VACUUM
NATURAE
88
bere
esse
refractum
ac
necessario
etiam
debiliorem,
motu
suo
sursum:
adeoque
magis
valeat
ventus,
celsas
dirimere
tur¬
res,
quam
vaporalem
supra
se
nubem
di¬
scutere.
In
singulis
sanè
demiror
Scholan¬
rum
ignaviam,
assentiendi
assuetudine
subscriptam.
(24)
Aristoteles
enim
salem
ma¬
ris
(quem
tamen
coaeternum
mundo
pu¬
tavit)
scribit
originem
habere
ab
exhala¬
tione
(exhalationem
ne
in
minimo
agno¬
vit:
quippe
quae
volatilis
est,
&
sal
maris
fixum:
neque
enim
potest
aqua
maris,
alioqui
dulcis,
volatilitatem
exhalationis
fixare,
quam
ipsum
salem
armeniacum)
omnia
quoque
meteora,
&
ventos
praeci¬
puè
imo
terrae
motum,
&
cometas
(quo¬
rum
ille
anni
1618
millesies
terra
erat
major)
itemque
lapides,
rupes,
saxa,
solis
dicavit
exhalationibus.
Defuit
suis
somni¬
is
adaequatum
promtuarium,
unde
tan¬
tae
exhalationes
prodirent.
Et
nihilomi¬
nus
istis
nugis
Scholae
subscribunt,
nec
expergiscuntur
à
Catocho,
nisi
dum
ex¬
pressè
Aristoteles
in
fidem
impingit.
(25)
Ga¬
lenus
vero,
ventum,
sive
flatum,
putat
va¬
pores,
ex
aqua,
e
lacubus,
vi
caloris
sub¬
latos:
subinde
vero
esse
aerem,
è
corpo¬
re
misto
resolutum.
Vtrumque
vero,
ait
frigidum,
aetati
decrepitae,
deficienti
ca¬
lido
innato,
&
affectibus
frigidis,
assimi¬
latum.
Cespitans
nimirum
in
omnibus,
atque
singulis,
puerilia
somnia,
pro
veri¬
tate,
in
immensum
dilatavit.
Nondum
enim
sub
Galeno,
ars
stillandi
enotuerat,
qui
nunquam
rosaceam
vidit,
ut
neque
argentum
vivum.
(26)
Quippe
male
Diosco¬
ridem
legerat,
cum
Plinio,
scribens,
ar¬
gentum
vivum,
ob
ingens
pondus,
non
co¬
rio,
non
ligneis
thecis
detineri
posse,
sed
solis
capsis
metallicis,
asservari.
Quasi
u¬
nica
uncia
ejus,
plus
ponderaret,
quam
un¬
cia
plumbi.
Quamobrem
Galenus,
altè
at¬
que
intimè
nescire
debuit
altissima
Philo¬
sophiae,
&
intima
Naturae
principia,
pro¬
prietatum
quarumcunque
seminales
re¬
solutiones
&
exaltationes.
Tandem
ad
ostendendam
in
aere
vacuitatem,
rarefa¬
ctionis
&
condensationis
quidditatem
ejus
altius
indagare
convenit.
Inprimis
enim,
quidquid
de
rarefactione
aeris
hac¬
tenus
dixi,
id
pro
captu
vulgi
factum
fa¬
teor:
alioqui
propriè
loquendo,
etsi
aer
comprimi,
atque
expandi
in
spatio
loci
videatur:
(27)
attamen
ipsa
rarefactio
non
est
ipsius
aeris,
id
est,
quod
ipsum
corpus
ac¬
ris
seipso
fiat
rarius,
eo
modo,
quo
ex
aqua
fit
halitus.
Quoniam
iam
aliquoties
ostendi,
quod
halitus
sit
nubes
atomorum
aquae,
in
vicem
diremtorum,
per
partes
ae¬
ris
medias
intercedentes,
&
quod
ideo
aqua,
in
halitu,
ac
semper
maneat
aqua,
neque
aliud
patiatur,
praeter
sui
extensio¬
nem,
ac
divisionem
in
atomos,
à
Separato¬
re
suo
factam.
Etenim
si
corpus
aeris
er¬
go,
rarefiat:
hoc
esset,
vel
quatenus
muta¬
retur
in
aliud
corpus,
se
tenuius,
rarius
&
simplicius,
quod
est
fingere
novum
ele¬
mentum,
&
inauditum,
actu
frigidum,
aliis
tenuius,
&
aere
simplicius.
Aut
aer
rarefieret
per
separationem
atomorum,
&
intercessionem
alterius
corporis
incogni¬
ti;
&
tunc
corpus
intercedens,
admitte¬
ret
gradus
raritatis;
Ideoque
ipsa
rare¬
factio,
non
tam
in
aerem,
quam
in
corpus
incognitum
intercedens,
esset
referenda.
Est
tamen
rarefactio,
non
aeris:
sed
in
ae¬
re;
idque
nedum
ob
admissas
fuligines
(ut
in
mechanica
patinae)
verum
ob
nu¬
dam
qualitatem
caloris
(ut
patet
per
or¬
ganum
dimetiens
qualitates
ambientis)
ergo
quoties
apparet
in
aere
rarefactio,
omnino
necesse
est,
eam
per
augmentum
Magnalis
contingere.
Quod
sonat
va¬
cuum
in
aere
auctum,
aeris
poros
dilata¬
tos,
&
extentos.
Adeoque
tantùm
abest,
quod
propter
calorem,
aer
per
se
&
in
suo
corpore
sustineat
rarefactionem,
mutetur¬
que
elementi
corpus:
Quod
potius
coa¬
guletur,
comprimatur
saltem,
atque
po¬
rositates
vacui
se
extendant,
sive
ipsum
Magnale,
in
aere
multiplicetur.
(28)
Quocirca
&
impropria
locutio,
dum
aerem
indica¬
mus
per
se
rarefieri,
quando
potius
per
se
inspissatur,
sive
comprimitur:
Magnale
vero