quod
calorem
elementalem
distinguat
ab
elemento
stellarum)
sua
tamen
autho¬
ritate,
ignem,
inter
coelum
&
aëra,
sepsit,
non
culinarium.
19.
Tandem
quoties
po¬
sitivè
dicendum
erat,
quid
esset
natura,
subterfugus
dicit,
nunc
esse
potestatem
animae,
nunc
foecunditatem
seminis:
&
tandem
calorem
non
igneum,
qualem
nec
sensit,
nec
novit
unquam,
de
firnamento
stellarum,
quintum
facit
elementum,
post¬
quam
quatuor
alia
negando,
abiecerit.
Itaque
per
ambages
negando,
circumcur¬
rit,
ac
ne
apprehendatur,
negat
naturam
esse
de
prosapia
elementorum.
Quasi
sat
esset,
dixisse,
est
chymera,
non
ex
elemen¬
tis:
sed
ex
elemento
quinto
stellarum.
Non
est
corpus,
non
accidens:
sed
calor
respondens
elemento
coelorum,
non
calo¬
ri
eorundem.
20.
Atque
haec
non
diceret
quidem
sic
esse,
sed
quod
ipsi
videantur
sic
esse.
Cum
iuxta
eundem,
multa
vide¬
antur,
quae
tamen
non
sunt.
21.
Idque
si
non
credideris,
vade
visum,
vel
exspecta
in
infinitum.
22.
Quasi
tota
actio
naturae
conscriberetur
calore.
23.
Metalla
quo¬
que,
quae
alias
solo
frigore
condensari
scribit,
eo
quod
calore
fluant,
nunc
extra¬
naturam
essent.
24.
Et
quasi
vegetabilium
semina,
quia
non
spumosa,
non
essent
do¬
tata
fertilitatibus,
vel
naturam
in
se
non
continerent?
25.
Negat
ergo
animalium
actu
calidorum,
calorem
esse
elementa¬
lem
(quod
suo
tamen
quandoque
loco,
verum
probabo)
immemor
sui
axioma¬
tis;
Quod
causa
sit
ejusdem
speciei,
cum
suo
causato.
Nescit,
inquam,
quod
calor
noster
calefaciat
alia
quaevis,
nudo
calore
elementali.
Et
vicissim,
quod
cum
nedum
elementalis
calor
(quem
in
igne
subluna¬
ri,
à
culinario
distinctum
collocat)
sed
e¬
culinarius,
nos
calefaciant
gradu
nobis
ad¬
aequato.
Debeant
ergo
esse
unius,
&
ejus¬
dem
speciei.
26.
Tandem,
temere
astruit,
nil
esse
naturam,
aut
animae
potestatem,
aut
veritates
seminales,
praeter
illum
calo¬
rem
coelestem.
27.
Agnoscit
ergo
calo¬
rem,
actualiter
frigidum
in
pisce,
esse
foe¬
cunditatis
causam,
cum
de
omni
animae
potestate
distribuat.
Id
enim
est
nugas
pro
Philosophia
vendidisse.
Ac
quoties
timet
suas
ineptias,
non
fore
venales,
nos
pro¬
vocat
ad
elementum
stellarum.
Postquam
per
unum
(videtur)
multasque
negatio¬
num
nugas,
ad
proportionem
elementi
stellarum,
provocasset.
Turpe
sanè
Chri¬
stianis,
istum
in
Physicis
patronum
adhuc
sequi;
cum
fide
credamus,
ante
natas
stel¬
las,
germinasse
plantas,
vi
seminali.
(5)
Sem¬
per
enim
in
natura
reperitur
agens,
ma¬
teria,
&
productum,
sive
effectus,
instru¬
mentum
&
dispositio.
Omne
autem
a¬
gens,
mensurat
suum
instrumentum,
&
ad¬
aptat
dispositiones,
ad
finem
producti.
(6)
Calor
autem,
sive
elementalem
velis,
sive
coelestem;
potest
quidem
esse
dispositio,
producta
à
semine,
itemque
ejus
instru¬
mentum:
at
nullo
modo,
potest
esse
a¬
gens
seminale,
metiens,
&
adaptans
sua
in¬
strumenta
dispositiva.
Neque
enim
ope¬
ratio
caloris,
alia
est,
quàm
calefacere,
sive¬
istud
dicatur
elementaliter,
sive
firma¬
mentaliter.
Operatio
ergo
caloris,
in
ge¬
neratione
non
est
ordinata
ad
finem
dis¬
posi¬