TERRA
55
Aristot.
mordicus
tenent,
omnes
fontes
veros,
ex
aëre,
in
aquam
condensato,
suae
perpetuitatis
causam
debere.
Attamen
cum
istud
custodire
nequeant;
eo
quod
in
altissimorum
montium
fastigiis,
non
ra¬
ro
sontes
prosiliant,
ubi
mons
alter,
paris
altitudinis,
non
est
vicinus,
nec
canalis
u¬
trimque
ad
hoc
extentus:
Ideo
elato
su¬
percilio
tacent,
silentque
ad
miraculum
rei
insolitum.
(7)
Sane
quamdiu
aquae
in
vivo,
vitalique
terrae
fundo
oberrant,
at¬
que
in
sabulo
quellem
detinentur,
tamdiu
inquam,
legibus
situum
hydraulicis
paren¬
re
non
coguntur.
Non
secus
ac
sanguis,
dum
in
venis
vita
fovetur,
tamdiu
quoque
supra
atque
infra
nescit,
estque
tam
in
fronte,
quam
in
pedibus.
Sed
momento,
quo
semel
è
venis
excidit,
vel
aquae
extra¬
quellem
egurgitant,
non
desinunt,
legibus
positionum
obediendo,
defluere.
Mare
igitur
in
sui
fundo,
in
cribro
sabuli
virgi¬
nis,
receptas
sorbet
aquas,
ita
nempe
iuxta
Sapientem,
utut
omnes
aquae
in
mare
flu¬
ant,
nunquam
tamen
regurgitat.
(8)
Quia
unico
filo,
ductus
est
continuus,
ex
sabulo
virgine,
in
fontes,
rivos,
flumina,
&
mare,
ad
humectandam
terram,
eamque
minera¬
libus
ditandam
institutus.
Quo
rursus
ap¬
pulsae
aquae,
partim
à
quellem,
in
fundo
ab¬
sorbentur,
partemque
aëra
rapiunt.
Sic
nempe
universus,
suas
distribuit
aquas,
&
in
fructus
varios
deponit.
Adeoque
cum
admiratione
meditatus
sum,
omnipoten¬
tem,
necessitates
ingratorum
immorta¬
lium,
sibi
praefixisse,
ut
scopos
rerum.
(9)
Ad
terram
redeo.
Originalem
terram
nus¬
quam
ad
fructuum
mistiones
concurrere
sponte,
casu
allabi,
nec
assumi
à
natura,
neque
assumtam,
naturae,
aut
artis
opera,
reperiri,
certum
inveni.
(10)
Ideoque
mistio¬
num
ratio
tabescit,
numerus
elemento¬
rum,
qualitatum,
&
temperamentorum
cessat;
atque
adeo
mendaces
sunt
futili¬
tates,
à
Scholis
pertinaciter,
aut
inscitè
ex¬
cultae
hactenus.
Etenim
ex
homine,
lig¬
no,
etc.
esto,
pulvis,
cinisve
per
ignem
re¬
linquatur,
nunquam
tamen
terra
elicitur.
alias
namque
mox
nostra
intumescerent
coemiteria.
(11)
Terra
ergo,
saltem
permanens
matrix
est,
non
autem
mater.
Quae
si
quandoque
ad
fructus,
sive
corpora
mista,
conflueret:
vel
in
iisdem
persisteret,
&
sic
per
artis,
vel
naturae
analysin,
quandoque
reperiretur,
atque
inde
rediret
(quod
fal¬
sum
est)
vel
plane
ad
mistum
assumeretur,
atque
in
eo
desineret
esse
terra,
in
aliud
transmutata
iam.
&
sic
alibi
minueretur
(quod
aeque
ostendam
mox
esse
falsum)
vel
per
mortem,
ac
rei
dissolutionem,
rur¬
sus
in
terram
rediret,
essetque
quotidia¬
nus,
ac
repetitus
regressus,
à
privatione
ad
habitum,
unius
&
ejusdem
elementi.
Vel
si
non
rediret
in
terram
haec,
trans¬
mutata
maneret
in
fructus,
adeoque
iam¬
dudum
tota
terra
in
fructum
abiisset,
con¬
stantiamque
suam
natura
amisisset,
&
Creatoris
primos
scopos
illusisset,
vel
ter¬
ra
in
aliud
elementum,
à
dissoluto
misto,
rediisset.
Cujus
impertinens
cessat.
(12)
Siqui¬
dem
non
est
geniale
aquae
aut
aëri,
alie¬
num
elementum,
in
suam
convertere
sub¬
stantiam.
Hinc
demonstrabo
mox,
nun¬
quam
unicam
guttam
aquae,
in
aërem
ver¬
sam,
aut
vicissim
aërem,
in
aquam
muta¬
tum.
Quae
tamen
mutationes,
apparent
minus
operosiores,
quam
terrae
in
aquam,
vel
in
aërem.
Ideoque
si
faciliores
trans¬
mutationes,
nondum
natura
attentaverit;
quo
pacto
difficiliores
praesumet?
Alias
namque
terra,
ab
aquis,
&
aëre,
tanto
am¬
plioribus,
contiguis,
magísque
activis,
ab¬
sorpta,
&
annihuata
esset.
Ast
Pater
uni¬
versi,
concordiae
amans,
discordiam
&
ri¬
xas
odit,
maximéque
in
elementis,
quae
ut
essent
stabilia
naturae
fulcra,
non
pugnan¬
tia
eadem
creavit.
Direxit
nempe
elemen¬
ta
quoque
ad
destinatos
sibi
fines,
&
dura¬
tionis
leges.
Vt
nempe
suos
edat,
&
fo¬
veat
fructus,
in
sui
honorem,
&
hominis
usum.
Veruntamen
nec
Dei
honos,
nec
humana
exigentia,
uspiam,
aut
ullatenus
requirebant,
praelia
elementorum,
voraci¬
tates,
luctas;
pessumdationem,
ut
neque
unius
ex
altero
commutationem,
aut
nu¬
tritio¬