54
TERRA
essentiae.
(17)
Ideoque
credo
aquam,
corpus
prius,
atque
simplicius;
cum
illa
nun¬
quam
in
terram
recedat,
nisi
virtute
semi¬
num,
adeoque
vices
compositi,
aqua
assu¬
mat,
antequam
terra,
sive
sabulum
quellem
fiat.
Quod
postea
latius
demonstrabo.
TERRA.
1.
IGnem
nec
elementum,
nec
materialiter
corpori¬
bus
commisceri,
nec
materiam
esse,
nec
in
se
ha¬
bere.
2.
Terra
non
est
pars
misti.
3.
Terra
virgo
per
mechanicam
demonstratur.
4.
Fundi
in
terra
distin¬
guuntur.
5.
Aqua
intra
terram,
superat
plus
quam
millies,
aquam
maris,
&
fluminum.
6.
Vera
origo
fon¬
tium.
7.
Quomodo
aquae
sua
sponte
ascendant.
8.
Fi¬
li
continuitas
probatur
in
aquis.
9.
Quo
casu
terra
ad¬
veniat
corporibus,
quae
creduntur
mista.
10.
Elemen¬
torum
numerus,
&
temperamenta,
sunt
nugae
perni¬
ciosissimae,
posiquam
ejusmodi,
in
medendi
artem
sunt
transtata.
11.
Terra
matrix,
non
autem
mater
corpo¬
rum,
idque
multis
demonstratur.
12.
Aqua
&
aër,
nil
aliud
quicquam
in
se
convertunt.
13.
Qualis
mi¬
stio,
qualisque
sit
corporum
appositio.
14.
Obie¬
ctiones
de
vitro
&
latere,
soluuntur.
15.
Operationes
Gehennae
ignis.
16.
Quomodo
à
vitro,
separetur
arena
sospes
ab
alcali.
17.
Centrum
Mundi,
quandoque
mu¬
tatum.
(1)
IGitur
nec
Ignis
est
elemen¬
tum,
nec
materialiter
cor¬
poribus
commiscetur;
Quia
Sol
ignem,
nec
materiam
esse
os¬
tendam,
nec
illam
in
se
ha¬
bere.
(2)
Imo
terra
nusquam
occurrit,
praeter
se,
ulli
corpori
commista
naturali,
quae
in¬
de,
ullo
labore
repetatur.
Indolui
ergo,
mecumque
indignatus
sum,
quod
meden¬
di
basis,
nugis
sit
referta,
&
tantis
ludibriis
aegri
obedire
cogerentur.
(3)
Terram
autem
originalem,
elementi
virginei,
ipsum
con¬
stans
sabuli
corpus
nomino:
reliquam
autem
omnigenam
terram,
terrae
fructum,
de
sobole
minerali.
Quod
per
Pyrotech¬
niam
sat
superque
probatur.
Sabulum
enim,
terram
esse
originalem,
inprimis
eius
difficilis
reductio
in
aquam,
probat;
eo
quod
citius
arena
è
silice,
vel
Adaman¬
te,
in
aquam
reducatur,
quàm
arena
(que¬
lem.)
(4)
Deinde,
id
etiam
ligo
probat;
Quo
niam
sodiendo,
obveniunt
quidem
prope¬
lucem,
varii
fundi,
coloribus
&
spissitudi
ne
quidem
variegati)
quique
etsi
rustico
Scholarum
etymo,
etiam
terrae
credantur
nigrae,
albae,
fulvae,
rubrae,
&c.
fructus
ta¬
men
sunt
terrae,
&
semine
constant:
sub¬
ter
quas,
arena
est,
suis
etiam
fundorum
alibi
varietatibus
multiplex,
tam
unico,
quam
diversis
locis,
tandem
subter
illas,
sabulum
sedet,
quod
nostri
(Keybergh)
si¬
ve
montem
siliceum
vocant,
unde
rupium,
montium
origo,
ac
primae
minarum
flu¬
unt
divitiae.
Postremum
tandem
omnium,
sabulum
album,
sive
bulliens
(quellem)
in
fundo
vivo,
ac
vitali,
sese
ostendit,
quem
ligo
penetrat
nunquam.
Nam
quantum¬
cunque
inde
arenae,
&
aquae
demseris,
toti¬
dem
succedit
in
vicem
ablati,
eiusdem
lo¬
cum
replens.
Hoc
inquam
sabulum
im¬
permistum,
setaceum
quoddam,
vel
cri¬
brum,
atque
fundamentum
naturae
est,
per
quod,
aquae
omnes
transcolantur,
ut
invicem
omnes
communionem
servent,
ab
initio
creationis,
in
finem,
&
à
superfi¬
cie
terrae,
in
centrum
usque.
(5)
Quinimo
a¬
qua,
in
hoc
sabuli
fundo
detenta,
actu
for¬
te,
millecuplo
major
est,
quam
marium
&
fluminum
in
terrae
superficie
fluctuan¬
tium,
tota
congeries.
Idque
facile
verifi¬
catur,
supponendo
totam
adhuc
terrae
su¬
perficiem,
aquis
contegi,
ad
600
passuum
profunditatem.
Sequitur
ergo,
relatione
ad
terrae
diametrum
habita,
facile
millies
plus
aquae,
subter,
quàm
super
terram
esse.
Siquidem
arena
sicca,
ad
minimum
combi¬
bit
aquae
subquadruplum,
in
eadem
loci
ex¬
tensione.
Non
volo
tamen,
etsi
quellem
ul¬
timus
fodienti
sit
fundus,
utrobique
o¬
mnes
ex
ordine
fundos
substratos
reperi¬
ri.
Etenim
praefata
arena,
quae
quandoque
ad
mille
fortassis
passus,
infra
horizontem
sese
submersit,
alias
subdiu,
propediem,
imo
&
non
raro
in
montium
cacumine,
ebullit.
(6)
Cujus
rei
ignarae
Scholae,
cum
suo
Aristot.