TREMOR
99
que
multo
minus
esset
montium
eversi¬
va:
considerarunt
verò
quandoque,
fodi¬
nam,
antea
coopertam,
mox
à
tremore
ter¬
rae,
foeridum
virus
eructasse,
ac
hiatum
sibi
fecisse:
(25)
sunt
ideo
per
incogitantiam,
&
in¬
scitiam
ausae,
hunc
effectum
per
accidens,
in
causam
per
se,
tremoris
terrae
referre.
Quae
ut
lucidius
appareant,
fingamus
ite¬
rum
praefatam
vesicam
subter
Belgium,
sua
sponte,
vel
astrorum
influxu,
(quando
nempe
ratio
deficit,
semper
ignari,
ad
A¬
stra,
causasque
longinquas,
&
in
testes
non
citabiles,
recurrunt)
corpore
aereo
disten¬
sam,
nec
esse
folles,
ut
neque
foramina
cir¬
cumquaque.
Tum
saltem
corpus
Belgii
to¬
tius,
incumbens,
suo
pondere
praefatam
vesicam,
sic
premeret,
ut,
si
non
dissiliat,
sal¬
tem
in
parte
infirmiore,
minusque
ponde
rosa,
contentum
suum
eructaret.
Quo
na¬
cto,
iam
quidem
adest
causa,
compressionis
vesicae,
&
casus
Belgii,
cum
apertione
ali¬
cujus
hiatus.
At
nondum
sublationis
cau¬
sa
illius
vesicae
est
reperibilis,
multoque
mi¬
nus
successionis
iteratae
trepidationis,
atque
tremoris.
Denique
nec
ejusmodi
vesica,
ejusque
substantia
est
possibilis,
sine
qua,
et
si
locus
esset
in
terra,
non
est
tamen
aptus,
alendae,
aut
suscipiendae
illius
exhalatio¬
nis.
Imo
positis
terminis
vesicae
praefatae)
saltem
aer,
aut
exhalatio
nil
operatur,
ut
sui
levitate
attollat
terram:
sed
si
terra
concidat,
non
reperit
sibi
adhoc
causam
in
levitate
detenti
aeris:
cum
totalem
cau¬
sam
in
pugno
suae
gravitatis
claudat:
&
ad
mensuram
incumbentis
ponderis,
expres¬
sio
aeris
sit
metienda.
Itaque
supposita
ite¬
rum
vesica,
si
aer
vel
ventus
aliquis
flaret
de
foris
in
praesatam
vesicam,
compressam,
humi
iacentem,
omnique
corpore
vacuam.
utut
sortissimè
flaret,
nequicquam
tamen
vesicam
inssaret,
siquidem
incumbens
Bel¬
gium,
illam
comprimeret.
Quod
si
vero,
loco
venti,
aut
aeris,
quaeratur
exhalatio
ignea;
lam
ante
impossibilem
ignem,
tan¬
tique
effectus,
per
totum
Belgium
exha¬
lationem
fabulosam
demonstravi.
Tan¬
dem
deficit,
&
ista
vesica
continua,
tam
fortis
ductilisque,
quae
dorso
suo
Bel¬
gium,
maria,
flumina,
&
longè
amplius
sustineat.
Nam
etsi
eandem
concesserim:
non
est
quod
putem
eam
esse:
sed
quod
ea
supposita,
adhuc
tanta
absurda
conse¬
quantur,
ac
tandem
ad
adynaton
Scholae
collisae
sint.
(26)
Hujus
somnii
initia,
rusticis
dedere
(unde
Scholae
habent)
loca
montana,
sulfurea,
minerarumque
domicilia.
Ah!
miserandus
ubique
torpor,
indagandis
effectuum
causis?
Mons
Soma,
sive
Ve¬
suvius,
prope
Neapolim,
aliquot
iam
secula
arsit
sulfure,
&
marcasitis.
Ha¬
bebat
autem
hiatum
in
cacumine,
qua
fu¬
mi
atque
flamma
exspirarent,
satis
am¬
plum.
Nimirum
ad
trium
arpentorum
forte
amplitudinem.
Camera
autem,
flammae
proxima,
ut
iam
sat
tosta,
ri¬
marumque
plena,
tandem
circa
16
De¬
cembris
anni
1631,
uno
repente
casu,
in
flammae
voraginem
decidit.
Est
au¬
tem
quibusdam
tam
metallis,
quam
mar¬
casitis
candentibus,
inter
liquandum,
proprium,
ut
si
quicquam
aquae
inciderit,
cuncta
dissiliant:
liquata
ergo
sulfura,
cum
marcasitis,
in
visceribus
Vesuvii,
non
sine
ingenti
cataclysmate
tolerabant
decidens
rupis
tostum
fragmentum:
quin
totum
flamma
evomeret,
quidquid
su¬
pernè
illapsum
erat,
&
amplius.
Nec
hoc
suffecit.
Quin
insuper
aliquot
fontes,
su¬
perne
in
caminum
ignis
soluti
sunt.
Sed
quid
liquata
sulfura,
quidve
turbines
fu¬
liginum,
commune
habent
cum
terrae
tremore?
Adeone
in
Belgio,
per
totum
ardent
sulsura?
Etenim
terrae
tremor¬
Neapolis
praecesserat,
&
comitabatur
istud
Sodomae
periculum.
(27)
Ac
licet
co¬
inciderint,
non
proinde
unicam
sortiun¬
tur
radicem,
quae
diversis
causis
obedi¬
unt.
terrae
ille
tremor,
praenuncians
pro
digium,
&
portentum
in
se
claudebat,
&
claudit
semper
aliquod.
Eructatio
ve¬
ro
venarum
metallicarum,
suis
stat
causis
naturalibus.
Miserum
sanè
sophisma,
argumentari
de
non
causa,
in
causam.
Nec
N
3