TERRAE
TREMOR.
milique
comitante
mugitu,
tremuisse
Bru¬
xellam,
Antverpiam,
Liram,
Gaudanum,
Montes
Hannoniae,
Namurcum,
Camera¬
cum.
Deinceps
audivimus
idem
accidisse¬
in
Hollandia,
Zelandia,
Frisia,
Luxembur¬
go,
&
Geltia,
imo
Francofurtum
ad
Moe¬
num
usque,
non
minus
tremuisse.
Metziis
aliquot
turres
dirutas,
&
nova
aedificia¬
prope
Theonpolin
corruisse.
Tremuisse
quoque
Vestphaliam,
imo
Ambiavum,
&
Galliae
finitimas
oras.
Vniversa
isthaec
ni¬
mitum
tremuisse
eodem
nunc,
licet
pro
pter
sphaerae
globum,
horologia
dierum
nunciâ,
necessario
discreparent.
Tractus
est
ad
minimum
ter
centum,
sexaginta
lcucarum,
singulis
ejus
circuli
minimis
lo¬
cis,
aequali
ubique
formidine
trepidabat
solum.
Neque
enim
custos
in
vastissima
turri
aedis
Mechliniensis,
secus
succu¬
tiebatur,
quam
humili
casa
cubans
quili¬
bet.
Non
aliter
inquam
accola
Scaldis,
insularum
incola,
&
pratorum
civis,
quàm
qui
editiore
colle
morabantur.
Par
o¬
mnium,
ac
singulorum
tum
fortuna.
De
nique
intellexi,
Naves
in
portubus
Hol¬
landiae,
atque
Zelandiae,
malis,
atque
an¬
tennis
concussas,
absque
vento.
De
causis
proximis
tanti
effectus,
est
Scriptorum
multa
conformitas.
(4)
Moderni,
inquam,
Aristotelis
monita
sorbentes,
ne
latum
inde
unguem
recesserunt
hactenus.
Quan¬
quam
sua
inventa,
antiquorum
praeceptis
addiderint.
Scholae
itaque,
docent
terram
tremere
propter
aerem,
ventum,
vel
ex¬
halationem
subter,
&
in
cavernis
ac
poris
terrae
congregatam,
quae
foras
exitum
quaerens,
ac
faciens
subinde
sibi,
terram
subsilire
faciat.
Hinc
namque
non
rarò,
per
hiatus,
atque
fissuras,
mox
erumpens,
exitialibus
morbis
ortum
dederit.
Haec
est
Scholarum
traditio,
à
viginti
&
uno
seculis,
toto
orbe
recepta.
Quae,
si
mihi
visa
esset
finibus
divini
numinis
consen¬
tanca,
à
scripto
destitissem.
Visa
nimirum
est
mihi
consita
ponderosis
anxietatibus,
&
inevitabili
absurditate,
adeo
ut
non
parum
anilis
figmenti
contineat.
Tam
scilicet
humanum
genus
sponte
in
torpo¬
rem
vergit,
ut
quasi
detruncata
spe
discen¬
di,
omnes
scientiarum
thesauros,
uno
in
Aristot.
exhaustos,
ab
ulteriore
indagine,
velut
cessandum
esse
jusserit.
Ego
itaque,
primùm
impossibilitatem
ostendam
il¬
lius
doctrinae,
ac
dein
meam
opinionem,
non
ethnicis
somnii:
stabilitam,
sed
al¬
tioris
authoritatis
doctrina
confirmatam
edocebo.
(5)
Inprimis
enim,
terra
est
actualiter,
cer¬
tis
stratis,
soleis,
sive
fundis
distincta.
Ex¬
ternus
siquidem
terrae
fundus,
conspicuo¬
arenosus
est,
argillosus,
lutens
alibi,
fimo¬
sus,
griseus,
albus,
flavus,
niger,
ru¬
beus,
etc.
variis
ludens
diversitatibus.
Subter
quem,
plerumque
est
sabulum,
&
hoc
ipsum,
magna
ubique
varietate
discri¬
minatum.
Subter
hunc
vero
fundum
tan¬
dem
mons
siliceus
(quem
Keyberch
vo¬
cant)
rupium
stratum,
&
origo,
atque
mineralium
prima
radix.
Ac
tandem
ubi¬
que
hunc
fundum
subter,
est
arena
vi¬
vens,
sabulum
bulliens,
Dref,
sive
quellem.
quod
in
centrum
mundi
usque,
sui
conti¬
nuitate
aquis
perlutum,
extenditur.
Ac
quanquam
non
ubiquè
omnes
ex
ordine
fundi
praefati
sibi
invicem
succedant;
at¬
tamen
quellem
utrobique
est
stratum
mun¬
di
postremum,
licet
non
raro
immediate
aeri
expositum,
ac
conspicuum.
(Vt
de
fontium
origine,
libro
de
fontibus
Spada¬
nis)
Hoc
itaque
semel
supposito,
dico,
quod
locus,
ubi
exhalatio
esset,
quae
tre¬
moris
terrae
causa
creditur,
deberet
statui
in
aliquo,
vel
inter
aliquem
dictorum
fun¬
dorum,
cum
in
terra
non
sit
locus,
extra
praedicta
strata.
Ad
subversionem
autem
illius
doctrinae,
requiritur
demonstratio,
quae
ex
sufficienti
enumeratione
strato¬
rum,
ostendat
impossibilem
ejusmodi
ex¬
halationem,
in
aliquo
dictorum
fundorum
contineri,
aut
suscitari
posse,
aut
ibidem
si
esset
suscitata,
non
habere
potestatem
for¬
mandi
tremorem
terrae.
Quo
ad
trium
membrorum
primum
(nempe
non
posse
contineri
aliquam
exhalationem
sub
ter¬