AER
61
Demonstratio
Mathematica,
quod
Aër
&
aqua
sint
elementa
primigenia,
&
impermutabilia,
frigore,
vel
calore
unquam
in
se
invi¬
cem.
(1)
SCholae
adhuc
cum
suo
Ari¬
stotele,
aërem
ad
octo
gra¬
dus,
id
est,
summe
humi¬
dum;
ad
quatuor
vero,
sive
ad
mediocritatem,
calidum.
Frigiditatem
vero
summam
aquae
do¬
nant,
cum
humiditate
remissa
sive
medio¬
cri.
Adeoque
aërem
aqua
duplo
humi¬
diorem
mandant,
ex
eo,
quod
aër,
sui
com¬
pressione,
ac
congressu,
aquam
generet.
Sed
sodes;
quid
istud
est
aliud,
quam
som¬
nia,
pro
veritate
vendidisse?
Nam
si
aër
condensetur,
ejus
humiditas
quoque
den¬
sior,
major,
ac
palpabilior
erit
in
aqua,
quam
erat
prius
in
aere:
cum
condensatio
nequeat
facere
novam
formam
essentia¬
lem,
nec
sit
principium
generationum,
quid
istud
est
aliud
quam
impertinenter
nugari:
Saltem
aqua,
non
esset
nisi
aer,
ad
decuplum
(vel
potius
centuplum)
in
hu¬
miditate
condensatus,
magísque
activus,
ideoque
centuplo,
ac
confestim,
plus
hu¬
mectaret,
&
fortius,
quam
aer.
(1a)
[sic]
Tantum
abest
quod
proinde
aqua,
minus
humida
esset,
quam
aer.
Sin
vero
nuda
condensa¬
tio,
aerem
disponat
ad
novam
formam;
cum
cadem
dispositio
efficientis
interni,
sit
causa
illius
generati
necessaria,
necesse
est,
eandem
permanere
in
producto;
Ad¬
coque,
si
aer
condensatus,
sit
aqua;
iam
non
erunt
nisi
duo
elementa,
aqua
nempe,
&
terra.
Dum
aqua
erit
tam
humida,
at¬
que
dum
prius
esset
aer,
In
quo
nempe
so¬
la
intercessit
condensatio.
Quae
est
par¬
tium
adunitio:
non
autem
formalis
rei
in
rem
transmutatio.
Siquidem
omnifa¬
riam,
forma
resultans
ex
humiditate
aeris
condensati
in
centuplum,
saltem
centuplo¬
erit
humidior,
&
plus
humectabit,
quam
pristinus
aer.
At
sanè
non
humectat
aqua,
ob
densitatem:
(alioqui
namque
terra
adhuc
plus
humectaret)
eo
quod
sola
hu¬
miditas
humectet,
&
non
densitas.
Alias
namque
plus
argentum
vivum
humecta¬
ret
lanam,
aut
manum,
quam
aqua.
Quid¬
quid
énim
plus
humectat,
id
ipsum
quo¬
que
humidius
est;
&
vice
versa,
quidquid
in
natura
elementali
est
humidius,
id
et¬
iam
plus
humectat.
Ridet
Natura,
fidem
pro
sensu
notis,
ex
somnio
poscere,
&
pu¬
denda
Aristotelis
commenta
pro
veritate
etiamnum
docere.
At
dicunt
Scholae.
(2)
Sic
docendum
propter
axioma:
"Propter
quod
unumquodque
est
tale,
illud
ipsum
est
magis
tale",
(quasi
propter
axiomatis
honorem,
men¬
tiendum
Deo?)
Sed
aqua
non
est
humi¬
da
nisi
propter
aerem,
ergo
aer
debet
esse
humidior
quam
aqua.
At
sudabunt
plus
satis,
antequam
subsumtum
probaverint:
Sed
aer
in
se
nec
humidus
est
nec
calidus:
ac
quidquid
ipsi
humiditatis
inest,
id
ipsi
peregrinum
contentum
est,
aeris
naturam
non
attingens
unquam,
licet
in
aeris
po¬
rositatibus
vapores
contineantur.
Quid
enim
vitri
naturam
attinet,
si
aquam
in
se
clauserit?
docebo
namque
mox,
esse
im¬
possibile,
aerem
&
aquam
vicissim
com¬
mutari.
(3)
Adeoque
per
absurditates,
Scho¬
lae
prorsus
impossibilia
theoremata
sup¬
ponunt.
Absurdum
namque,
&
impossi¬
bile
continet
etiam,
aerem
condensatum,
aquam
fieri,
ac
esse
fontium
materiam
perpetuam.
Aerem
enim,
in
canna
ferrea,
unius
ulnae,
compressi
fere
ad
quindecim
digitorum
spatium,
qui
dein
sui
explosio¬
ne,
instar
sclopeti,
pyrio
pulvere
acti,
sphę¬
rulam
trans
asserem
misit.
(4)
Quod
utique
non
fieret,
si
aer,
compressione,
in
aquam,
vi
adigi
posset.
Maximè,
quod
illud
ex¬
perimentum
non
minus
succederet
hyc¬
mis
intensissimo
frigore,
atque
calore
ae¬
statis.
Quid
si
ergo
aer,
vi
compressus,
can¬
na
ac
tempestate
frigidis,
non
mutetur
in
aquam,
qua
tandem
authoritate
sua
Scho¬
lae
figmenta,
de
condensatione
aeris,
pro
fontium
scaturigine,
&
continuatione
sta¬
bilient?
frigus
enim
in
natura,
non
habet
gene¬
H
3