62
AER
generandi
initia,
causas,
ac
proprietates.
Imo
nequicquam
humiditatis,
reperitur
in
praefata
canna;
quinimo,
madefactum
corium
in
fine
pistilli
trusorii,
arescit
illi¬
co.
(5)
Ridiculum
est
quoque,
aerem
probare
humidum,
per
fontium
originem:
&
vi¬
cissim
fontium
ortum
probare,
ex
suppo¬
sita
aëris
humiditate.
Argumentum
u¬
trumque
Scholarum,
ex
veri
penuria
est,
&
petitio
puerilis
principii.
Vtque
qua¬
tuor
elementa
qualitatibus
adornent,
sin¬
gulis
unam
eximiam,
alteram
vero
remis¬
sam
tribuunt;
mandantque
Scholae,
Na¬
turam
obedire
suis
figmentis.
(6)
Aerem
er¬
gò
remissè
calidum
ajunt.
Quia
vicinum
volunt
ficto
elemento
igneo:
Id
est,
vel
quia
à
vicino;
illam
qualitatem
remissam
mutuat:
Mutatque
propriam
ac
nativam
indolem,
pro
nutu
vicini;
Idque
imperti¬
nenter,
dum
de
nativis
proprietatibus
ser¬
mo
est.
Vel
quia
illam
ex
sui
indole
ha¬
bet,
&
licet
remissam,
attamen
ideo,
&
ta¬
lem
vicinum
habuerit.
Quod
aeque
imper¬
tinens,
&
infelix
est.
(7)
Vtque
aeris
modera¬
tam
probent
caliditatem,
Antiperistasis
aequè
futile
inventum
invehunt.
Videli¬
cet,
aerem,
suprema
sui
parte,
calidum,
ob¬
ignis
propinquitatem
(adeoque
non
es¬
sentialem,
sed
per
accidens
mendicatam,
&
impropriam
fingunt
caliditatem)
prope
terram
pariter
calere,
ex
solarium
radiorum
reflexione.
Qui
calor,
est
adve¬
na
per
accidens,
pro
tantillo
spatio:
ideo
&
ficta
aeris
proprietas.
Mediam
vero
aeris
regionem,
volunt
mirabiliter
frige¬
re,
propter
Antiperistasin.
Nempe
quia
utrimque
circumstant
partes
aeris
calidae.
Cujus
simile
accidere
ajunt,
profundis
puteis,
aestate
frigidis,
ac
hyeme
tota
te¬
pentibus.
(8)
At
ego
demiror
Scholarum
pro¬
fundas
stupiditates,
&
veterum
Cato¬
chum.
1.
Quia
ex
tota
illarum
hac
strue
apparet,
aerem
generaliter
frigere,
non
autem
mediocriter
calere.
2.
Siquidem
ignis
non
est
elementum
in
natura,
mul¬
toque
minus
sub
cavo
lunae,
nec
ideo
po¬
test
supremum
acra,
nisi
sommialiter
cale¬
facere.
3.
Si
enim
aer
per
se,
&
ex
proprie¬
tate
elementali,
calet:
Tunc
semper,
&
ubique,
etiam
profundis
puteis
calet.
4.
Si
vero
calet
per
aliud
aliquid
sibi
genia¬
le,
calefaciens:
tunc
praeterquam
quod
praeter
se
haberet
aliquid
commistum,
un¬
de
desineret
elementalis
sui
corporis
sim¬
plicitas,
etiam
semper,
&
ubique
actu
ca¬
leret;
aut
denique
caleret
propter
ali¬
quod
appositum,
agens,
per
accidens.
Quod
impertinens
est,
quoties
de
essen¬
tialibus
probandum
assumtum
est.
Ergo
si
aer
per
se
non
calet,
per
se
frigere
est
ne¬
cesse.
Cum
illa
duo
se
mutuo
in
natura
subsequenter
excludant.
5.
Si
ignis
nun¬
quam
est
frigidus,
aut
humidus,
&
nun¬
quam
aqua
est
sicca:
sic
aer
nunquam
po¬
test
esse
minus
quam
intensè
humidus,
&
calidus
remisse,
si
verum
dicant
Scholae.
6.
Mediam
volunt
aeris
regionem,
quae
vix
semimilliari
à
nobis
distat,
suae
doctrinae
immemores.
Nimirum
diametrum
aeris,
decuplo
superare
diametrum
aquae:
hanc
vero,
decuplo,
diametro
terrae
majorem.
Quo
figmento
concesso,
semidiameter
aeris,
570000
milliaribus
esset
profun¬
dior.
Itaque
semimilliare,
quasi
nihilum
esset,
respectu
medii
aeris.
Scholae
quaeso
expergiscamini?
Nam
si
aer
spontè,
atque
sui
natura
caleret,
qua
demum
de
causa
frigeret
sui
medio?
An
enim
quia
utrim¬
que
vicinus
calet?
At
tunc,
non
indigna¬
tionem,
verùm
potius
gaudium,
sibi
aer
proponeret,
ex
naturae
vicinae
conformi¬
tate.
Cur
enim
aer,
nativam
exuat
pro¬
prietatem,
eo
quod
utrimque
tepentem
aerem,
sibi
conformem
attingeret?
Quo¬
modo
enim
tepida
tepidae
affusa
frige¬
scet,
eo
quod
teporem
utrimque
reperiat?
Vel
si
frigida,
inter
duas
frigidas
colloce¬
tur,
anne
proinde,
sui
in
medio,
calescet.
Mirari
non
sat
possum
Scholarum
impoli¬
tam
ruditatem,
Antiperistasis
doctrinam
tradentium,
quae
credulitatem
tantam
optat,
non
iudicium.
Nam
etsi
figmentum
istud
placeret,
dum
aer
circa
terram
calet,
at
certe
nullatenus
posset
hybernis
frigo¬
ribus.