58
AQUA
munia.
Porro
vorago
ista,
sive
barathrum,
si
alicubi
esse
debeat,
verusque
sit
Scriptor
Olaus,
sive
non,
saltem
opportunè
est
in
mari,
tam
propter
maris
dulcedinem,
quam
figuram
orbis
teretem,
à
me
mox
probandam.
Denique
si
fons
unicus,
hu¬
mectandae
erat
terrae,
satis
erit
praefata
vorago,
praesertini
quod
maris
fundus,
longe
lateque
arenam
quellem,
patulam
habeat,
quae
combibendae
aquae
foret
sa¬
tis.
Magísque
quod
mare,
terram
nunc
cir¬
cumquaque,
&
per
intervenia
plura,
al
luat,
&
perluat.
Absorptum
itaque
mare,
in
dicta
voragine,
paulatim
per
canales
la¬
pideos,
hincque
per
minores
fistulas
du¬
citur,
per
magnam
terrarum
partem:
ve¬
runtamen
vix
infra
fundum
(Keyberch)
merguntur:
quoties
autem
venae
voragi¬
nis
secant,
vel
attingunt,
assurgens
per
media
loca,
auellem,
proruens
in
fontem,
pereunt
quidem
dulces
venae,
&
profe¬
runtur
venae
salis
marini.
Alioqui
muria,
si
qua
mari
Gothico
adhuc
inest,
sensim
per
vividum
terrae
Archeum,
salium
natu¬
ram
amittit:
(6)
vel
si
salium
in
locis,
fermen¬
ta,
alicubi
existant,
ipsae
aquae,
semina
tam
diversorum
salium,
quam
lapidum,
ac
me¬
tallorum
induunt,
ac
transmutantur
in
eiusmodi
fructus.
Sic
namque
salia
boa¬
ria,
gemmea,
nitrea,
aluminosa,
vitriolata,
marina,
ex
aqua
crescunt,
tanquam
primo¬
genituram
aquae
sibi
spondentia.
(7)
Hinc
dein,
in
Bur,
sive
primam
mineralium
sobolem
fatiscunt,
atque
seminum
ductu,
degene¬
rant.
Sic
quidam
aquae
fructus,
obstipant
sui
fontis
conductus,
ultimaque
maturi¬
tate,
acquirunt
illius
mineralis
perfectio¬
nem,
cujus
destinationes,
semina
prae
se
ferebant,
in
fermentis
locorum
hospitata.
(8)
Porro
ut
vorago
illa
borealis,
etiam
pi¬
sces
intro
sorbet,
sic
eosdem
minutulos
sorbet,
majoribus
detentis
inter
canales.
(9)
Ubi
non
raro
vel
petrificantur,
vel
putrila¬
gine
sordent,
vel
etiam
fundorum
balsa¬
mo
condiuntur,
ut
non
raro
etiam
pisces
fossiles
reperiantur,
quos
Agricola,
atque
alii,
in
stuporem
ducti,
quasi
indebitis
lo¬
cis,
&
absque
semine
natos,
autumant.
Porro
sive
conductus,
aquam
concepe¬
rint,
sive
demum
quellem
illam
combibe¬
rint:
saltem
aquae,
dotantur
ibi
vivida,
at¬
que
seminali
proprietate.
(10)
Non
secus
enim
atque
vena,
etiam
in
cadavere,
contentum
sibi
cruorem,
à
coagulatione
(quae
primi
gradus
est
corruptio)
praeservat:
potiori
profecto
ratione,
ius
id,
venis
terrae
non¬
dum
defunctae
competit.
Aqua
itaque,
in¬
tra
vividum
terrae
fundum
sorbetur,
&
trahitur,
unde
communem
nacta
vitam
("Regem,
cui
omnia
vivunt,
venite
adoremus")
locorum
situs
nescit,
ad
cacumina
mon¬
tium,
sine
molestia
facile
adscendit,
una
cum
quellem,
ut
indesinentes
inde
fontes
evertat.
(11)
Quę
sane
à
Scholis
nescita,
locum
Sapientis
Coheleth,
in
sacris
iejunium
reliquerunt.
Vbi
dicit.
"Omnia
flumina
ver¬
sus
mare
properant:
quod
tamen
ideo
non
re¬
gurgitat.
Siquidem
flumina
redeunt
ad
locum
unde
sunt
egressa,
ut
iterum
fluant".
Quae
ver¬
ba
antehac
variis
modificationibus,
adul¬
terata
sunt.
(12)
Eo
quod
fontes,
in
montium
fastigiis,
ex
mari,
quorsum
tandem
ruunt,
prodire
non
videbantur.
Ex
condensato
itaque
aëre,
vi
frigoris,
intra
montium
ca¬
vernas,
sibi
invicem
succiduo,
fontes
à
Scholis
hactenus
falso
aestimati
sunt,
sua
sumere
initia,
&
causas.
Quae
libello
de
fontibus
spadanis
anno
1624.
Leodii
im¬
presso,
ostendi,
se
habere
per
modum,
iam
hoc
loco
traditum.
Manifestata
igitur,
ve¬
rorum
fontium
vera
origine,
hactenus
Scholis
incognita,
manet.
Scripturae
tex¬
tus
integer,
&
lucidatus.
Ast
cum
ejus¬
modi
lex,
cursus,
recursusque
aquarum
à
quellem
in
fontes,
&
à
fontibus
tandem
in
mare,
servaretur,
non
minus
in
diebus,
quibus
per
annos
tres,
&
amplius,
non
pluit,
quam
dum
annus
totus
continuo
imbre,
ferè
sterilescit:
sciendum,
terrae
satis,
non
ita
beneficos
fontes,
per
tubos
suos,
ac
torrentes
defluos,
quam
commu¬
nem
roris
atque
pluviae
aspersionem.
Por¬
ro
antequam
ad
aquae
impermutabilem
substantiam,
qua
aërem
in
aquam,
&
hanc,
vicissim,