TREMOR.
97
suffocant
simul,
cum
sororibus,
ac
subse¬
quentibus
exhalationibus?
Quaeve
ista
est
exhalatio,
quae
vastam
turrim
Mechli¬
niae,
non
majori
respectu
succutit,
quam
humilem
casam?
nec
ullam
respicit
im¬
manis
ponderis
renitentiam?
quae
vel
pa¬
riter
in
propinquum,
ac
in
distans
opera¬
tur?
vel
simul,
ubique
&
pariter,
per
to¬
tàm
superficiem
reperit
sui
centri
colle¬
ctam
potentiam,
ut
simul
ubique
pariter
uno
momento,
aequaliter,
&
aeque
fortiter
ope¬
retur?
Cur
per
necessitatem
causarum
na¬
turalium,
filum
non
frangitur
parte
debi¬
liori:
sed
cuncta
simul
eandem
violentiae
legem
subeunt,
imo
&
sustinent?
Certè
si
rite
haec
cogitentur,
reperitur
in
terrae
tre¬
more,
vis
quaedam
operativa,
infinitae
po¬
testatis,
quae
montes
turresque
eleyat,
si¬
ne
respectu
levitatis,
aut
ponderis,
quasi
nihil
potens
sit,
resistere
virtuti
motrici
huic.
(18)
Caeterum
probavi
exhalationem
si
qua
sit,
terrae
tremoris
efficiens
motrix,
nec
es¬
se
de
salium
prosapia,
nec
de
sulfurum,
ut
neque
mercuriorum
(quippe
quod
haec
non
sit
exhalatio,
sed
vapor
aquosarum
partium.)
Restat
ergo,
ut
non
sit
exhala
tio:
sed
ipsum
Gas,
non
suscitatum
efflu¬
vium
corporum
à
calore:
sed
potius
effe¬
ctivum
residuum
post
ignem.
Nimirum,
Gas
solius
flammae
ignis,
vel
natae
ab
hoc
fuliginis.
Sed
neutra
etiam
harum
exha¬
lationum
potest
esse
causa
effectrix
terrae
tremoris.
Ergo
si
nulla
harum
exhalatio¬
num
sit
motrix
terrae,
nulla
prorsus
erit
(cum
non
reperiatur
alia)
&
per
conse¬
quens
est
inane
figmentum
Scholarum,
quod
in
tremore
terrae
sibi
credi
volunt.
Quod
si
vero
aufugium
meditantes,
di¬
cant,
non
exhalationem
calore
excitatam,
nec
siccitate
partam:
at
causis
suis
consti¬
tutam,
anonymam
aporrheam,
se
intelli¬
gere.
Qualiter
nimirum
Aristoteles
cun¬
cta
saxa,
lapides,
mineralia,
itemque
sal
maris,
cometas
licet
globo
terraecentuplo
majores,
&
ventos
omnes,
quibusdam
anomalis,
nonque
explicatis
exhalationi¬
bus,
prodite
scribit,
ventos
in
eo
contra
aerem
distinguens.
hoc,
inquam,
est
cum
Aristotele
delirare
velle,
&
ignarum
phy¬
sices,
cum
eodem,
remanere.
Denique,
impertinens
est,
Aristotelem
citasse,
&
per
suam
authoritatem
tueri
velle
suos
errores.
Attamen
contra
Scholas
ratione
agam:
ut
cum
se
tam
rationales
praedi¬
cent,
rationi
arma
tradant.
(19)
Dico
ergo;
Nulla
exhalatio
potest
esse
aere
levior,
simplicior,
aut
subtilior:
eo
quod
hic
sit
corpus
elementi
simplex:
illa
vero
sit
cor¬
pus
concretum;
adeoque
ut
ut
sit,
habet
in
se
corpus
grave,
quo
aer
caret.
Non
est
tamen
aer,
levior
corpore
quod
absque
pondere
est,
Id
est,
aer
non
est
levior
sei¬
pso,
nec
potest
quicquam
praeter
se
ele¬
vare,
nisi
per
motum
flatus,
aut
fluxus,
Id
est,
per
Blas.
Quo
cessante,
etiam
corpus
quod
sustulit,
sidit.
Vnde
concludo,
quod
aer
vel
ventus,
sive
conclusus
sit,
sive
li¬
ber,
nequeat
terram
attollere
ratione
suae
levitatis
solius.
Nisi
fortè
externo
mo¬
vente
violentoque
feriatur:
atqui
hoc
ca¬
sucessat
vis
exhalationis,
cum
sit
vis
im¬
pellens,
quae
moveat:
non
autem
ipsa
ex¬
halatio.
Quippe
quae
tali
casu,
est
tan¬
tum
medium,
sive
organum
motus,
non
autem
vis
motiva
principalis.
Multoque
minus
id
congruum
est
exhalationi;
quip¬
pe
quae
aere
est
crassior,
&
ponderosior,
quatenus
aquam
continet.
(20)
Probo
per
Mechanicam.
Vesica
acre
distenta,
emer¬
git
extra
aquam,
non
primariò:
quia
aer
levior
sit
aquâ:
sed
quia
aqua
est
corpus
grave
ac
fluidum;
ideoque
non
patitur
se
extra
suum
pelli
locum,
à
corpore
levio¬
re.
Primarius
nempè
nisus
aquae
est,
se
jungere
aquae,
unde
est
separata:
secun¬
darius
ac
velut
per
accidens,
exprimere
per
sui
concidentiam,
quidquid
se
levius
est.
Gravitas
ergo,
non
levitas,
in
hoc
ope¬
ratur,
ob
rationem
mox
dicendam.
Sit
ve¬
sica
capax
lb.
iij.
aquae,
ponatur
in
fossula,
tegatur
terra.
Profecto,
ne
semiunciam
superfusi
pulveris
à
se
discutiet.
Imo
nec
vesica
cupiet
extra
arenam
siccam
ponde¬
rosio¬
N
2