92
TERRAE
TREMOR.
1.
NOmen
terrae
motus
improprium.
2.
Copernici
opinio.
3.
Facti
species.
4.
Consonant
Scho¬
lae
omnes
in
causis,
cum
Aristot.
per
xxi
saecula
hac¬
tenus.
5.
Demonstratur
Scholarum
opinio
impossibi¬
lis,
à
defectu
loci.
6.
Idem
à
supposita
vi
exhalationum,
quomodocunque
sumatur.
7.
Item
per
regulas
propor¬
tionis
ac
motuum.
8.
Exhalationum
ortus,
quantitas,
potestas.
progressus,
modus
fiendi,
hospitium,
&
celeri¬
tas,
ridicula
omnia.
9.
Impossibilia
demonstrantur
haec
omnia.
10.
Deest
causa
ortus.
11.
Probatur
per
re¬
gulas
falsi,
&
absurdorum.
12.
Quod
suppositis
ad
lu¬
bitum
Scholarum
nugis,
modus
adhuc
sit
impossibilis.
13.
Data
exhalatione
ad
optatum:
attamen
inde
tre¬
morem
terrae
impossibilem.
14.
Disruptiones
prae
pavore
penetrationis
corporum,
differunt
ab
ea,
quae
prae
exhalationum
supposita
lenitate
contingeret.
15.
Probatur
impossibile,
ex
natura
cempositionis
exhala¬
tionum.
16.
Impugnantur,
quae
ex
conniuentia
falsi¬
concessa
erant.
17.
Putei,
&
specus,
totò
anno,
in
sui
profundo,
aequalis
sunt
temperamenti.
18.
Exhalatio¬
nem
non
esse,
ut
nec
Gas
igneum.
19.
Exhalatio
ne¬
quit
terram
elevare
sui
leuitate.
20.
Vesica
aere
re¬
pleta,
non
emergit
efficienter
ex
aqua,
propter
sui
leui¬
tatem:
sed
occasioniliter.
21.
Grauitas,
qualitas
acti¬
va:
levitas
autem
cum
millum
pondus
habeat,
nihilum
significat.
22.
Tria
inde
deducta
notabilia.
23.
Modum
Tremoris
terrae,
à
Scholis
datum,
esse
impossibilem.
24.
Ignorantia
Scholarum,
de
proprietatibus
levitatis.
25.
Elenchus
Scholarum,
ex
ignorantia.
26.
Qualiter
in
hoc
delusae
Scholae.
27.
Novum
ob
errores
sophisma.
28.
Terrae
tremor,
portenta
dicit.
29.
Terra
tremit
con¬
cussa
divinitus.
30.
Vnica
Tremoris
terrae
causa.
31.
Solvitur
obiectio
cuiusdam.
32.
Terra
non
sentit
mo¬
do
animali.
33.
Tremor
terrae
quid
proprie
portendat.
34.
Piacula
differunt
iuxta
peccata.
35.
Propria
in¬
citatrix
causa.
36.
Quid
tremor
terrae
designarit
in
resurrectione
Domini.
37.
Responsio
ad
obiectionem
amicam.
(1)
DE
terrae
tremore,
ejusque
cau¬
sis,
atque
finibus
dicturo
mi¬
hi,
ante
omnia
de
nomine
in¬
cipiam.
Motus
solet
vocari,
at
nomen
nimis
generale
mi¬
hi
visum,
ac
valde
improprium;
Siquidem
dum
terra,
vel
aliud
corpus
grave
deor
sum
properat,
dicitur
seipsum
movere,
ad¬
eo
ut
aqua
fluens,
rotam
movet
activè:
In
terrae
vero
tremore,
videtur
esse
mo¬
tus
passivus,
adeoque
per
accidens,
sibi
improprius.
(2)
Nicolaus
Copernicus,
per
¬
plurima
phaenomena,
contendit
terram
circulariter
moveri,
cum
orbe
lunę,
cumque
nullus
motus
globo
sit
proprius,
nisi
sphae¬
ricus,
atque
is
terrae
non
conveniat,
iuxta
decretum
Ecclesiae;
ideo
nomen
motus,
à
terra
sustuli,
ac
mutavi,
ut
nempè
potius
pavida,
tremere
dicatur.
Siquidem
passivè,
a
vi
quadam
immensa,
percussa
terra,
sive
comminata,
metu,
atque
horrore
veluti
succutitur,
non
autem
gaudio
subsilit;
Si¬
quidem
aliquid
funesti,
ac
praeter
consue¬
tùm
naturae
cursum
horridi,
tolerare
vi¬
deatur.
3.
Itaque
primum
stabilito
tremoris
nomine,
deinde
occurrit
facti
species.
Enimvero
nox
erat,
inter
diem
tertiam,
&
quartam
Aprilis,
anno
1640
quadrans
vero
post
horam
tertiam,
à
nocte
media.
Luna
post
biduum
inde,
plena,
&
dies
Mercurii
ante
Pascha,
quando
Mechlinia
ubi
tunc
eram
propter
causas)
insigni¬
ter
tremuit,
&
subsiliit
tribus
repetitim
accessibus,
singulaque
invasione
tremor¬
duravit,
paulo
minus
quam
esset
spatium
symboli
Apostolorum;
Accessum
vero
quemlibet,
immediatè
praecessit
mugitus
quidam
in
aere,
&
quasi
rotarum
actio,
qua
majora
tormenta
bellica
per
plateas
vehuntur,
terram
succuteret.
Nox
in¬
quam
serena,
clara,
ventis
expers
erat.
Si¬
quidem
propter
causam
revisionis
tum
ventilatam,
paulo
ante
mediam
noctem,
domum
redibam.
Cubabam
autem
iuxta
Diliam
in
Commendataria
Teutonica,
vulgo
Pitzenborch,
pro
more,
&
humani¬
tate
Illustris
viri
Domini
Wernheri
Spies
à
Bullensheim
ord.
Teut.
Commendato¬
ris
provincialis
Bulliniae
confluentiae,
ac
Commendatoris
Pitzenburgici,
To¬
parchae
in
Elson,
Herren
nolheum,
&c.
exceptus,
remotus
autem
à
plateis,
per
70
passus.
Deinde
didici
ab
amicis,
iisdem
penè
momentis,
iisdemque
tribus
repeti¬
tim
vicibus,
pari
intervallo
diremtis,
si¬
milique