855
VACUUM NATURAE 85
absurdo caret, quod elementum annihila¬
retur, sive consumeretur. Enimverobom¬
barda, vel cuniculi ignei, non illa nostri sae¬
culi portenta operarentur, neque saxorum
durissimorum, & maximorum disruptio
nes, in sodinis, nisi pauculus pulvis, unico
quasi momento accensus, sui millecuplum
decies, saltem flammae ederet, quae flam¬
ma, cum priori loco pulveris sisti nequeat,
cuncta diffringit potius, quam quod fu¬
mus fumum, sive flamma flammam pene¬
tret. 5. Quibus accedit, extensio aeris, per
calorem flammae, & non compressio, ut
alias vulgo apparet. Denique accendatur
lychnium sulfuratum, in lagena vitrea, su¬
spensum filo; lagenae autem insit aliquan¬
tulum aquae, sitque lagena optimè, suberis
cortice obsignata, ne quid respiret. Vide¬
bis flammam, fumumque sulfuris, totam la¬
genae aream, qua aer est, implere atque tan¬
dem ignem extingui. (9) Non fieri tamen ae¬
ris imminutionem nec suctum aquae sur¬
sum, eo quod in locum aeris, deberet aqua
substitui, adeo suctus non faceret hic lu¬
crum, nec compensaret defectum in aere.
Bene quidem, quod aperto operculo, su¬
ctus deprehendatur. Flamma autem non
tam tenaciter candelae inhaeret ut sit attol¬
lendo tanto aquae ponderi, quae flamma,
minimo flatu, ab lychnio ejus disperditur.
Adcoque flamma, immediatè non elevat
aquam: sed suctus, consumta aliqua parto
in aere, causatus, aquam attollit, manetque
per multos dies, sublata aqua post flammę
adhuc extinctionem. (10) Quapropter, aerem
meditatus sum, poros habere, qui violen¬
tam constrictionem, aeris in canna, ac na¬
turalem aliquam annihilationem, in pati¬
na, paterentur. (11) Quod autem aer in vitro
condensaretur, prae calore, flamma, & fuli¬
gine, id Mathesi repugnat. Monstratque in¬
strumentum, quo gradus ambientis men¬
surantur, calorem expandere, non vero
contrahere aerem. Oppugnat itaque praesa¬
ta obiectio thesin suppositam, qua conce¬
ditur fieri additamentum materiae in aere,
per novam flammae ac fuliginis materiam.
Sin vero dicatur, aliquid in aere esse in¬
flammabile, quod per flammam candelae
consumitur. Iam novum absurdum ori¬
tur. Nempe, aliquod corpus vel planè an¬
nihilari, vel per flammam comburi &
comburendo non dilatari. Deníque, sup¬
ponendo aliquid absumi. Saltem necesse
est, vel in nihilum istud inflammabile con¬
verti, vel in aliquid: Atqui igni proprium
est, quod comburendo, extendat omne
inflammabile, non autem comprimat il¬
lud. Vt ante per pulverem pyrium do¬
cui. Sin autem dicamus, aerem in vitro,
per flammam imminui: iam habeo in¬
tentum. In aere videlicet aliquid esse,
minus quàm corpus, quod aeris vacuita¬
tes implet, & per ignem prorsus annihi¬
latur. Nec id quidem, tanquam ac si esset
ipsius ignis nutrimentum. Nam licet
istud, huic quaestioni, & loco, sit imperti¬
nens: attamen, id quod verè non est cor¬
pus, nil potest nutrire. Deinde cum ne¬
que corpus sit, neque pingue, non potest
inflammari, accendi, aut igne terreri, vel
absumi. Tum etiam demonstrabo cap. de
formis, quod ignis non sit substantia:
Quod autem non est substantia, non re¬
quirit nutriri. Denique cum aer sit ele¬
mentum, & simplex, non potest in natu¬
ra sui, admittere compositionem, aut con¬
nexionem diversorum. Nec sunt in es¬
sentiali aeris substantia, diversitates par¬
tium, quarum aliae, per ignem consu¬
mantur, aliquae vero minimè. Idcirco
namque, si ignis, reperisset inflammabi¬
lem partem in aere, vel unica candelâ,
totus aer accensus dudum periisset: Ne¬
que enim cessasset ignis, si nutrimento
opus habens, illud in aere, sibi vicinum,
innovisset. Imo si aer ab igne combure¬
retur, transiret aer, ad aliquod simpli¬
cius & anterius & desineret esse elemen¬
tum. Flamma nempe candelae, esset ele¬
mento aeris prior, & simplicior. Liquet
ergo, quod flamma in praesato vitro, licet
ratione caloris, aeris quantitatem dilater,
naturaliter tamen vult suas fuligines ho¬
spitari,
L 3