66
PROGYMNASMA
partium
per
compressionem,
intra
eandem
actu
magnitudinem.
Quae
omnino
nomi¬
nari
debet
aëris
condensatio,
quae
hoc
lo¬
co,
non
nisi
solo
frigore
fieri
potest;
quod
supponit
convertere
aërem
in
aquam:
er¬
go
non
aquam
in
aerem.
Cum
igitur
ne¬
que
calor,
neque
frigus,
possint
converte¬
re
aquam
in
aerem,
multo
minus
id
faciet
temperatum.
Eo
quod
hoc
non
generet
alterationem
in
istis
elementis.
Pariter,
aer
non
convertitur
in
aquam,
quia
non
potest
admitti
haec
conversio,
facta
per
ra¬
refactionem,
eo
quod
aeris
rarefactio,
non
contingat
hoc
loco,
nisi
mediante
calore.
Sed
Heer
vult,
quod
aer
condensetur
in
aquam,
per
frigus.
Ergo
aqua
non
genera¬
bitur
ex
aere,
per
calorem.
2.
Ista
transmu¬
tatio
aeris
in
aquam;
nequit
admitti,
ni¬
si
per
condensationem
&
restrictionem.
Quae
in
vitro
perfectè
clauso,
non
potest
accidere,
nisi
per
frigus.
Quod
agens
super
aerem,
occlusum
intra
vasa
A.
&
D.
illum
transmutaret
in
aquam,
juxta
hypothesin
Heer.
Sic
namque
aqua,
aucta
fuisset
per
generationem
in
vasis
perfectè
clausis.
Quod
suis
verbis
contradicit.
"Pretiosus
hic
liquor
periit.
non
est
amplius.
desiit
esse.
&
qui
dem
furente
hyeme."
Ergo,
cum
neque
calor,
neque
frigus,
possint
condensare
aerem
in
aquam:
multo
minus
id
faciet
tempe¬
ratum.
Ergo
nunquam.
mirum
est
itaque,
cur
non
impediverit
arefactionem
liquo¬
ris
in
vasis.
Cum
iuxta
suum
garritum,
ip¬
sa
tantum
essent
sepelienda
subter
nivem,
ut
aqua
repleantur.
Non
iam
pluvia
post
hac
opus
erit,
si
specus
perfectè
clausa,
&
frigida,
cisternae
fierent
perpetuae.
Item¬
que
cum
aqua
praeponderet
aeri,
cadet
il¬
la
in
fundum
magni
vasis,
optimè
clausi,
unde
quoties
luberet,
aqua
depromere¬
tur.
Adeoque
vas
illud,
in
fontem
hyber¬
num
transmutaretur.
Nam
ut
inquit
Heer,
"vas
erat
optimè
clausum,
carebat
porositatibus,
nec
opus
habuit
apertura,
tam
ad
introlium,
quam
transpirationem
aeris."
Si
autem
eadem
via,
ac
modo,
quibus
aqua
clauso
vitro,
mutata
in
aerem,
evolavit,
poterit
novus
deinceps
aer
ingredi.
Posthac
ergo
non
defutura
aqua
dulcis,
nautis
in
mari,
si
fri¬
gore
noctis,
aer
in
aquam
guttatim
con¬
crescat.
Venetiae
&
Anterpiae,
fontes
formabunt
in
ventre
galli
aenei,
qui
in
ae¬
dis
pinnaculo
ventos
docet.
Nam
frigore
nocturno,
aerem
in
aquas
versum
plora¬
bit.
Et
quamquam
fistula
fidicinis
intus
madeat,
non
id
ex
aere:
sed
vapore
aerem
co¬
mitante.
Alioquin
&
fistulae
organorum,
maderent
intus.
Quod
falsum.
Aer
enim
tonum
edit,
&
vapor
salinaris
stillat
è
fi¬
stula
aquam.
Aerem
unius
ulnae,
com¬
pressi
in
bombarda,
ad
14
digitorum
spa¬
tium,
etiam
sub
hyberno
frigore:
&
tan¬
tum
abest,
quod
aer
sic
compressus,
in
ex¬
cellenti
frigore,
mutatus
sit
in
aquam:
ejiciebat
sphaerulam
plumbeam
trans
asse¬
rem
quernum,
sclopeto
fortius.
Nunc
pergam
id
posituris
probare
rationibus.
Siquidem
putatio
apposita,
multiplici
utrobique
absurdo
Scholas
obumbra¬
vit.
PROGYMNASMA
METEORI
1.
VApor
aquae
à
calore
suscitatus,
differt
ab
eo,
qui
per
frigus
fit.
2.
Aërem
non
ex
aqua
fieri.
3.
Aerem,
non
posse
per
artem,
aut
naturam,
deduci
in
aquam.
4.
Aerem,
non
subsistere
absque
vacuo
actua¬
li.
5.
Probatur
per
mechanicam,
quod
subtiliatio
Ar¬
tis,
utcunque
exquisita,
non
sit
nisi
trituratio.
6.
Per
mechanicam
idem
in
auri
trituratione.
7.
Examina¬
tur
aqua
per
tria
analogica.
&
datur
doctrina
necessi¬
tatis,
in
aeris
mediae
regionis
frigoribus
excelsis.
8.
Mercurii
cum
aqua
similitudo.
9.
Natura
Mercu¬
rii.
10.
Veterum
Chymicorum
incogitantia
de
Mer¬
curio.
11.
Terram
&
aquam,
nunquim
fieri
unum,
per
ullam
commistionem.
12.
Quomodo
Ars
superat
naturam.
13.
Terra
est
proprie
fructus
duorum
pri¬
mariorum.
14.
Propinqua
ratio
indestructibilitatis
in
Mercurio.
15.
Aquae
fortes,
non
operantur
super
Mercurii
centrum.
16.
Nec
spiritus
salis
marini,
su¬
per
illius
corpus.
17.
Sulfur
internum
Mercurii.
18.
Quo¬