855
68 PROGYMNASMA
aequalis agentis, unica tantum, & aequalis
est actio. Quocirca, si frigus aquam pri¬
mum commutat, in halitum glacialem,
idem frigus deinceps aliam nequit habe¬
re actionem, super illum halitum, quam
eundem plus extenuandi, & dispergendi
sic ut mox, ob subtilitatem, fiat invisibilis.
Ac dein magis, magísque subtilietur. Nec
enim centesima ejusdem halitus extenua¬
tio, plus poterit aquam transmutare,
quàm prima. (5) Quia est elementum, & cor¬
pus, sui destinatione in majorem simplici
tatem reducendi, impossibile. Cum subti¬
liatio per partium divisionem facta, non sit
nisi quaedam simplex trituratio. Per ex¬
emplum. (6) Contunde aurum in laminas,
dein in tenuissimas bracteas, inde verò, in
aurum pictorum, mox iterum in marmo¬
re leviga. Deinde cum cinnabari, & sale, in
alcool impalpabile fingas, separa cinnaba¬
rim per ignem, & aqua salem ablue, idque
pro lubitu saepius repete. Tandem cum
sale armeniaco, stibio, & mercurio subli¬
mato, & per retortam pelle. Idque septies
repete, ut totum aurum, in forma olei pu¬
nicei volatilis, redigatur. Est enim summè
levigatum, imo & durum, solidum, mal¬
leabile, ac fixissimum corpus, quod iam
olei in naturam versum videtur. At sane
mentitus ille liquor, in pristinum auri
pondus, & corpus, facile redigitur. Quid
si ergo aurum, pristinam naturam, per tot
lanienas, non variet, nec semen suum ulla¬
tenus perdat; multo minus aqua, in sim¬
plex elementum, à rerum Domino, ad
constantiam universi, destinatum. (7) Etsi
aqua, polleret tribus vulgatis initiis, ve¬
reque constaret sale, sulfure, & Mercurio
commistis. attamen non patitur ullum eo¬
rundem separationem, propter exquisitis¬
simam naturae suae simplicitatem, & sta¬
bilissimam constantiae suae perpetuitatem.
Corpora enim dum ad summum subti¬
liantur, ut amplius non possint, si perseve¬
retur subtiliando, tandem abeunt in aliam
substantiam, cum retentione proprieta¬
tum seminalium. Et hactenus Alcahest
Paracelsi, cuncta naturae corpora pene¬
trando, subtiliando transmutat. Quod in
elementis, aqua, & aere, non contingit, co¬
quod ob summam sui simplicitatem, &
destinationis prioritatem, recuset in ali¬
quid prius, aut simplicius migrare, aut
transmutari. Dum itaque ab inferioribus,
ad mediam aeris regionem, tranferuntur
halitus, odoribus, atque seminibus concre¬
torum impraegnati: ibidem, propter sub¬
tilissimam vaporum divisionem à frigore,
quantum naturae est possibile, reducuntur
quidem in aquae elementalis simplicissi¬
mam & primitivam puritatem: sed in ista
ultima sui subtilitatum, & atomorum sub¬
divisione, cuncta semina, odores, & fer¬
menta, quae secum attulerunt sursum,
commoriuntur, ac in primum aquae ele¬
mentum (unde materialiter formata
sunt) redeunt. Hinc nubes, quamdiu nu¬
bes, foetent in montibus: sed non post¬
quam ibidem summis frigoribus extenua¬
tae, in ultimam subtilitatis divisionem.
Haecque fuit in natura necessitas, ut non
procul à nobis, regio aeris esset algidissi¬
ma. Aqua semper enim ideo, tota manet
ut est, vel sine ulla trium divisione, trans¬
formatur in fructus, vaditque, quo illam
vocant, & abducunt semina. Artificiosa
quippe indagatio, mihi ostendit qui¬
dem, quodammodo tria prima, analogo¬
que sensu, aquae inesse, nulla tamen arte,
aut dierum carie, ab invicem divisibilia.
Desineret namque elementum, esse cor¬
pus simplex, si in aliquod prius, aut sim¬
plicius, sit separabile. At nil in corporali¬
bus datur elemento prius, aut simplicius.
(8) Aqua itaque, est interno metallorum
Mercurio simillima, qui cum omni pror¬
sus, metallici sulfuris labe, iam est exutus,
tam sibi undequaque indissolubili nexu
cohaeret, ut radicaliter omnem divisio¬
nem, arte, aut natura possibilem, respuat.
Hinc data Gebro occasio dicendi, nullam
in rerum serie, humiditatem, Mercurio si¬
milem, propter homogeneam simplicita¬
tem, in ignis tormento, sibi perpetuo con¬
stantem,