FORMARUM
130
omnes,
ad
generationem
necessarias.
Quod
proinde
nihilo
magis,
omnipotens
suum
honorem
ulli
tribuet
creaturae.
Quin
semper,
ut
causa
totalis
maneat,
ju¬
gis
rerum
Parens,
naturae
conditor
&
Rector,
creando
perseverans.
Profiteor
itaque,
quod
sicut
in
initio
sine
ipso
fa¬
ctum
est
nihil.
Ita
&
hodiè,
formae
cujus¬
vis
creatio,
sit
res
ex
nihilo,
per
ipsum
eundem
facta.
Quod
non
solum
dico,
pro
materia,
semel
olim
creata:
sed
&
de
for¬
mis
quibuslibet.
Quod
sicut
forma
est
rei
quoddam
velut
lumen,
&
istius
luminis
apex:
ita
nemo
formas
rerum
patret,
nisi
Pater
luminum,
qui
omnia
dat
omnibus,
nec
longè
abest
ab
unoquoque
creato.
Nec
credam,
coelos
ex
nihilo
condere
re¬
rum
formas
naturales,
aut
rerum
semina
animasve
dare,
quas
nullo
modo
habent.
Quia
fides,
simul
&
religio
me
docent:
Deum
esse
&
hodie
rerum
immediatum
principium,
ubique
praesens,
operans
o¬
mnem
omnium
perfectionem.
Ideoque
quidquid
uspiam
est
essentialiter,
id
to¬
tum,
quantum
est,
potest,
scit,
atque
habet,
debere
Deo.
(3)
Etenim
creatio
respicit
&
dicit
habitudinem,
ad
rem
exsistentem
in
perfectione:
rei
autem
perfectio
est
sua
cujusque
interna
essentialis
forma.
Ergo
eius
immediata
origo,
non
aliunde,
quam
ex
creatione
esse
potest.
Atque
ideo,
im¬
mediatè
ex
unico
rerum
Creatore
ineffa¬
bili.
(4)
Scholae
ergo,
oppositum
sentientes,
deceptae
sunt,
cum
cernerent
lumen,
per
se,
facere
verùm
ignem
trans
vitrum.
Lu¬
men
inquam,
putarunt
accidens:
Ignem
ve¬
rò
esse
substantiam,
atque
in
utroque
putan¬
tes
cespitarunt.
(5)
Ideoque
ad
lumen
naturale
Solis
caecutientes,
tanquam
ad
substantiae
ignis
creatorem
confugiunt,
retroceden¬
do
dubitantes,
An
coelum,
adhuc
formam
ignis
conderet,
an
vero
aliud
quod
vis
lu¬
men
artificiale,
in
hoc
opere
aequivalens?
Etenim
semper
ista
perennat
Scholarum
ignavia,
quod
nacto
exemplo
(erroneo
&
putaticio)
confestim
ad
generalitatem
sint
lapsae:
ne
indagando,
per
species,
fati¬
garentur
&
aliquid
reperirent,
quod
illas,
ex
possessione
putatae
notitiae,
cogeret
re¬
cedere.
Intelligere
inquam
non
potue¬
runt,
Solis
lumen,
quin
simul
&
forma¬
rum
omnium
essentialium,
crederent
esse
creatorem.
(6)
Sed
in
palestra
cespitant,
ca6.
dunt,
&
inconstantes
aufugiunt.
Nam
cum
unam
formam
essentialem
ignis
putarent
generari
immediatè
à
calore,
putredine,
frictione:
&
iam
sumi
de
alio
lumine,
abs¬
que
coelorum
respectu,
cooperationeque,
palinodiam
cecinere:
coelos,
suamque
prio¬
rem
opinionem
oppugnarunt,
&
ab
his,
formarum
creationem
repetendam
vo¬
lunt,
quàm
tamen
liberaliter,
atque
creduli¬
ter,
ipsis
subinde
cedunt,
incertae,
cuinam
Authori,
formarum
nativitas
debeatur.
Quocirca,
cùm
ignem
de
igne
sumi
cerne¬
rent,
adeoque
in
opiecto
cremabili
esse
po¬
tentialiter
ignem.
(7)
Confestim
quoque
eo¬
dem
jure,
semina
cuncta,
continere
poten¬
tialem
formam,
atque
eatenus
scilicet,
quod
actualis
forma
tandem
ducatur,
atque
pro¬
creetur
ex
potentiali
dispositione,
quam
vocant
materiae
(ac
ridiculam
sanè)
po¬
tentiam.
Initio
enim
sunt
arbitratae,
cun¬
ctorum
seminum
generationibus,
idem
e¬
venire,
quod
iam
in
lumine,
&
igne
ex¬
pertae
fuerant.
Mordicus
itaque
astruere
coeperunt
deinceps,
quod
omnis
substan¬
lis
forma
(ego
vero,
essentialem
formam,
rebus
quibus
libet
concedo:
substantialem
tamen,
nulli,
nisi
homini,
propter
mentem
immortalem)
sive
actus
educeretur
sine
medio,
è
potentia
materiae.
Id
est,
à
Solis
crearetur
dispositionibus.
materiae
(quod
est
dicere)
accidentibus.
Vtque
ex
cere¬
bro,
haec
illarum
scientia
parta
erat;
tan¬
quam
Minerva
Jovis
filia:
fuit
quoque
pro
subiecto
inhaerentiae
anxia,
incon¬
stans,
sine
sensu,
atque
in
varias
mox
se¬
¬
ctas
discissa.
(8)
Ac
inprimis
quidem
S.
Tho¬
mas.
Docet,
"Accidentia,
revera
quidem,
ge¬
nerare
substantiam:
sed
id
tantum,
respectu
substantialis
formae,
cujus
sunt
instrumenta."
Inprimis,
hic
S.
Thomas
suum
deserit
Aristotelem,
vultque
causam
efficien¬
tem,