100
TERRA
Nec
enim
exhalationes
conclusas,
credi
in
isto
terrae
tremore,
patitur
caminus,
exha¬
lationibus
viam
apertam
iamdudum
ha¬
bens.
(28)
Vtinam
Scholae
suum
Plinium
at¬
tendissent,
quod
saepe
instante
tremore
terrae,
Aves
silente
vento,
velut
metu
per¬
culsae,
ex
aura
decidant:
portu
tranquillo,
triremes
subsileant.
At
quid
consortii
in¬
tercedit
aeri
&
mari,
cùm
exhalatione
in¬
fra
terram
conclusa?
An
enim
aer
tremit,
quando
terra?
An
aeris
tantillus
tre¬
mor,
est
dejiciendo
volucres,
quae
quoli¬
bet
vento
volitant?
An
enim
quia
maris
sabulum
(&
quidem
absque
hiatu)
per
altitudinem
semipedis
subsiliret,
proinde
Maris
profundi
superficies,
vento
expers,
cum
navibus
trepidare
debet?
Ostensum
est
autographum
Curati
S.
Mariae
trans
Dilcam
Mechliniae
quo
scripserat,
anno
1540,
per
triduum,
quotidie
semel,
ter¬
ram
tremuisse,
antequam
fulmen
por¬
tam
ejus
Arenariam,
simulque
in
ea
con¬
tentum
pulyerem
pyrium,
accenderet.
Vnde
urbs
inauspicata
elade
penè
fundi¬
tus
collisa
ruit.
Denique
anno
1580
hora
2
à
meridie
cessante
ventorum
furore,
urbs
contremuit,
biduo
antequam
Angli
Mechliniam
invaderent,
&
in
praedam
ra¬
perent.
Sed
quid
eventus
isti,
contingen¬
tes
ex
fatali
necessitate,
in
causarum
nexu,
commune
habent
cum
somniata
exhala¬
tione
subterranea?
Quid
enim
supposita
exhalatio
portendere
posset,
praeter
aut
extra
se?
Quare
enim
clauderet
significa¬
tionem
invasionis
bellicae
futuram?
vel
fulmen
venturum,
accensurumque
vasa
pulveris
pyrii
ibidemque
servata,
turrim
quatiens
arenaceam,
totamque
urbem
disjiciens?
Priusquam
enim
mons
Vesu¬
vius
sua
eructaret
viscera,
plurimaque
o¬
pidula
tegeret
gleba
minerali,
spemque
in
futurum
colono
denegaret,
subter
Solem,
densae
praeibant
tenebrae,
in
aere
lugubres
eiulatus,
ac
terra
tremuit,
postulatam
gen¬
tis
devotionem
excitantia.
Terra
quidem
tremuit,
sua
de
causa,
in
prognosin
mini¬
tatae
futurae
cladis.
Clades
autem
ipsa,
suis
secuta
est
causis
naturalibus.
At
ne¬
quaquam
signa
praecedentia,
quicquam
commune
habent
cum
eventu
futuri
ignis.
Cum
ergo
iam
constet,
inter
strata
ter¬
rae
non
esse
locum,
nec
subesse
exhalatio¬
nem;
&
quae
si
subesset,
impossibile
ta¬
men
esset,
tremorem
terrae
causare:
Indu¬
bium
tamen
sit,
terram
verè
actualiterque
tremere,
sive
stratorum
discontinuitate,
aut
alicujus
hiatus
apertione:
Considera¬
vi
illum
in
terra
tremorem
esse,
non
se¬
cus
atque
in
aere,
dum
batillum
campa¬
nam
feriit.
Quamdiu
enim
campana
citra¬
fissuram
tremit,
tamdiu
dat
tonum.
Terra
quoque
dum
suo
concutitur
batillo
su¬
pernaturali,
surdum
tonum
edit,
quia
cor¬
pus
ejus
contiguum
quidem
ex
sabulo
&
aqua,
usque
in
sui
centrum:
non
tamen
continuum
continuitate
unitatis.
Potest¬
que
tremere
sine
discontinuitate
conti¬
guitatis,
tanto
quidem
liberalius,
si
metal¬
lum
flectatur,
sine
continui
divulsione,
Terra
quoque
in
tremore,
batillum
habet
intrinsecum
suum
voce
tonitrui
augu¬
stiorem.
At
quia
sabulo,
&
aqua
surde¬
scit
ictus,
ideo
cum
quodam
tono
concu¬
titur,
dum
tremuit:
mugitus
tamen
qui
subinde
auditur,
non
est
terrae,
sed
alie¬
nus:
non
tremori
terrae
proprius,
sed
ac¬
cidentarius
spirituum
ejulatus:
qui
Italis
Baleno
vocatur.
Tandem
tremoris
terrae
causam
ponderans,
scio,
in
aere
inprimis
esse
vim
motivam,
qua
aer
conceptum
ab
astris
calcar,
in
exsecutionem
demandat.
"Erunt
nempe
vobis
astra,
in
signa,
tempora,
dies,
&
annos".
Scio
insuper,
in
mari,
&
profun¬
dis
lacubus
suam
esse
vim
motivam,
quo
citra
ventos
aestum
patiuntur,
quo
in¬
quam
oceanus
noster,
sex
horis,
&
alibi,
sex
constantibus
volvitur
mensibus,
unico
fluxu.
Scio
denique,
terram
quiescere,
nec
vim
activè
motivam
sibi
propriam
habe¬
re.
(30)
Credo
igitur
terram
tremere
&
paye¬
re,
quoties
Angelus
Domini
illam
ferit.
"Ecce
terrae
motus
magnus
factus
est:
Angelus
enim
Domini,
descendit
de
coelo".
(Matth.
18.).
Vox